Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οδοιπορικό στη Νέα Γη των προσφύγων

Fuck your rules....ένα σύνθημα κατά της άδικης συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας

Φωτ.: Βασίλης Μαθιουδάκης, Γιώργος Τσιάρας

Οδοιπορικό στη Νέα Γη των προσφύγων

  • A-
  • A+

«Αν φοβόμαστε; Φυσικά και φοβόμαστε. Δυόμισι εκατομμύρια πρόσφυγες περιμένουν απέναντι για να περάσουν ανά πάσα στιγμή.

»Αν και έτσι κι αλλιώς, μας έχουν ήδη τελειώσει. Το νησί μας έχει καταστραφεί οικονομικά και τουριστικά.

»Μας έστειλαν πρόπερσι ένα εκατομμύριο πρόσφυγες για να μας πνίξουν. Κάνανε συμφωνία οι Τούρκοι με τους Ευρωπαίους για να καταστρέψουν τα νησιά, να ‘ρθουν οι Γερμανοί και να τα αγοράσουν όλα για ένα κομμάτι ψωμί.

»Ευτυχώς οι περισσότεροι έφυγαν αμέσως για την Ευρώπη, αλλιώς θα είχαμε εδώ πέρα πολύ μεγαλύτερη τραγωδία.

»Τώρα όμως ο «σουλτάνος» από απέναντι ετοιμάζεται να μας στείλει άλλους τόσους, να μας αποτελειώσουν.

»Δεν φταίνε οι άνθρωποι, κι αυτοί κυνηγημένοι είναι, δεν έχουμε τίποτε μαζί τους, ξέρουμε κι εμείς από προσφυγιά.

»Αλλά τους χρησιμοποιούν σαν πιόνια, για να μας διαλύσουν, να πάει ο μισθός εκατό ευρώ – να αναγκαστούμε να τα πουλήσουμε όλα», μου λέει με ύφος απόλυτης βεβαιότητας ένας εξηντάρης Μυτιληνιός οδηγός, που γνώρισα την περασμένη εβδομάδα στο σύντομο πέρασμά μου από τη Λέσβο, όπου βρέθηκα μαζί με τον φωτογράφο Βασίλη Μαθιουδάκη με αφορμή το διεθνές φωτογραφικό «Project 24 Hours».

Καλώς ή κακώς, τα λόγια αυτά τα άκουσα κι από άλλα χείλη: πρόκειται για ένα κινδυνολογικό, αλλά όχι εντελώς αβάσιμο «αφήγημα» που, όπως διαπιστώσαμε στις τέσσερις μέρες που έμεινα στο νησί, έχει μεγάλη πέραση στους ντόπιους, αριστερούς και δεξιούς.

Η Λέσβος, βλέπετε, «επελέγη» το τρομερό καλοκαίρι του 2015 για γεωγραφικούς κυρίως λόγους από τη μαφία των διακινητών ως βασική δίοδος για το πέρασμα των μυριάδων απελπισμένων προσφύγων και μεταναστών, κι έτσι σήκωσε στις πλάτες της δυσανάλογα μεγάλο βάρος του μεγαλύτερου προσφυγικού κύματος που έχει καταγραφεί παγκοσμίως από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οταν έπεσαν οι μάσκες

Η πλειονότητα των ντόπιων –όχι όλοι, υπάρχουν κι εκείνοι που χρέωναν πέντε ευρώ για ένα μπουκαλάκι νερό ή μια φόρτιση κινητού, οι εκμεταλλευτές των αδύνατων δεν έλειψαν ποτέ απ’ τον τόπο μας–, όπως και οι εκατοντάδες εθελοντές που συνέρρευσαν στο νησί αντέδρασαν με συγκλονιστική ανθρωπιά και αυταπάρνηση, σώζοντας κυριολεκτικά τη χαμένη τιμή όχι μόνον του ανύπαρκτου ελληνικού κράτους, αλλά και της βαθιά υποκριτικής (όπως αποδείχτηκε περίτρανα τους μήνες που ακολούθησαν) «πολιτισμένης» Ευρώπης.

Η υποτιθέμενη «ευαισθησία» της οποίας έλιωσε σαν παγάκι όταν οι στρατιές των Σύρων και Αφγανών προσφύγων πέρασαν τα αόρατα τείχη του «βαλκανικού διαδρόμου» και πάτησαν πόδι στο Βερολίνο, στη Βιέννη και στο Παρίσι.

Ωσπου τον Μάρτη του ‘16, με τη διαβόητη ευρωτουρκική συμφωνία «ανάσχεσης», έπεσαν εντελώς οι μάσκες και τα σύνορα σφραγίστηκαν, εγκλωβίζοντας δεκάδες χιλιάδες «διερχομένους» επί ελληνικού εδάφους.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά το «ντιλ», η Λέσβος και τ’ άλλα νησιά του ΒΑ Αιγαίου ξαγρυπνάνε ξανά, περιμένοντας τις ξέχειλες κόσμο βάρκες που –για την ώρα– δεν έρχονται.

Ο Ερντογάν «λεονταρίζει» φραστικά, απειλεί συνεχώς πως θα «ανοίξει την κάνουλα» προς το Αιγαίο και τα Βαλκάνια, αλλά αυτόν τον καιρό έχει άλλους, σοβαρότερους μπελάδες, με δημοψηφίσματα και Γκιουλέν και το συνεχιζόμενο διπλό και τριπλό παιχνίδι που παίζει σε Συρία και Ιράκ, και δεν θέλει να ξανανοίξει άμεσα το «δυτικό μέτωπο» με τους σκληρόκαρδους Ευρωπαίους, προτού σταθεροποιήσει κάπως τα άλλα του προβλήματα.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι μαφίες «σπρώχνουν» το ανθρώπινο ποτάμι των ξεριζωμένων προς την Αίγυπτο και τη Λιβύη, γεγονός που έχει αποτέλεσμα αφ’ ενός το τρέχον ουσιαστικό «μορατόριουμ» στο Αιγαίο, αφ’ ετέρου την κατακόρυφη αύξηση των θανάτων προσφύγων και μεταναστών στην κεντρική Μεσόγειο και στα βαθιά νερά μεταξύ Ιταλίας και Βόρειας Αφρικής.

Η κατάσταση ωστόσο είναι αναμφισβήτητα ρευστή, ο «σουλτάνος» έχει απασφαλίσει μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του ‘16, και δικαίως οι Μυτιληνιοί ανησυχούν πως από τη μια μέρα στην άλλη μπορεί να ξαναζήσουν μέρες καλοκαιριού του 2015, όταν η θάλασσα ξέβραζε καθημερινά χιλιάδες ζωντανούς και δεκάδες πεθαμένους.

Περί «ετοιμότητας»...

Το νησί, βέβαια, υποτίθεται ότι είναι πια πολύ πιο έτοιμο για να αντιμετωπίσει μια τέτοιου μεγέθους ανθρωπιστική πρόκληση, μετά τις κολοσσιαίες «ενέσεις» πόρων και ανθρώπινου δυναμικού που μεσολάβησαν εδώ και ενάμιση χρόνο, την κατασκευή τόσων ειδικών δομών καταγραφής, σίτισης και φιλοξενίας (Μόρια, Καρά Τεπέ, ΠΙΚΠΑ, οι καταλήψεις των No Borders κ.ά.), αλλά και με τη συσσωρευμένη εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα από όλη αυτή την περιπέτεια.

Ή μήπως όχι; Δυστυχώς, από τη σύντομη αλλά περιεκτική «αυτοψία» μας στη Λέσβο, αλλά και από όλες τις εκθέσεις και τις μαρτυρίες για το προσφυγικό που έχω διαβάσει (με κορυφαία την πρόσφατη «Αρχιπέλαγος των προσφύγων: τι πήγε στραβά στην Ελλάδα;», μια έρευνα-χαστούκι του Refugees Deeply που σε μια πιο ευνομούμενη χώρα θα είχε σίγουρα οδηγήσει ήδη σε αρκετές παραιτήσεις...), η εικόνα όσον αφορά την ετοιμότητα της Λέσβου και των άλλων hotspots του Αιγαίου για να αντιμετωπίσουν ένα νέο προσφυγικό κύμα κάθε άλλο παρά ρόδινη είναι.

Οι κερδοσκόποι

Ναι, είναι αλήθεια πως ξοδεύτηκαν πάρα πολλά χρήματα, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ – οργανώσεις υπολογίζουν ότι για καθέναν από τους περίπου 60.000 εγκλωβισμένους στην Ελλάδα διατέθηκαν πάνω από 14.000 ευρώ: όμως το 70% από αυτά εκτιμάται πως... χάθηκαν στον δρόμο, κάπου στη γραφειοκρατική μαύρη τρύπα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που είχε τον βασικό «κουμπαρά», της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, που διαχειρίστηκε τα περισσότερα χρήματα, των εκατοντάδων παλαιότερων αλλά και νεοσύστατων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που έσπευσαν να αναλάβουν ρόλους (και να διεκδικήσουν μεράδι του budget) και φυσικά των διάφορων κεντρικών και τοπικών υπηρεσιών του ελληνικού κράτους, που ευθύνονται και για τις περισσότερες δραματικές παλινωδίες.

Παλινωδίες ενίοτε τραγικές – όπως π.χ. ο άδικος χαμός τριών προσφύγων στη δομή της Μόριας, μάλλον από μονοξείδιο του άνθρακα (;) τον περασμένο Γενάρη, όταν ο ξαφνικός χιονιάς βρήκε εκατοντάδες ανθρώπους μέσα σε αντίσκηνα, εκτεθειμένους στην παγωνιά...

Μετά το θανατικό, οι σκηνές ξηλώθηκαν και τώρα οι περισσότεροι «φιλοξενούμενοι» στη Μόρια ζουν σε θερμαινόμενα μετασκευασμένα κοντέινερ – αλλά γιατί έπρεπε, διάβολε, να χαθούν (άλλοι) τρεις άνθρωποι για να κινηθεί το κράτος;

Κακά τα ψέματα, μετά το πρώτο σοκ, το προσφυγικό έγινε «μπίζνα» στην Ελλάδα, και μάλιστα από τις μεγαλύτερες, εν μέσω της κρίσης.

Κάποιοι ντόπιοι, από αυτούς που δήθεν «καταστρέφονται», ξεχρέωσαν, νοικιάζουν πανάκριβα τα διαμερίσματά τους και πουλούν υπηρεσίες σε εθελοντές και πρόσφυγες που έχουν ακόμη χρήματα για ξόδεμα.

Αν ισχύουν μάλιστα κάποιες καταγγελίες που μας έγιναν, ακόμα και γνωστοί ντόπιοι χρυσαυγίτες, που πρωταγωνιστούν σε αντιμεταναστευτικές δράσεις, έχουν πιάσει δουλειά ως τεχνίτες ή σεκιουριτάδες σε ΜΚΟ!

Αυτά βλέπουν πολλοί εθελοντές και έχουν «καεί» ψυχολογικά, ακόμη κι αυτοί –και είναι αρκετοί– που επίσης πληρώνονται πλέον από κάποια ΜΚΟ και μπορούν να ζήσουν με σχετική αξιοπρέπεια...

Περιμένοντας την επαναπροώθηση

Ομως στη Μόρια, πίσω από τα αγκαθωτά σύρματα και τις διμοιρίες των ΜΑΤ, διαπιστώνει κανείς όλο το αδιέξοδο του προσφυγικού μετά το επάρατο ευρωτουρκικό «ντιλ»: εκεί έχουν στοιβαχτεί όλοι οι «οικονομικοί μετανάστες» από τη Βόρεια και την υποσαχάρια Αφρική, αλλά και από άλλες χώρες, που για διάφορους λόγους δεν πληρούν τα κριτήρια «εισδοχής», έχουν εξαντλήσει τις αιτήσεις χορήγησης ασύλου και περιμένουν από στιγμή σε στιγμή τη μαύρη ώρα της «επαναπροώθησης» στην Τουρκία.

Τα βίαια επεισόδια και οι διαδηλώσεις είναι συνεχή, και έχεις διαρκώς την αίσθηση στη Μόρια ότι μια σπίθα αρκεί για να δούμε πολύ σκληρότερες εικόνες από τους απελπισμένους τρόφιμους.

Είδαμε ανθρώπους με πληγές και κρυοπαγήματα από το μακρύ ταξίδι –συχνά με τα πόδια– ώς τις ακτές του Αιγαίου.

Είδαμε οργισμένους εικοσάρηδες με γερασμένο, απλανές βλέμμα, χωρίς καμιά προοπτική.

Κάποιοι από τους «προς απέλαση» δεν αντέχουν την αγωνία και το σκάνε, κρύβονται όπου βρουν – σε διαμερίσματα αλληλέγγυων, σε χαλάσματα, ακόμη και σε σπηλιές: γνώρισα Σύρο χριστιανό από το Χαλέπι, έναν μεσήλικα χωρίς χαρτιά που «φιλοξενείται» σ’ ένα σπίτι στη Χώρα επί εννέα μήνες.

Αν τον πιάσουν, θα μπει στην πρώτη «καραβιά» για την... ασφαλή χώρα Τουρκία, χωρίς φράγκο, χωρίς ελπίδα.

Τι να του πεις, τι να σου πει;

Για τι «ευρωπαϊκό πολιτισμό» να του μιλήσεις;

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ενα μωσαϊκό πολιτισμών και ανθρώπων στην καρδιά της Μυτιλήνης
Μετά την εφιαλτική εμπειρία του περάσματος των θαλάσσιων συνόρων αλλά και την απελπισία της στασιμότητας που τους μαστίζει στα νησιά, πολλοί πρόσφυγες έχουν μία διέξοδο προς την αξιοπρέπεια και την κοινωνική...
Ενα μωσαϊκό πολιτισμών και ανθρώπων στην καρδιά της Μυτιλήνης
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Έφυγε» η γιαγιά Μαρίτσα της Λέσβου, σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες
Στη θλίψη βυθίστηκε η τοπική κοινωνία της Λέσβου από την είδηση πως η Μαρίτσα Μαυραπίδου, η γιαγιά - σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών. Η «γιαγιά Μαρίτσα», μαζί με τις...
«Έφυγε» η γιαγιά Μαρίτσα της Λέσβου, σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Λύση στο ζήτημα του ΠΙΚΠΑ Λέσβου
Ετοιμο να συμβάλει στη λύση του θέματος που έχει προκύψει στις εγκαταστάσεις του πρώην ΠΙΚΠΑ στη Λέσβο, οι οποίες έχουν μετατραπεί σε ένα πρότυπο κέντρο φιλοξενίας ευάλωτων προσφυγικών ομάδων, είναι το...
Λύση στο ζήτημα του ΠΙΚΠΑ Λέσβου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Διεθνής αλληλεγγύη στο ΠΙΚΠΑ Λέσβου
Από τις μεγαλύτερες έως και τις μικρότερες πόλεις της Ευρώπης και από την Αμερική έως τη Μέση Ανατολή, χιλιάδες άνθρωποι φωτογραφίζονται με ένα χαρτί που αναφέρει το σύνθημα «Save PIKPA», ανταποκρινόμενοι στην...
Διεθνής αλληλεγγύη στο ΠΙΚΠΑ Λέσβου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Κραυγή αγωνίας από το Καρά Τεπέ [ΒΙΝΤΕΟ]
Μία ακόμη μαχητική διαμαρτυρία ενάντια στη «μηχανή» των μαζικών απελάσεων και τις κακές συνθήκες κράτησης πραγματοποίησαν περίπου εκατό πρόσφυγες και μετανάστες που «φιλοξενούνται» εδώ και μήνες στη...
Κραυγή αγωνίας από το Καρά Τεπέ [ΒΙΝΤΕΟ]
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η Frontex ναυλώνει πλοία για απελάσεις προσφύγων
Τρία πλοία ζητά να ναυλώσει η Frontex για τα επόμενα δύο χρόνια για να κάνουν απελάσεις προσφύγων και μεταναστών από τη Λέσβο, τη Χίο και την Κω σε λιμάνια της Τουρκίας. Η προκήρυξη του διαγωνισμού γίνεται στο...
Η Frontex ναυλώνει πλοία για απελάσεις προσφύγων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας