Αθήνα, 15°C
Αθήνα
Σποραδικές νεφώσεις
15°C
16.2° 13.6°
1 BF
86%
Θεσσαλονίκη
Αυξημένες νεφώσεις
13°C
14.0° 11.2°
1 BF
79%
Πάτρα
Αυξημένες νεφώσεις
16°C
16.0° 12.0°
3 BF
75%
Ιωάννινα
Αυξημένες νεφώσεις
8°C
7.9° 7.9°
0 BF
93%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
8°C
7.9° 7.9°
2 BF
87%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
13.7° 12.0°
0 BF
82%
Κοζάνη
Αυξημένες νεφώσεις
8°C
10.1° 8.4°
1 BF
87%
Αγρίνιο
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
13.5° 13.5°
1 BF
85%
Ηράκλειο
Σποραδικές νεφώσεις
13°C
13.2° 12.8°
3 BF
86%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
12°C
11.9° 11.9°
2 BF
71%
Ερμούπολη
Αραιές νεφώσεις
16°C
16.4° 12.7°
3 BF
82%
Σκόπελος
Αυξημένες νεφώσεις
12°C
12.3° 12.3°
3 BF
82%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
14.8° 14.8°
4 BF
71%
Λάρισα
Αραιές νεφώσεις
12°C
14.1° 11.9°
0 BF
100%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.1° 14.5°
1 BF
86%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
17°C
16.6° 14.8°
2 BF
78%
Χαλκίδα
Αραιές νεφώσεις
14°C
16.0° 13.8°
0 BF
89%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
13°C
13.3° 13.3°
2 BF
70%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
14.4° 10.7°
1 BF
100%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
9°C
9.1° 9.1°
1 BF
95%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 27 Φεβρουαρίου, 2024
dikastirio
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

«Πνεύμα και ηθική»... αντί του σύννομου βίου

Στις αλλαγές του Ποινικού Κώδικα που προωθεί η κυβέρνηση επανέρχεται το ελαφρυντικό του «πρότερου έντιμου βίου» που σημαίνει ότι εκτός από λευκό ποινικό μητρώο οι καταδικασθέντες οφείλουν να αποδείξουν στο δικαστήριο πως έζησαν «έντιμη ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή». ● Θα κρίνονται εφεξής, δηλαδή, με βάση τις επιλογές ζωής και τον αυτοκαθορισμό τους, κάτι εμφανώς οπισθοδρομικό.

Μία από τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση αφορά το άρθρο 84, το οποίο αναγνωρίζει ελαφρυντικό σε κάποιον καταδικασθέντα αν «έζησε σύννομα ώς τον χρόνο που έγινε το έγκλημα, περίσταση που δεν αποκλείεται από μόνη την προηγούμενη καταδίκη του για ελαφρό πλημμέλημα».

Το ελαφρυντικό του προτέρου σύννομου βίου (όπως καθιερώθηκε να λέγεται) τέθηκε σε ισχύ το 2019, αντικαθιστώντας την ελαφρυντική περίσταση που ίσχυε επί εβδομήντα χρόνια (από τον Π.Κ. του 1951) και περιέγραφε ότι «ο υπαίτιος έζησε έως τον χρόνο που έγινε το έγκλημα έντιμη, ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή».

Τα όρια

Το σκεπτικό του ποινικού νομοθέτη που αντικατέστησε τον «έντιμο βίο» με τον «σύννομο» ήταν ότι σε ένα κράτος δικαίου ο πολίτης δεν πρέπει να κρίνεται με βάση τις ελεύθερες επιλογές της ζωής του (ηθικές ή ανήθικες) και τον αυτοκαθορισμό του, αλλά με βάση τη στάση του απέναντι στους νόμους που θέτουν τα όρια των ελεύθερων επιλογών και οριοθετούν την κοινωνική συμβίωση.

Υπό το καθεστώς του παλαιού Ποινικού Κώδικα για την αναγνώριση του ελαφρυντικού του «πρότερου έντιμου βίου» ο κατηγορούμενος όφειλε να αποδείξει στο δικαστήριο ότι, πέρα από καθαρό ποινικό μητρώο, διατηρούσε μια θετικά προσκείμενη στην κοινωνία στάση ζωής.

Επρεπε να επικαλεστεί και να αποδείξει συγκεκριμένα περιστατικά που επιβεβαίωναν την τήρηση μιας έντιμης στάσης ζωής προς τα έννομα αγαθά των άλλων, ώστε η τέλεση του υπό κρίση εγκλήματος να θεωρηθεί παραφωνία σε σχέση με το πώς ζούσε πριν. Κρίθηκε λοιπόν ότι η νομολογιακή αυτή θέση δεν ήταν ορθή, αφού η εξειδίκευση του έντιμου βίου γινόταν βάσει κοινωνικών στερεοτύπων περί ηθικής και ταξικών αντιλήψεων.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του Ποινικού Κώδικα του 2019, η τροποποίηση του «έντιμου» σε «σύννομου» βίου ήταν αναγκαία καθώς «ο πολίτης είναι ελεύθερος να διάγει τον βίο που επιθυμεί σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ.1 του Συντάγματος (δικαίωμα στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας) αρκεί να μην παραβιάζει τους επιτακτικούς και απαγορευτικούς κανόνες της πολιτείας, ενώ κατά το άρθρο 9 παρ. 1α είναι ανεπίτρεπτο να ελέγχεται η κατά το Σύνταγμα απαραβίαστη προηγούμενη προσωπική ζωή».

Ομως η τροποποίηση αυτή προκάλεσε σύγχυση όταν το συγκεκριμένο ελαφρυντικό έσπασε τα ισόβια του δολοφόνου του Αλέξη Γρηγορόπουλου, Επαμεινώνδα Κορκονέα. Τότε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Βασίλης Πλιώτας, άσκησε αναίρεση εναντίον της απόφασης για τη χορήγηση του ελαφρυντικού, αλλά και πάλι με τις ψήφους των τεσσάρων ενόρκων (μειοψήφησαν οι τρεις τακτικοί δικαστές) ο Κορκονέας αποφυλακίστηκε.

Κατά την αγόρευσή του ο κ. Πλιώτας είχε τονίσει ότι ο σύννομος βίος δεν ταυτίζεται με το λευκό ποινικό μητρώο του δράστη, αλλά με τον σεβασμό των αγαθών της καθημερινής ζωής. «Η ύπαρξη λευκού ποινικού μητρώου αποτελεί σοβαρή ένδειξη, αλλά όχι δεσμευτική για το δικαστήριο καθώς απαιτείται συστηματική προσπάθεια εκ μέρους του δικαστηρίου και να θεωρηθεί εξαίρεση το έγκλημα στη ζωή του δράστη. Το λευκό ποινικό μητρώο δεν συνδέεται με τη σύννομη ζωή, έτσι ώστε να χορηγηθεί το ελαφρυντικό του προτέρου έντιμου βίου» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η αυστηροποίηση

Στο πλαίσιο της αυστηροποίησης των ποινών η κυβέρνηση επαναφέρει τη διάταξη ακριβώς όπως ήταν πριν από το 2019. Σύμφωνα με τη νέα διατύπωση, ελαφρυντική περίσταση θεωρείται το γεγονός ότι «ο υπαίτιος έζησε ώς τον χρόνο που έγινε το έγκλημα έντιμη, ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή».

Πλέον η επίκληση λευκού ποινικού μητρώου ως ένδειξη «έντιμου βίου» δεν θα θεωρείται αρκετή για τη θεμελίωση του ελαφρυντικού, αφού δεν αρκεί μια παθητική στάση ζωής, αλλά η απόδειξη μιας στάσης ζωής σύμφωνης με τα σύγχρονα πρότυπα. Τα πρότυπα αυτά βέβαια τα θέτει η ηθική και οι αντιλήψεις της κοινωνίας για το «έντιμο», άρα η σχετική κρίση θα λαμβάνεται υπό αυτές τις παραμέτρους.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
«Πνεύμα και ηθική»... αντί του σύννομου βίου

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας