Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Οι δικαστές οφείλουν να εφαρμόζουν τους νόμους»

«Επικράτησε η άποψη ότι δεν πρέπει να συνδεθεί η εγκληματική οργάνωση με το οικονομικό όφελος, παρ’ ότι το λέει η Σύμβαση του Παλέρμο που δίνει την κατευθυντήρια γραμμή», λέει στην «Εφ.Συν.» ο Βασίλης Μαρκής

«Οι δικαστές οφείλουν να εφαρμόζουν τους νόμους»

  • A-
  • A+

Δεν είναι ούτε συνηθισμένη ούτε συχνή η συζήτηση με έναν πρώην εισαγγελικό λειτουργό. Ωστόσο η δυνατότητα «ανάκρισης» του π. αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Βασίλη Μαρκή, πέρα από τις αποστάσεις και τις διαφωνίες που μας χωρίζουν, ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Ο εισαγγελέας κατέδειξε τις δυσκολίες στην εφαρμογή και τη διαμόρφωση δίκαιων νόμων και σημείωσε μια βασική γι’ αυτόν αξία που δεν είναι άλλη από την επιείκεια. Απάντησε ότι είναι πρόθυμος να βοηθήσει αν και εφόσον του ζητηθεί ξανά, ενώ, όπως σημείωσε, συνεργάστηκε συνολικά με 14 υπουργούς Δικαιοσύνης στην Ελλάδα.

Ο Βασίλης Μαρκής για όσους δεν γνωρίζουν είχε επί χρόνια ενεργή προσφορά στο ΚΕΘΕΑ, ήταν για δεκαετίες συνδικαλιστής και όπως ο ίδιος μάς είπε, ενεργητικά παρών σε πολλά κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία και την απονομή της δικαιοσύνης. Στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση είχε τιμητική θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του Ποταμιού. «Ημουν εκ φύσεως ένας άνθρωπος επιεικής και προσπάθησα να εφαρμόσω ένα νέο μοντέλο. Του εισαγγελέα που δίνει μάχη στο ακροατήριο προκειμένου να αθωωθεί ο κατηγορούμενος από τη στιγμή που πιστεύει στην αθωότητά του. Τις περισσότερες συγκινήσεις ένιωσα σε αυτές τις περιπτώσεις».

Θελήσαμε να μάθουμε μια στιγμή χαρακτηριστική για τον ίδιο στην καριέρα του και έχει σημασία ότι επέλεξε να αναφερθεί στην περίπτωση του καθηγητή της Παντείου Γιώργου Ρούση που κατηγορήθηκε για εγκωμιασμό κακουργήματος όταν διατύπωσε δημόσια την άποψή του για το κάψιμο της σημαίας από κάποιους νεαρούς. «Πίστευα ότι η ελευθερία της έκφρασης ειδικά στην περίπτωση ενός πανεπιστημιακού δασκάλου δεν πρέπει ποτέ να περιορίζεται. Ηταν μία από τις περιπτώσεις που πολύ ευχαριστήθηκα όταν η πλειοψηφία του δικαστηρίου δέχτηκε την άποψη που μαχητικά υποστήριξα και αθώωσε τον κατηγορούμενο».

Μας μίλησε για την επιλογή του να μείνει στην επαρχία 16 χρόνια (1971-1987) και να έρθει στην Αθήνα ως ώριμος πια εισαγγελέας, «χωρίς πλέον να έχει κανείς τη δυνατότητα να με ελέγξει για τις απόψεις μου, που ήταν ριζοσπαστικές και ίσως επικίνδυνες ορισμένες φορές στον συντηρητικό χώρο της Δικαιοσύνης». Φυσικά οι υποθέσεις που αναγνωρίζει και ο ίδιος ότι τον έκαναν ευρύτερα γνωστό ήταν η δίκη της «εταιρείας δολοφόνων» και η «17 Νοέμβρη».

• Στη δίκη της «17 Νοέμβρη» εφαρμόστηκε -χωρίς δισταγμό- πρώτη φορά ο νέος νόμος για την εγκληματική οργάνωση και το περιβόητο άρθρο 187 1.

«Ημουν ένας από τους συντάκτες του νόμου και ως πρόεδρος της Ενωσης Εισαγγελέων δέχτηκα το αίτημα του τότε υπουργού να συμμετάσχω στη νομοπαρασκευαστική επιτροπή, όπου παρέμεινα μέχρι το τέλος παρότι αυτή η επιτροπή δέχτηκε ίσως τις περισσότερες επιθέσεις από ό,τι έχει δεχτεί μέχρι τώρα νομοπαρασκευαστική επιτροπή. Διαβλήθηκε, κατηγορήθηκε, ενώ θεωρήθηκε ότι νομοθετεί για να περιορίσει συνδικαλιστικά δικαιώματα και να κλείσει κόσμο στη φυλακή τιμωρώντας το φρόνημα. Αυτός είναι ο λόγος που πάρα πολλοί από εκείνους που μετείχαν αρχικά στην επιτροπή και σήμερα έχουν ανώτατα αξιώματα και παίζουν σοβαρό ρόλο στο κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας είχαν παραιτηθεί. Πιστεύω ότι ο νομός αυτός ήταν απολύτως αναγκαίος όχι ως προς τη συγκρότηση και τη μορφοποίηση της αξιόποινης πράξης που διαμόρφωσε την αντιμετώπιση της εγκληματικής οργάνωσης -όπως λένε-, αλλά περισσότερο διότι άλλαξε ορισμένα δικονομικά δεδομένα. Ο βασικός ρόλος αυτού του νόμου είναι ότι αφαίρεσε τη δυνατότητα εκδίκασης των υποθέσεων αυτών από το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο και τις πήγε στα Εφετεία, δηλαδή σε τακτικούς δικαστές. Η εμπειρία μου λέει, και θα μου επιτρέψετε να το πιστεύω αυτό, ότι αν δεν είχε γίνει αυτό δεν θα υπήρχε καμιά καταδικαστική απόφαση μέχρι σήμερα».

• Ζητήσαμε την άποψή του ως πρώην προέδρου της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για τον Ποινικό Κώδικα (2013) και ειδικά για τη Σύμβαση του Παλέρμο που επικαλείται για ευνόητους λόγους η υπεράσπιση της Χρυσής Αυγής;

«Μας είχε προβληματίσει τότε το θέμα αυτό, όπως και προηγούμενα την επιτροπή Μανωλεδάκη, αλλά επικράτησε η άποψη ότι δεν θα πρέπει να συνδεθεί η εγκληματική οργάνωση με το οικονομικό όφελος, παρ’ ότι το λέει η Σύμβαση του Παλέρμο που δίνει την κατευθυντήρια γραμμή. Ομως μια εσωτερική έννομη τάξη μπορεί κάποια έννομα αγαθά να τα θεωρεί πολύ σπουδαιότερα από τα οικονομικά αγαθά, όπως για παράδειγμα την ανθρώπινη ζωή ή το αν κάποιοι έχουν οργανωθεί για να σκοτώνουν ανθρώπους. Μήπως αυτούς θα τους αντιμετωπίζουμε επιεικέστερα από όσους έχουν στόχο οικονομικά οφέλη; Για τον λόγο αυτό καταλήξαμε στη δική μου επιτροπή ότι σε περίπτωση που επιδιώκεται και οικονομικό όφελος αυτό θα έχει επιπλέον επιβαρυντική περίσταση στην επιβολή χρηματικής ποινής».

• Γιατί τελικά ο νόμος αυτός αυστηροποιήθηκε κι άλλο με την προσθήκη του 187 Α περί τρομοκρατίας με αποτέλεσμα την αθρόα εφαρμογή του στα όρια της κατάχρησης, με περιπτώσεις ανθρώπων να δικάζονται πέντε και έξι φορές με την ίδια κατηγορία, όπως στην περίπτωση των Πυρήνων;

«Δεν έχω ανάμειξη ούτε εμβάθυνση στο πώς έγινε ο νόμος αυτός και πολύ πιθανό να οφείλεται και σε διεθνείς συγκυρίες που υποχρέωσαν και τη χώρα μας να συμμορφωθεί διαχωρίζοντας την εγκληματική οργάνωση από την τρομοκρατία. Το θέμα της εκκρεμοδικίας ότι κάποιοι διώκονται δύο και τρεις φορές για το ίδιο αδίκημα της συμμετοχής είναι καθαρά νομικό. Επισήμανε το χρόνιο “πρόβλημα” του χαρακτηρισμού του αδικήματος ως στιγμιαίου ή ως διαρκούς. Αν καταλήξει ο δικαστής ότι είναι στιγμιαίο, τότε δεν μπορεί να επανέλθει και να τους ξαναδικάσει. Αν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι διαρκείας, τότε δεν μπορεί κανείς να δικάσει σε μεταγενέστερη φάση κάποιον ο οποίος έχει δικαστεί σε προγενέστερη».

• Του επισημάναμε ότι αυτό ακριβώς είχε πει και ο εισαγγελέας Σωτήρης Μπάγιας, κάνοντας δεκτές τις ενστάσεις εκκρεμοδικίας σε δίκη με κατηγορούμενους μέλη της ΣΠΦ.

«Ημουν απολύτως βέβαιος ότι θα το έκανε. Βρίσκω την ευκαιρία να το πω τώρα, ότι ο θάνατος του Μπάγια είναι μια τεράστια απώλεια για τη χώρα κι όχι μόνο για τη Δικαιοσύνη. Σπάνια εμφανίζονται τέτοιες προσωπικότητες».

• Ο Σ. Μπάγιας είχε αναφερθεί και στην αοριστία του 187 Α για το τι σημαίνει τελικά βλάβη μιας χώρας. Μήπως όλα αυτά δημιουργούν συνθήκες αλλαγής του νόμου ή ανάγκη περιορισμών στον τρόπο εφαρμογής του;

«Ο νόμος όπως είναι διατυπωμένος μιλάει για σοβαρή βλάβη που μπορεί να προκληθεί στη χώρα. Αυτό μας απασχόλησε και στην επιτροπή για τον Ποινικό Κώδικα και στο σημείο αυτό κάνουμε μια αλλαγή και προσθέτουμε ως προϋπόθεση ότι όποιος τελεί κακούργημα ή επικίνδυνο έγκλημα υπό συνθήκες και με τέτοιο τρόπο και σε τέτοια έκταση που να προκαλεί σοβαρό κίνδυνο για τη χώρα. Η βλάβη είναι πραγματικά κάτι πολύ αόριστο και το κάνουμε πιο συγκεκριμένο, δηλαδή η απειλή δημιουργίας ενός σοβαρού κινδύνου. Υπερβολές πάντα υπάρχουν και στην πιο σωστή νομοθετική ρύθμιση».

• Επιβάλλεται ή όχι η πλήρης εφαρμογή των νόμων από τους δικαστές και πώς εξηγείτε εσείς την άρνηση ορισμένων να εφαρμόσουν τον νέο νόμο Παρασκευόπουλου;

«Αυτό με κάνει να σκεφτώ πολύ αρνητικά για όποιον ή όποια σκεφτεί να κάνει κάτι τέτοιο κι ελπίζω ότι μια τέτοια στάση δεν προέρχεται από δικαστικούς λειτουργούς. Σε μία μόνο περίπτωση δεν εφαρμόζει ένας δικαστικός τον νόμο, αν ο νόμος είναι αντισυνταγματικός. Από κει και πέρα αν είναι υπαρκτές τέτοιες συμπεριφορές υπάρχουν προϊστάμενοι, επιθεωρητές, υπάρχει η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου που αυτά τα φαινόμενα μπορεί να τα αντιμετωπίσει. Δεν αποκλείω το φαινόμενο κάποιοι που έχουν μια διαφορετική εκτίμηση στα ζητήματα των διατάξεων που ρυθμίζει ο νόμος όχι να αρνούνται την εφαρμογή αλλά να κωλυσιεργούν. Θα πρέπει όμως και ο νομοθέτης να ρυθμίζει επιτυχώς ώστε όλες οι ρυθμίσεις να είναι εύκολα εφαρμόσιμες. Με αφορμή την άδεια του κρατούμενου Ρωμανού, πέρα από το ότι υπάρχει η νομοθετική ρύθμιση που έβαζε σαν παράμετρο την κοινή υπουργική απόφαση (Παιδείας και Δικαιοσύνης) έπρεπε εγκαίρως να καθοριστούν οι λεπτομέρειες εφαρμογής αυτών των διατάξεων.

• Τελικά οφείλουν οι δικαστές να εφαρμόζουν τον κάθε νόμο;

«Η απάντηση είναι μονόδρομος: Οι δικαστές εφαρμόζουν τους νόμους».

• Ο Β. Μαρκής εξέφρασε αντιρρήσεις για την υπερβολική ιατροποίηση στην εφαρμογή της δικαιοσύνης, με αποτέλεσμα γιατροί να αποφασίζουν για την αποφυλάκιση ή όχι κάποιου βαριά ασθενή ή αναπήρου.

«Επειδή γνωρίζω τις ευαισθησίες του ανθρώπου που συνέταξε τον νόμο, σε μια χώρα όμως στην οποία κάποιοι πολίτες της προκειμένου να εξασφαλίσουν μια σύνταξη πέτυχαν να βρουν επιτροπές γιατρών χωρίς να έχουν αναπηρία ή ένας μεγαλονονός κρατούμενος που διαθέτει μερικά εκατομμύρια μπορεί να βρει την κατάλληλη ιατρική επιτροπή για να πιστοποιήσει την αναπηρία του, χρειάζεται προσοχή».

• Αυτός που περιγράφετε έβγαινε και βγαίνει από τη φυλακή ακόμα και με γρίπη κι όχι με 98% αναπηρία, ακόμα και με απόφαση δικαστών, παρατηρήσαμε

«Πάντα πρέπει να υπάρχει και υπάρχει σε όλες τις χώρες ασφαλιστική δικλίδα με επίδειξη επιείκειας αλλά σε συνδυασμό με τη στάση των καταδικασμένων στη φυλακή και με τη μεταμέλεια. Η κάθε περίπτωση όμως πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά κι όχι στο όνομα της ισονομίας να ισοπεδώνονται όλες οι περιπτώσεις».

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Ποιες υποθέσεις είχε χειριστεί ο Ι. Ντογιάκος
Ο Ι.Ντογιάκος είναι ο δικαστικός που εξέδωσε την πρόταση παραπομπής της ναζιστικής Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης, ενώ κατά καιρούς «πρωταγωνίστησε» σε ενδοδικαστικές και ενδοδικηγορικές «κόντρες». Η...
Ποιες υποθέσεις είχε χειριστεί ο Ι. Ντογιάκος
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Ενας αθώος κινδυνεύει ξανά με φυλάκιση
Φαίνεται πως ορισμένοι δικαστές παραμένουν προσηλωμένοι στο «αξίωμα» ότι κάθε αναρχικός κομμουνιστής είναι και τρομοκράτης (ατομικός ή συλλογικός). Ετσι εννέα μήνες μετά την αθωωτική απόφαση για τον Τάσο...
Ενας αθώος κινδυνεύει ξανά με φυλάκιση
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Τάσος Θεοφίλου: σήμερα η απόφαση
​Αναμένεται σήμερα η δικαστική απόφαση για τον Τάσο Θεοφίλου, μετά και την εξαιρετικά επιβαρυντική γι' αυτόν εισαγγελική πρόταση που ανατρέπει τα συνήθη δεδομένα μιας δίκης σε δεύτερο βαθμό. Ο αναρχικός Τάσος...
Τάσος Θεοφίλου: σήμερα η απόφαση
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Οσμή... πολιτικής στον Αρειο Πάγο
Δεκτή έγινε τελικά από τη Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με ισχυρή πλειοψηφία η προσφυγή του εισαγγελέα Ηλία Ζαγοραίου κατά του συναδέλφου του Ηλία Κωνσταντακόπουλου που είχε αρχικά επιλεγεί ως ένας εκ...
Οσμή... πολιτικής στον Αρειο Πάγο
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Ενστάσεις υποψηφίων για τη θέση του Εθνικού Ευρωπαϊκού Εισαγγελέα
Συνεδριάζει σήμερα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου προκειμένου να αποφασίσει αν θα κάνει ή όχι δεκτές τις δύο προσφυγές εισαγγελέων που δεν επιλέχτηκαν μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του εθνικού ευρωπαϊκού...
Ενστάσεις υποψηφίων για τη θέση του Εθνικού Ευρωπαϊκού Εισαγγελέα
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Η αλήθεια για την παραίτηση Αγγελή
Η υπόθεση της Novartis μπορεί να μην έχει ακόμα περάσει στο κύριο στάδιο της δικαστικής διερεύνησης, όμως ήδη, πέρα από τις σφοδρές πολιτικές συγκρούσεις, έχει σοβαρές επιπτώσεις και στους λειτουργούς της...
Η αλήθεια για την παραίτηση Αγγελή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας