Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι νέοι κώδικες οφείλουν να δοκιμαστούν

Οι νέοι κώδικες οφείλουν να δοκιμαστούν

  • A-
  • A+

Δύο αιώνες... και η επόμενη μέρα. Δύο προεκλογικές δεσμεύσεις, το Ασυλο και οι Ποινικοί Κώδικες. Το ένα καταργείται, οι άλλοι οδεύουν προς αναστολή εφαρμογής τους. Επίπονες προσπάθειες πολλών επιστημονικών επιτροπών, που διήρκεσαν μια δεκαετία για τη σύνταξη των νέων κωδίκων. Οφείλουν να δοκιμαστούν.

Η αναστολή τους, πριν καν εμφανισθούν τα αποτελέσματα της εφαρμογής τους, θα προκαλέσει αναστάτωση και προβλήματα στην ασφάλεια δικαίου, φωνάζει μεγάλη μερίδα του νομικού κόσμου. «Θα θιγούν παραχθέντα δικαιώματα που εδράζονται στον νέο και ισχύοντα Κώδικα Ποινικής Δικονομίας», λέει ο γνωστός ποινικολόγος Βασίλης Χειρδάρης.

«Η θέσπιση νέων κωδίκων Ποινικού Δικαίου και Ποινικής Δικονομίας δεν είναι ένα πολιτικό και επικοινωνιακό παιχνίδι, αφορά τα θεμέλια», λέει ο καθηγητής Ποινικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Νίκος Παρασκευόπουλος.

Δύο επιστημονικές απόψεις που συμφωνούν και καταλήγουν και στην πίστωση χρόνου μόνο για την εφαρμογή επιμέρους διατάξεων για τις οποίες απαιτούνται υποδομές.

Η αναστολή θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που θα λύσει

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνει αναστολή των δύο κωδίκων στο σύνολό τους, γιατί κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε παραβίαση του Συντάγματος, της ΕΣΔΑ, του ΔΣΑΠΔ και του κράτους δικαίου και θα διαρρήξει τη συνέχεια του κράτους.

Του Βασίλη Χειρδάρη *

Είναι γεγονός ότι έγινε επίσπευση της ψήφισης των δύο σημαντικών κωδίκων, του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Με τους κώδικες αυτούς ρυθμίζεται η απονομή της ποινικής δικαιοσύνης στη χώρα μας. Είναι δύο πολύ σημαντικά νομοθετήματα, που έχουν άμεση σχέση με την ελευθερία, με τα ατομικά δικαιώματα και με την πάταξη της εγκληματικότητας. Λαθεμένες επιλογές σημαίνουν όχι μόνον ελλείμματα στην πάταξη της εγκληματικότητας, στην τιμωρία των δραστών, αλλά και παραβίαση θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η ποινική δικονομία ουσιαστικά εγγυάται την εφαρμογή των δικαιωμάτων των διαδίκων, παρεμποδίζοντας την αυθαιρεσία και την παρανομία.

Οι κώδικες αυτοί έχουν συνταχθεί έπειτα από επίπονες προσπάθειες και επιστημονική εργασία αρκετών επιστημονικών επιτροπών, επί 10 τουλάχιστον χρόνια. Ετσι, αποτελούν προϊόν μεγάλης προετοιμασίας και επιστημονικής συζήτησης. Τα δε μέλη των επιτροπών συμμετείχαν σε αυτές χωρίς κομματικούς μανδύες, αλλά μόνο με την επιστημονική τους ιδιότητα. Υστερα από πολλά χρόνια και έπειτα από αλλαγές επιτροπών και από πολιτικούς και άλλους ενδοιασμούς, τελικά κατατέθηκαν και ψηφίστηκαν. Δεν είναι τέλειοι. Εχουν προβλήματα, όπως κάθε νομοθέτημα, όμως έχουν ορθές κατευθύνσεις, εξορθολογίζουν το ποινικό σύστημα και την ποινική νομοθεσία, διαθέτουν ένα επιστημονικό και θεωρητικό υπόβαθρο και μια ενότητα μεταξύ τους.

Δυστυχώς, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις δεν αφήνουν ένα επιστημονικό έργο να σταθεί, να λειτουργήσει και να μελετηθεί στην πράξη. Η πράξη είναι αυτή που θα το κρίνει. Ηδη άρχισε να εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2019. Δεν πρόλαβε να ξεκινήσει η εφαρμογή του και δημοσιογραφικές πληροφορίες αναφέρουν περί της αναστολής του έστω για μικρό χρονικό διάστημα. Η αναστολή σημαίνει χρονικό σταμάτημα δύο κωδίκων και επαναφορά των προηγούμενων. Η ενέργεια αυτή θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που θα λύσει. Ηδη όλοι οι κατηγορούμενοι με αδικήματα που έχουν τελέσει μέχρι 31.06.2019 απολαμβάνουν τη δυνατότητα εφαρμογής των επιεικέστερων διατάξεων μεταξύ του προγενέστερου ποινικού κώδικα και του νέου. Επομένως, για όλους αυτούς η εφαρμογή του νέου Ποινικού Κώδικα και της επιεικέστερης νομοθεσίας έχει παράξει τα αποτελέσματα και δεν μπορεί να αλλάξει. Ετσι, η αναστολή του Ποινικού Κώδικα δεν αλλάζει τίποτα για όσους έχουν προβεί σε παραβιάσεις και παράνομες πράξεις μέχρι το τέλος του Ιουνίου 2019.

Στην Ποινική Δικονομία, όμως, είναι διαφορετικά τα πράγματα. Η αναστολή του κώδικα αυτού θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, αφού πολλοί νέοι δικονομικοί κανόνες παράγουν και αφορούν δικαιώματα (π.χ. όπως οι περιπτώσεις που ο Αρειος Πάγος αποφασίζει για την παραγραφή αδικημάτων με βάση το παραδεκτό της αναίρεσης και όχι το βάσιμο, όπως προέβλεπε ο προϊσχύσας κώδικας). Σε αυτή την περίπτωση θα θιγούν παραχθέντα δικαιώματα που εδράζονται στον νέο και ισχύοντα Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Ετσι, μια νεότερη νομοθεσία (της αναστολής του κώδικα) θα ακυρώσει ενδεχομένως ένα δικαίωμα που είχε θεσπιστεί και αφορούσε κατηγορούμενους. Αυτό θα οδηγήσει τους θιχθέντες στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου για παραβίαση της δίκαιης δίκης, με υψηλές πιθανότητες νέου γύρου καταδικών της χώρας μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Πέρα από το ότι η αναστολή των κωδίκων θα δημιουργήσει προβλήματα στη δίκαιη δίκη και στα δικαιώματα των διαδίκων και πρωτίστως των κατηγορουμένων, θα προσβάλει ταυτόχρονα και συνταγματικά προβλήματα (ακρόασης, ισότητας κ.ά.). Ουσιαστικά, θα εκκινήσει ένα ντόμινο παρενεργειών, είτε συνταγματικών είτε δικονομικών απολύτων ακυροτήτων είτε παραβιάσεις των θεμελιωδών αρχών της δίκαιης δίκης που κατοχυρώνει η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Διεθνές Σύμφωνο Ατομικών και Πολίτικων Δικαιωμάτων.

Εκτός των ανωτέρω, είναι γεγονός ότι η δικαιοσύνη δεν έχει ακόμα τις υποδομές να εφαρμόσει άμεσα το σύνολο των διατάξεων των κωδίκων. Δεν υπάρχουν ακόμα υποδομές για τους νέους θεσμούς, όπως η ποινική διαπραγμάτευση, η ποινική συνδιαλλαγή και η ποινική διαταγή. Σε αυτή την περίπτωση, θα έλεγα ότι θα μπορούσε να γίνει αναστολή αυτών των θεσμών μέχρι την έναρξη της νέας δικαστικής χρονιάς (16.9.2019), ώστε να οργανωθούν και να ενημερωθούν καλύτερα οι εισαγγελίες, οι δικαστές, οι διάδικοι και το εν γένει σύστημα.

Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να γίνει αναστολή των δύο κωδίκων στο σύνολό τους, γιατί κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε παραβίαση του Συντάγματος, της ΕΣΔΑ, του ΔΣΑΠΔ και του κράτους δικαίου και θα διαρρήξει τη συνέχεια του κράτους. Αραγε είναι ανάγκη να προξενηθεί μια θεσμική ανωμαλία, όταν μπορούν να λυθούν τα προβλήματα με έναν πιο ήπιο και ασφαλή τρόπο, αυτόν της θεσμοθέτησης κάποιων τροποποιήσεων των κωδίκων και της αναστολής των νέων θεσμών για ελάχιστο χρονικό διάστημα;

* Ποινικολόγος

Στην Ελλάδα ποινικοί κώδικες ψηφίζονται ένας κάθε αιώνα

Παλινδρομήσεις σε ό,τι αφορά την ισχύ των κωδίκων γενικά τραυματίζουν την ασφάλεια δικαίου και προκαλούν αταξία

Του Νίκου Παρασκευόπουλου *

Η θέσπιση νέων κωδίκων Ποινικού Δικαίου και Ποινικής Δικονομίας δεν είναι ένα πολιτικό και επικοινωνιακό παιχνίδι. Πρόκειται για θεσμικό βήμα που αφορά τα θεμέλια. Στη χώρα μας ποινικοί κώδικες ψηφίζονται ένας κάθε αιώνα. Στον 19ο αιώνα, μετά το ατελές «Απάνθισμα των Εγκληματικών», είχε ψηφιστεί ο ποινικός νόμος του 1835, έργο βαυαρικής έμπνευσης. Στη συνέχεια, είχαμε τον Ποινικό Κώδικα του 1950 και τώρα τον νέο του 2019. Ο πολίτης μπορεί να αναλογιστεί τη σημασία, αν σκεφτεί ότι οι νομοπαρασκευαστικές εργασίες για τον κώδικα του 1950 διήρκεσαν περίπου 40 χρόνια, ενώ οι αντίστοιχες για τον κώδικα του 2019 περίπου μια δεκαετία.

Πρέπει επίσης να είναι σαφές ότι δεν έχουμε να κάνουμε με συνταγματικά κείμενα που οι διατάξεις τους δεν μπορούν να αλλάξουν εύκολα. Επιμέρους μεταρρυθμίσεις μπορούν να γίνουν οποτεδήποτε. Αυτό το οποίο κυρίως εισάγεται είναι ένας φέρων σκελετός, μια ραχοκοκαλιά των ρυθμίσεων. Εδώ εντοπίζεται ένα πρώτο δείγμα κακόπιστης στάσης της σημερινής κυβέρνησης. Συγκεκριμένα, ενώ δεν ασκεί κριτική στις βάσεις των κωδίκων, αλλά μνημονεύει αντιρρήσεις μόνο σε επιμέρους ρυθμίσεις, αποκρούει την εισαγωγή των νέων κωδίκων γενικά. Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο αυτό.

Η ισχύς νέων κωδίκων, έστω και για λίγο χρόνο, δημιουργεί τεράστια μεταβατικά ερωτήματα (ποιο νομοθέτημα θα ισχύσει σε μια δίκη όταν ο νόμος αλλάζει, ποια είναι επιεικέστερη και ποια αυστηρότερη ρύθμιση κ.λπ.). Η Ν.Δ. προφανώς γνωρίζει την αρρυθμία που θα προκύψει με μια αναστολή ισχύος των κωδίκων. Προφανώς όμως σκοπεύει να επιρρίψει ευθύνες της ακαταστασίας στην προηγούμενη κυβέρνηση που ψήφισε τους κώδικες. Αλλωστε, η υποστήριξη των μεγάλων επικοινωνιακών μέσων τής δίνουν μια αίσθηση παντοδυναμίας.

Κατά τη συζήτηση του θέματος, η κυβέρνηση ιδίως αποσιωπά το γεγονός ότι μέλη των Νομοπαρασκευαστικών Επιτροπών ήταν επιστήμονες και λειτουργοί (καθηγητές πανεπιστημίου, δικαστές και εισαγγελείς, δικηγόροι κ.λπ.), χωρίς κομματική ταυτότητα. Εναλλάχτηκαν μάλιστα τρεις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές, με τη μια να στηρίζει το έργο της προηγούμενης. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι οι νέοι κώδικες, έργα μακρόχρονης επεξεργασίας, οφείλουν να δοκιμαστούν. Είναι άλλο θέμα η αναστολή μιας ειδικής διάταξης επειδή δεν είναι έτοιμες οι υποδομές μας. Η πολιτεία, για παράδειγμα, θα μπορούσε να αναστείλει μια διάταξη που προβλέπει παροχή κοινωφελούς εργασίας όσο λείπουν οι σχετικές υποδομές. Αντίθετα, παλινδρομήσεις σε ό,τι αφορά την ισχύ των κωδίκων γενικά τραυματίζουν την ασφάλεια δικαίου και προκαλούν αταξία.

* Καθηγητής Νομικής ΑΠΘ και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης

 

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Υπέρ της κοινωφελούς εργασίας για τα πλημμελήματα οι δικηγόροι
Υπερθεματίζουν οι δικηγόροι της χώρας στην προσφορά κοινωφελούς εργασίας ως κύριου τρόπου έκτισης της ποινής στα πλημμελήματα, η οποία προβλέπεται με τον νέο Ποινικό Κώδικα, ζητούν ωστόσο την τήρηση...
Υπέρ της κοινωφελούς εργασίας για τα πλημμελήματα οι δικηγόροι
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Την αποφυλάκισή του ζητά ο πρώην δικηγόρος του ΛΑΓΗΕ, Γ. Αντωνόπουλος
Αίτημα αποφυλάκισης κατέθεσε χθες ο πρώην δικηγόρος του ΛΑΓΗΕ, Γιώργος Αντωνόπουλος, ο οποίος πριν από λίγα εικοσιτετράωρα απολογήθηκε συμπληρωματικά στον εφέτη ειδικό ανακριτή Ευτύχη Νικόπουλο που διερευνά...
Την αποφυλάκισή του ζητά ο πρώην δικηγόρος του ΛΑΓΗΕ, Γ. Αντωνόπουλος
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Και ξανά εκτός φυλακής ο Αρ. Φλώρος
Την ώρα που σε βάρος του εκκρεμεί κακουργηματική δίωξη για την υπόθεση των πλαστών πιστοποιητικών αναπηρίας και έχοντας στο ενεργητικό του δύο πρωτόδικες καταδίκες για πρωθύστερα κακουργήματα, ο 40χρονος...
Και ξανά εκτός φυλακής ο Αρ. Φλώρος
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Αποφυλακίστηκε ο Νίκος Ρωμανός
Αποφυλακίστηκε χθες, μετά από έξι χρόνια εγκλεισμού, ο Νίκος Ρωμανός με βάση την απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία του αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό καλής συμπεριφοράς μέσα στη φυλακή. 
Αποφυλακίστηκε ο Νίκος Ρωμανός
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Το τέλος του «σκουριασμένου» Ποινικού Κώδικα
Ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση ● Στη Βουλή τα δύο νέα νομοθετήματα σε πείσμα των προεκλογικών σκοπιμοτήτων (θα απόσχει η Ν.Δ.) ● Βασικά ζητούμενα ο «εξορθολογισμός» των ποινών και η επιτάχυνση απονομής...
Το τέλος του «σκουριασμένου» Ποινικού Κώδικα
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Προθεσμία έλαβαν οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση της «μαφίας του Κορυδαλλού»
Προθεσμία για να απολογηθούν το μεσημέρι της Μεγάλης Δευτέρας έλαβαν οι δικηγόροι  Αλέξανδρος Λυκουρέζος και Θεόδωρος Παναγόπουλος, προκειμένου να προετοιμάσουν την υπεράσπισή τους, ενώ μέχρι τότε θα...
Προθεσμία έλαβαν οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση της «μαφίας του Κορυδαλλού»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας