Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το «φάντασμα» της Διαμαντοπούλου στοιχειώνει τα ΑΕΙ

Στιγμιότυπο από την παρουσίαση του προγράμματος «Ευδοξος» για την ηλεκτρονική επιλογή συγγραμμάτων από την τότε υπουργό Παιδείας, Αννα Διαμαντοπούλου, στις 20 Δεκεμβρίου 2010.

ΑΠΕ-ΜΠΕ / ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΚΙΑΟΥ

Το «φάντασμα» της Διαμαντοπούλου στοιχειώνει τα ΑΕΙ

  • A-
  • A+

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (12.01.2016) ο πρόεδρος της επιτροπής του εθνικού διαλόγου για την Παιδεία, κ. Αντώνης Λιάκος, αφού επισήμανε ότι υπάρχει ανάγκη «εξεύρεσης πρόσθετων πόρων, όσο επίσης και εξοικονόμησης πόρων», αναφέρθηκε στην «οικονομική αιμορραγία των συγγραμμάτων» θέτοντας ευθέως το ερώτημα: «Γιατί να μη γίνουν ηλεκτρονικοί φάκελοι διαθέσιμοι στους φοιτητές; Μια ηλεκτρονική πλατφόρμα ελεύθερης πρόσβασης είναι απείρως οικονομικότερη από την εκτύπωση εκατοντάδων χιλιάδων τόμων». 

Μάλιστα, ο κ. Λιάκος ετοιμάζεται να εξαπολύσει επίθεση και στα «μικρά, μεγάλα και πολύ μεγάλα συμφέροντα» που κρύβονται, όπως αποκαλύπτει, πίσω από τη διανομή δωρεάν συγγραμμάτων στους φοιτητές.

Σε άλλη δημόσια τοποθέτησή του για το θέμα παρατηρεί: «Το 2014-2015 μοιράστηκαν πάνω από 2.120.000 τόμοι σε 230.000 φοιτητές με ετήσιο κόστος που ανέρχεται σε περίπου 54 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή στο 84% των συνολικών δαπανών για την απόκτηση επιστημονικού υλικού από τα ΑΕΙ. Δεν είναι εξωφρενικό; Δεν υπάρχουν συμφέροντα εδώ;» 

Πρόταση ΣΕΑΒ 

Παράλληλα, την ίδια ακριβώς περίοδο (Ιανουάριος 2016), ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών που συμμετέχει στον Εθνικό Διάλογο για την Παιδεία παρουσίασε μια πρόταση για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου διάθεσης Ακαδημαϊκών Συγγραμμάτων.

Στην πρότασή του, αφού τονίζει ότι απαιτείται ένας «εξορθολογισμός της ετήσιας δαπάνης από την Πολιτεία», επικεντρώνει, ανάμεσα σε άλλα, στα παρακάτω

«1. Κύριο χαρακτηριστικό του συστήματος διανομής συγγραμμάτων είναι η χαμηλή αξιοποίησή τους από τους φοιτητές, τόσο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους όσο και μετά την ολοκλήρωσή τους (μικρό όφελος σε σχέση με το κόστος). 

2. Η διατήρηση του συστήματος διανομής συγγραμμάτων στην παρούσα μορφή του δρα ως ανασταλτικός παράγοντας ανάπτυξης, αφού απορροφά υπερβολικά μεγάλο ποσοστό από τους διαθέσιμους πόρους, οδηγώντας τελικά σε αδράνεια βασικούς διαύλους πρόσβασης στην επιστημονική γνώση» και καταλήγει, βεβαίως, στην «εισαγωγή του ηλεκτρονικού συγγράμματος ως εναλλακτικής μορφής σε σχέση με το έντυπο σύγγραμμα». 

Φοιτητική «μέριμνα» 

Στη χώρα μας η θεσμοθετημένη μέριμνα για την υποστήριξη των φοιτητών εξαντλείται ουσιαστικά στη δωρεάν διανομή συγγραμμάτων, στο μειωμένο εισιτήριο στις μετακινήσεις από και προς την έδρα του τμήματος και στην επιχορήγηση δωρεάν υπηρεσιών σίτισης και στέγασης σε συγκεκριμένες ομάδες φοιτητών με χαμηλό οικογενειακό ή ατομικό εισόδημα, και εφόσον φοιτούν μακριά από την έδρα της οικογένειάς τους.

Ιδιαίτερα όσον αφορά τη φοιτητική στέγη, αυτή καλύπτει περίπου το 10% των αναγκών. 

Η διανομή έντυπων διδακτικών συγγραμμάτων/βιβλίων χωρίς άμεσο κόστος για τους φοιτητές για κάθε ακαδημαϊκό μάθημα που διδάσκονται κατά τη φοίτησή τους στα ελληνικά ΑΕΙ (Πανεπιστήμια και ΤΕΙ) αποτελεί διαχρονικό γνώρισμα της φυσιογνωμίας της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε περίπου πενήντα τέσσερα (54) εκατομμύρια ευρώ και αντιστοιχεί στο περίπου 1% του κρατικού προϋπολογισμού για την Παιδεία. 

Στο σημείο αυτό να κάνουμε μία παρατήρηση: Εχουν παρατηρηθεί προβλήματα με την ποιότητα κάποιων συγγραμμάτων; Γίνονται «κομπίνες» από κάποιους εκδότες; Προφανώς ναι.

Αλλά το κράτος και τα Πανεπιστήμια οφείλουν να έχουν και να λειτουργούν τους ελεγκτικούς τους μηχανισμούς.

Και όχι με όχημα το χτύπημα κάποιων συμφερόντων να ανοίγουμε τον δρόμο αφενός σε νέα συμφέροντα, αφετέρου να ισοπεδώνουμε ό,τι έχει απομείνει από τη φοιτητική μέριμνα. 

Η «ιστορία» της αποψίλωσης 

Η κατάργηση της δωρεάν διανομής πανεπιστημιακών συγγραμμάτων μεθοδευόταν χρόνια τώρα από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. Πρόκειται για μια πρόθεση που είχε ήδη εκδηλωθεί από το 2007, επί κυβερνήσεως Nέας Δημοκρατίας, με το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Επαγγελματικής Aρχικής Eκπαίδευσης και Kατάρτισης (EΠEAEK) - Προγραμματική Περίοδος 2007-2013, με βάση το οποίο το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο το 2009 είχε συντάξει την Πρόταση για τον Σχεδιασμό και την Εισαγωγή του «Hλεκτρονικού Βιβλίου» στην Εκπαίδευση. 

Στη συνέχεια, στις 28 Ιανουαρίου 2011, υπογράφτηκε από το υπουργείο Παιδείας εγκύκλιος, με την οποία περιορίστηκε στο ελάχιστο η δωρεάν διανομή συγγραμμάτων (1 βιβλίο ανά μάθημα) στους φοιτητές και σπουδαστές των ανώτατων σχολών της χώρας. 

Στις 8 Mαρτίου 2011, σε ομιλία της για τα ακαδημαϊκά συγγράμματα και την ηλεκτρονική υπηρεσία «Eύδοξος», η υπουργός Παιδείας Αννα Διαμαντοπούλου ξεκαθαρίζει ανάμεσα σε άλλα ότι «στόχος είναι τα συγγράμματα και οι σημειώσεις να δίνονται ηλεκτρονικά». 

Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 3 Mαρτίου 2011, ο ειδικός γραμματέας Aνώτατης Eκπαίδευσης Bασίλης Παπάζογλου, μιλώντας στους δημοσιογράφους, επισημαίνει ότι «το υπουργείο Παιδείας φιλοδοξεί σύντομα να λανσάρει ως καινοτομία της μεταρρύθμισης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση την έννοια του ηλεκτρονικού συγγράμματος». 

Σε ερώτηση «σε ποιο στάδιο έχει εφαρμοστεί σήμερα το πρόγραμμα και πότε προβλέπεται να αντικαταστήσει πλήρως τα έντυπα συγγράμματα;», ο ειδικός γραμματέας απαντούσε τότε ότι

«Στόχος της υπηρεσίας “Eύδοξος” είναι να εισάγει σταδιακά το ηλεκτρονικό σύγγραμμα ως εναλλακτική επιλογή στο έντυπο. H εξοικείωση των νέων, το γνωστικό αντικείμενο και οι τεχνολογικές εξελίξεις θα καθορίσουν και τον βαθμό επικράτησης των ηλεκτρονικών βιβλίων. Όπως και να έχει, το υπουργείο Παιδείας θα προσφέρει εντός των επόμενων δύο χρόνων πάνω από 2.000 ελληνικά ακαδημαϊκά συγγράμματα προσβάσιμα από όλους στο διαδίκτυο».

Ενάμιση χρόνο αργότερα, στις 10 Οκτωβρίου 2012, κατά τη διάρκεια κινητοποίησης του σπουδαστικού συλλόγου της ΣΤΕΦ του ΤΕΙ Αθήνας στο υπουργείο Παιδείας για τα συγγράμματα, στέλεχος του υπουργείου παρουσίασε τα εξής σενάρια

➡ Αντικατάσταση του βιβλίου με το ηλεκτρονικό σύγγραμμα. 

➡ Διανομή σημειώσεων αντί για βιβλία. 

➡ Οι φοιτητές να επιστρέφουν τα βιβλία των παλιότερων ετών για να ξαναμοιραστούν στους νεότερους. 

➡ Επιβολή... εισοδηματικών κριτηρίων για τη δωρεάν διανομή συγγραμμάτων. 

«Πολλαπλό» σύγγραμμα 

Την περίοδο εκείνη, οι τότε ηγεσίες του υπουργείου Παιδείας (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ) πρόβαλλαν την ανάγκη του «πολλαπλού συγγράμματος».

Η πρόφαση ήταν πως ο φοιτητής πρέπει να έχει πολλές πηγές, από πολλά βιβλία, να επιλέγει ο ίδιος στις βιβλιοθήκες κ.ά. Ολα αυτά ακούγονται λογικά, εφόσον η βασική βιβλιογραφία διανέμεται δωρεάν.

Το δίλημμα «πολλαπλό» σύγγραμμα ή δωρεάν διανομή συγγραμμάτων είναι πλαστό.

Δεν χωράει αμφιβολία ότι οι σπουδαστές χρειάζονται όχι μόνο όλα τα απαραίτητα βιβλία, αλλά και τα απαραίτητα ηλεκτρονικά συγγράμματα, τις καλά εξοπλισμένες βιβλιοθήκες για τις σπουδές τους. 

Aν προβλεπόταν δωρεάν παροχή των συγγραμμάτων που καλύπτουν τα γνωστικά αντικείμενα σε κάθε τμήμα και σχολή (χωρίς τσιγκουνιές από τη μια και χωρίς σκοπιμότητες και υπερβολές από την άλλη, για τις οποίες έχει μεριμνήσει ο Σ.Ε.Ε.ΒΙ., καταθέτοντας προτάσεις, οι οποίες έγιναν αποδεκτές από το υπουργείο και αναμένεται το ΦΕΚ), εάν υπήρχαν πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες ενημερωμένες, στις οποίες κάθε φοιτητής θα μπορούσε να βρει και να δανειστεί τα βιβλία που απαιτούνταν για το διάβασμα ή την εργασία του, τότε θα μπορούσε κανείς, συμπληρωματικά, να χρησιμοποιήσει τις δυνατότητες που δίνει το ηλεκτρονικό σύγγραμμα. 

Επί της ουσίας: Η αντικατάσταση του βιβλίου με το ηλεκτρονικό σύγγραμμα είναι το λιγότερο αντιπαιδαγωγική.

Το ηλεκτρονικό σύγγραμμα μπορεί να είναι μόνο ενισχυτικό. Οι σημειώσεις ενός μαθήματος (που ούτως ή άλλως δίνονται δωρεάν από τους διδάσκοντες) δεν μπορεί να αντικαταστήσουν επιστημονικά βιβλία.

Παράλληλα, γίνεται συζήτηση για το μεγάλο κόστος της δωρεάν διανομής συγγραμμάτων. Είναι προφανές ότι, εάν προχωρήσουν στην κατάργηση των έντυπων συγγραμμάτων, τότε όλο το βάρος θα μετακυλήσει στις τσέπες των φοιτητών και των γονιών τους. 

Πίσω από την επίκληση στον εξορθολογισμό, στα συμφέροντα που κρύβονται, στην αποτελεσματική διαχείριση, στην εξυγίανση, στον εκσυγχρονισμό, στο πολλαπλό σύγγραμμα και στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες βρίσκεται σταθερά η ρητή οδηγία του ΟΟΣΑ για περικοπές.

 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Πού θα κινηθούν οι βάσεις εισαγωγής
Ορατή άνοδος στην πλειονότητα των τμημάτων του 1ου Επιστημονικού Πεδίου, σημαντική πτώση στο 2ο Πεδίο, ένα «κλικ» ψηλότερα από πέρσι στο 3ο Πεδίο, μεγάλη άνοδος στις χαμηλόβαθμες σχολές του 4ου Πεδίου,...
Πού θα κινηθούν οι βάσεις εισαγωγής
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Υπουργείο Παιδείας: Κι αν δεν φτάνουν τα λεφτά... αναζητήστε χορηγούς!
Αλλαγές στην κατεύθυνση της εξατομίκευσης και ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων σχολικού και ακαδημαϊκού προσωπικού μαζί με τις αποδοχές τους γίνονται ορατές. Οι εκάστοτε υπουργοί Παιδείας προωθούν...
Υπουργείο Παιδείας: Κι αν δεν φτάνουν τα λεφτά... αναζητήστε χορηγούς!
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
«Εθνικός διάλογος»... για προαποφασισμένα
Αν και η υποβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος έχει ψηφιστεί και περιγράφεται ρητά μέσα στις σελίδες του τρίτου Μνημονίου, ο υπουργός Παιδείας Νίκος Φίλης επιμένει να καλεί σε «εθνικό και κοινωνικό διάλογο»...
«Εθνικός διάλογος»... για προαποφασισμένα
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Πού θα πέσουν φέτος οι βάσεις
Η αύξηση κατά 3.643 των εισακτέων για το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020, που διαμορφώνει τον συνολικό αριθμό σε 78.335, αναμφίβολα είναι μια ευχάριστη είδηση για τους περισσότερους από 100.000 φετινούς υποψηφίους.
Πού θα πέσουν φέτος οι βάσεις
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για τις συνέργειες των Πανεπιστημίων Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Γεωπονικού, ΕΚΠΑ και των ΤΕΙ της περιοχής. Παρά τον θόρυβο που προκλήθηκε κατά τη διαβούλευση –που,...
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Την Τρίτη ανακοινώνονται οι βάσεις για ΑΕΙ-ΤΕΙ
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπ. Παιδείας, η ανακοίνωση των βάσεων των υποψηφίων για τα ΑΕΙ και ΤΕΙ θα γίνει την ερχόμενη Τρίτη 28 Αυγούστου. Οι υποψήφιοι θα μπορέσουν να δουν τα αποτελέσματα στην ειδική...
Την Τρίτη ανακοινώνονται οι βάσεις για ΑΕΙ-ΤΕΙ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας