Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Βήμα στους εκδότες

Νέες περικοπές καθιστούν την έκδοση πανεπιστημιακών βιβλίων μη βιώσιμη

Βήμα στους εκδότες

  • A-
  • A+

Πριν από λίγο καιρό το υπουργείο Παιδείας έστειλε στους εκδότες «για ενημέρωση και συζήτηση» τη νέα απόφασή του, σύμφωνα με την οποία άλλαζε άρδην το καθεστώς το οποίο αφορά την κοστολόγηση των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων που διανέμονται δωρεάν στους φοιτητές για το αμέσως ερχόμενο ακαδημαϊκό έτος και εφεξής.

Ο διάλογος ανάμεσα στο υπουργείο και τους εκδότες υπήρξε κενός ουσίας και άνευ αποτελέσματος.

«Εξορθολογισμός», «αποτελεσματική διαχείριση», «εξυγίανση», «εκσυγχρονισμός στο σύγγραμμα»: κάτω απ’ αυτή τη σημαία το υπουργείο Παιδείας με τη νέα υπουργική απόφαση, που αφορά τη δωρεάν διανομή συγγραμμάτων σε φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, επιβάλλει βαθιές περικοπές στο κόστος έκδοσης και διανομής των συγγραμμάτων οδηγώντας με σταθερά βήματα τους εκδότες σε οικονομική ασφυξία.

Ας δούμε τι λένε βασικοί εκδότες πανεπιστημιακών συγγραμμάτων.

Αλέξανδρος Παπαζήσης, εκδόσεις ΠΑΠΑΖΗΣΗ

• Από τις εκδόσεις σας κυκλοφορούν βιβλία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση εδώ και 86 χρόνια. Πολλά απ’ αυτά είναι πλέον «κλασικά» με όλη τη σημασία της λέξης. Πώς σχολιάζετε τη μείωση της τιμής κοστολόγησης λόγω παλαιότητας;

Η νέα αυτή υπουργική απόφαση, με το σκεπτικό πως τα παλιά βιβλία πρέπει να ανανεώνονται από τους συγγραφείς και τους εκδότες τους, κόβει την τιμή κοστολόγησής τους έως και 10% λόγω «παλαιότητας».

Υπάρχουν αρκετά βιβλία που δίνονται στα ελληνικά πανεπιστημιακά ιδρύματα εδώ και πάρα πολλά χρόνια και θεωρούνται πλέον αναντικατάστατα και κλασικά στο είδος τους.

Ας σκεφτούν οι «αρμόδιοι»: Είναι δυνατόν να βάλουμε τον Ανταμ Σμιθ, τον Μαρξ, τον Νίτσε ή ακόμα τον Πλάτωνα να «ανανεώσουν» τα βιβλία τους;

Η σκέψη και μόνο να κόψουν τις τιμές κοστολόγησης τέτοιων βιβλίων αποτελεί μέγα λάθος και πρέπει το άρθρο αυτό της νέας υπουργικής απόφασης να καταργηθεί, αφού στην ουσία καταργεί με τη σειρά του όλα τα κλασικά έργα.

Η αλήθεια είναι επίσης πως τα περισσότερα παλαιά βιβλία δίνονται κυρίως σε μαθήματα Επιλογής και Κατεύθυνσης. Αρα διανέμονται ούτως ή άλλως σε πολύ λίγα αντίτυπα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν βγάζουν πια ούτε το κόστος ανατύπωσης και διανομής τους.

Για την ιστορία, παλαιότερα το κράτος πλήρωνε στον εκδότη το κόστος παραγωγής και στον συγγραφέα το συγγραφικό δικαίωμα των βιβλίων που διανέμονταν σε ελάχιστα αντίτυπα.

Αντ’ αυτού, σήμερα το υπουργείο έρχεται να κόψει κι άλλο την τιμή κοστολόγησής τους; Κι από την άλλη, μήπως έχει φροντίσει η πολιτεία να υπάρχουν εμπλουτισμένες βιβλιοθήκες-αναγνωστήρια με αρκετά αντίτυπα απ’ όλα αυτά τα έργα για τις ανάγκες μελέτης των σπουδαστών;

Πολλοί ισχυρίζονται, τέλος, ότι το κόστος έκδοσης του πανεπιστημιακού βιβλίου στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα υψηλό. Τα στατιστικά όμως στοιχεία δείχνουν πως κατά μέσο όρο το ανάλογο κόστος των βιβλίων στην Ευρώπη είναι τριπλάσιο.

Αργύρης Καστανιώτης, εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ

• Πώς σας φαίνεται το γεγονός πως η νέα απόφαση ορίζει ότι όλες οι σελίδες ενός «τεχνικού» βιβλίου που περιλαμβάνονται πριν από το πρώτο κεφάλαιο (εισαγωγή, πρόλογος κ.ά.) όπως και όσες σελίδες είναι μετά το τελευταίο κεφάλαιο (ευρετήρια, βιβλιογραφία, παραρτήματα) θα κοστολογούνται ως ασπρόμαυρες απλές σε μειωμένη τιμή σε σχέση με το υπόλοιπο βιβλίο;

Κάθε βιβλίο, τεχνικό ή όχι, αποτελεί ένα ενιαίο και αδιαίρετο σύνολο ουσίας. Η εισαγωγή και ο πρόλογος ενός βιβλίου δεν είναι δυνατόν να πληρώνονται διαφορετικά. Πόσω μάλλον τα ευρετήρια και η βιβλιογραφία ενός επιστημονικού έργου.

Ειδικά για τα ευρετήρια όρων, έχω να παρατηρήσω ότι επιβαρύνουν κατά μεγάλο μέρος το κόστος μιας έκδοσης.

Δεν νοείται σύγχρονο επιστημονικό βιβλίο χωρίς ευρετήριο όρων και σημαντικών ονομάτων. Είναι πολλές οι περιπτώσεις που οι εκδότες με τη σύνταξη ενός επιστημονικού ευρετηρίου έχουν συμβάλει στον καθορισμό δύσκολης επιστημονικής ορολογίας.

Γιώργος Δαρδανός, εκδόσεις GUTENBERG

(επίτιμος πρόεδρος ΠΟΕΒ, πρόεδρος της Επιτροπής Δεοντολογίας του ΣΕΕΒΙ)

• Ασχολείστε με τα κοινά του βιβλίου πάνω από 40 χρόνια. Πώς σχολιάζετε την υπουργική απόφαση;

Η απόφαση αυτή έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στον εκδοτικό χώρο του πανεπιστημιακού βιβλίου, αφού η προηγούμενη ίσχυε για αρκετά χρόνια με μόνο δύο αλλαγές: η πρώτη πριν από περίπου τέσσερα χρόνια που το υπουργείο έκοψε το δεύτερο «βοηθητικό» βιβλίο και στη συνέχεια όταν έκανε την οριζόντια περικοπή κατά 15% σε όλες τις τιμές κοστολόγησης.

Οι εκδότες είμαστε ήδη έτοιμοι για τη διανομή των συγγραμμάτων κατά τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά – έχουμε τις αποθήκες μας γεμάτες με βιβλία για τους φοιτητές: βιβλία τετράχρωμα, δίχρωμα, με σκληρό εξώφυλλο, με βιβλιογραφίες και ευρετήρια, όπως ακριβώς μέχρι σήμερα η ισχύουσα υπουργική απόφαση ορίζει. Ζητήσαμε από τους αρμόδιους εύλογο χρονικό διάστημα προσαρμογής στη νέα κατάσταση και δεν τον πήραμε.

Στο διά ταύτα λοιπόν:

Αν εφαρμοστούν όλοι οι «κόφτες» σ’ ένα βιβλίο, η μείωση της τιμής του θα ξεπεράσει το 60-70%. Σε πολλά βιβλία οι περικοπές κυμαίνονται από 30% έως 62%!

Η ανακοστολόγηση όλων των πανεπιστημιακών εγχειριδίων είναι ανεφάρμοστη. Η νέα απόφαση είναι τόσο πολύπλοκη και έχει τόσες πολλές και διαφορετικές παραμέτρους που δεν είναι δυνατόν να βρεθεί επίτροπος του υπουργείου ο οποίος θα καταφέρει να επανελέγξει όλα τα πανεπιστημιακά βιβλία και να υπογράψει τα εντάλματα πληρωμής.

Η «νέα αισθητική» που επιβάλλει το υπουργείο για τα πανεπιστημιακά συγγράμματα είναι απαράδεκτη, αντιαισθητική και καταστρατηγεί όλους τους κανόνες της τυπογραφικής δεοντολογίας: γράμματα με οφθαλμό 11’ και πολύ μικρά περιθώρια γύρω γύρω.

Τα βιβλία λοιπόν θα είναι κυριολεκτικά «εκτρώματα» - η μορφή ενός βιβλίου παίζει σημαντικό ρόλο στην κατανόησή του. Δεν το ξέρουν αυτό οι «ειδικοί»; Υπάρχουν ορισμένοι εκδότες που έκαναν εκτρώματα, αλλά όπου πονάει το δόντι δεν κόβουμε το κεφάλι!

Η μείωση των σελίδων ενός συγγράμματος αποτελεί παραβίαση του νόμου περί δωρεάν παιδείας, που ορίζει χωρίς καμία αμφισβήτηση πως το κράτος είναι υποχρεωμένο να παρέχει στους φοιτητές δωρεάν το διδακτικό υλικό για την επιστήμη τους, το οποίο καθορίζεται αποκλειστικά και μόνο από τον ακαδημαϊκό υπεύθυνο - όχι από έναν υπάλληλο του υπουργείου Οικονομικών που έχει πάρει «γραμμή» να κόψει από παντού όσα μπορεί χωρίς να έχει τις ουσιαστικές γνώσεις για να το κάνει.

Η απόφαση του υπουργείου Παιδείας είναι κατά βάση άδικη και πρακτικά ανεφάρμοστη. Το υπουργείο πρέπει να κάνει οικονομία, εμείς πρώτοι το προτείναμε αυτό. Οχι όμως με αυτόν τον τρόπο. Η Παιδεία δεν είναι χώρος για ασκήσεις επί χάρτου του εκάστοτε υπουργού.

Ελλη Καλαμαρά, εκδόσεις ΣΥΜΕΩΝ

• Θα θέλατε να μας κάνετε ένα σχόλιο για τη διαφορά του ΦΠΑ στα βιβλία;

Το βιβλίο δεν είναι μόνο ένα εμπορικό προϊόν, αλλά κυρίως αποτελεί πνευματικό και πολιτιστικό αγαθό και ως τέτοιο σωστά έχει μειωμένο ΦΠΑ, προκειμένου να φτάνει ευκολότερα στον τελικό προορισμό του που δεν είναι άλλος από τον αναγνώστη.

Οι εκδότες βιβλίων όμως δεν είναι ιδρύματα, είναι εμπορικές επιχειρήσεις και ως τέτοιες αντιμετωπίζονται από το κράτος.

Συμβαίνει λοιπόν το εξής παράδοξο, το οποίο είμαι σίγουρη πως δεν γνωρίζει ο Ελληνας πολίτης: οι εκδότες είναι αναγκασμένοι από αυτή τη χρονιά να παράγουν ένα βιβλίο πληρώνοντας 24% ΦΠΑ σε όλες τις υπηρεσίες (αγορά χαρτιού, εκτύπωση, βιβλιοδεσία κ.ά.) και να πουλούν το βιβλίο με μειωμένο ΦΠΑ 6%.

Η διαφορά αυτή επιβαρύνει εξαιρετικά τις επιχειρήσεις μας. Σε πολλές περιπτώσεις ένα βιβλίο πρέπει να πουλήσει μέχρι και το τελευταίο αντίτυπο για να καλύψει το κόστος της πρώτης έκδοσής του. Η κατάσταση είναι από μόνη της πολύ δύσκολη!

Εχω ακόμη να παρατηρήσω το εξής: ένα καλό τεχνικό βιβλίο ίσως είναι το μόνο που θα μείνει στα χέρια ενός σπουδαστή τεχνικής σχολής μετά το πέρας των σπουδών του. Δεν είναι δυνατόν να του στερήσουμε αυτή τη δυνατότητα. Ας το σκεφτούν καλύτερα οι αρμόδιοι.

Αννυ Ραγιά, εκδόσεις ΜΕΛΙΣΣΑ

• Η μορφή στα νέα πανεπιστημιακά βιβλία αλλάζει. Εχετε να κάνετε κάποιο σχόλιο;

Οι «Εκδόσεις Μέλισσα» εκδίδουν εδώ και πάρα πολλά χρόνια βιβλία «τέχνης»: λευκώματα που απευθύνονται σε αναγνώστες και σε βιβλιοθήκες. Τα βιβλία αυτά ως ειδικά έχουν δική τους μορφολογία και αισθητική ανάλογη με το καλλιτεχνικό τους περιεχόμενο.

Με τη νέα υπουργική απόφαση δεν είναι δυνατή η συμμετοχή των βιβλίων μας στον ΕΥΔΟΞΟ (σ.σ. ηλεκτρονική υπηρεσία διαχείρισης συγγραμμάτων και βοηθημάτων) και ως εκ τούτου μένουμε εκτός από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και τις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες.

Στάθης Νικητόπουλος, εκδόσεις INTERBOOKS

• Από τις εκδόσεις σας κυκλοφορούν και διανέμονται στους φοιτητές πολλά δίχρωμα βιβλία. Πώς σχολιάζετε την κατάργηση της διχρωμίας στα πανεπιστημιακά συγγράμματα;

Η νέα υπουργική απόφαση ορίζει πως όλα τα δίχρωμα βιβλία θα κοστολογούνται ως ασπρόμαυρα, απλά με πολύ χαμηλότερες τιμές.

Ο συντάκτης της απόφασης αυτής δεν υπολογίζει πως, εκτός των λόγων αισθητικής, πολλές φορές η διχρωμία σε ένα βιβλίο διευκολύνει την κατανόηση του κειμένου, των πινάκων, των σχημάτων και άλλων ουσιωδών στοιχείων του περιεχομένου του.

Αρκετές φορές μάλιστα, η διχρωμία υποκαθιστά την τετραχρωμία σε μια έκδοση, κάνοντας οικονομικότερη την έκδοση. Εμείς οι εκδότες άλλωστε, αφού δεν ξέραμε μέχρι πρόσφατα τίποτα γι’ αυτή τη νέα απόφαση, έχουμε φροντίσει, με μεγάλο κόστος είναι αλήθεια, κι έχουμε έτοιμες δίχρωμες εκδόσεις.

Για ποιο λόγο λοιπόν δεν θα τις πληρωθούμε;

Δεν θα έπρεπε, αν επιμένει το υπουργείο σ’ αυτό, να μας έχει προετοιμάσει κατάλληλα εδώ και πολλούς μήνες, ώστε να μην προχωρήσουμε σε ανατυπώσεις δίχρωμων βιβλίων;

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
«Κόφτης» και στο κόστος των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων
Τη θέσπιση εξονυχιστικών ελέγχων, καθώς και αυστηρών κριτηρίων και προδιαγραφών σε ό,τι αφορά την κοστολόγηση των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων προωθεί με τροπολογία που κατέθεσε, χθες, ο υπουργός Παιδείας....
«Κόφτης» και στο κόστος των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Ο γόρδιος δεσμός των μετεγγραφών φοιτητών
Τι προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, ποια πρόσθετα κριτήρια θέλει να εισαγάγει το υπουργείο Παιδείας και ποια είναι για το ακαδημαϊκό έτος 2016-17 τα Τμήματα Πανεπιστημίων και ΤΕΙ όπου δεν είναι δυνατή η...
Ο γόρδιος δεσμός των μετεγγραφών φοιτητών
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Από τη σφαιρική γνώση στις «χρήσιμες» δεξιότητες
Εχει γίνει κανόνας, σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική, η ανάγκη αλλαγής του εκπαιδευτικού συστήματος μπροστά στην πραγματικότητα της «παγκόσμιας κοινωνίας της γνώσης» και της «παγκόσμιας κοινωνίας των...
Από τη σφαιρική γνώση στις «χρήσιμες» δεξιότητες
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Ενός νόμου... μύριες αντιδράσεις έπονται
Το σχέδιο νόμου για την ανώτατη εκπαίδευση είναι έτοιμο προς κατάθεση, αλλά ακόμα δεν μπορεί να προεξοφληθεί η αίσια πορεία του προς τη Βουλή, καθώς κομίζει όλα όσα έχουν προκαλέσει τη σφοδρή αντίδραση των...
Ενός νόμου... μύριες αντιδράσεις έπονται
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Φοιτητές και... Μπολόνια τα «αγκάθια»
Η συμμετοχή ή μη των φοιτητών στα όργανα των Πανεπιστημίων και η θεσμοθέτηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Συσσώρευσης και Μεταφοράς Πιστωτικών Μονάδων (ECTS), βάσει της ευρωπαϊκής Διακήρυξης της Μπολόνια,...
Φοιτητές και... Μπολόνια τα «αγκάθια»
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αποκλιμάκωση της έντασης για τα συγγράμματα
Με σφραγίδα, πλέον, η ανακωχή ανάμεσα στους εκδότες και το υπουργείο Παιδείας, μετά την ανταλλαγή πυρών για τα πανεπιστημιακά συγγράμματα και την καθυστέρηση πληρωμών. Με ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Εκδοτών...
Αποκλιμάκωση της έντασης για τα συγγράμματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας