Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το τέλος του «σκουριασμένου» Ποινικού Κώδικα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το τέλος του «σκουριασμένου» Ποινικού Κώδικα

  • A-
  • A+
Ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση ● Στη Βουλή τα δύο νέα νομοθετήματα σε πείσμα των προεκλογικών σκοπιμοτήτων (θα απόσχει η Ν.Δ.) ● Βασικά ζητούμενα ο «εξορθολογισμός» των ποινών και η επιτάχυνση απονομής Δικαιοσύνης ● Τι προβλέπεται για το ρατσιστικό έγκλημα, τον βιασμό, την προστασία ανηλίκων, το οικονομικό έγκλημα κ.ά. ● Τα δύο νομοθετήματα είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς και επίπονης προσπάθειας ειδικών και εισάγουν τη χώρα σε μια σύγχρονη φιλοσοφία για το έγκλημα, την καταδίκη και την αντιμετώπισή του, στοιχεία που αφορούν ολόκληρη την κοινωνία.

Με σημαντικές βελτιώσεις εισήχθησαν χθες προς ψήφιση στη Βουλή τα σχέδια του νέου Ποινικού Κώδικα και του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, οι οποίοι αποτελούν το μεγάλο επίτευγμα της Δικαιοσύνης μετά από 70 χρόνια ζωής των ισχυόντων και είναι κοινής αποδοχής! Βέβαια η κοινή αποδοχή σκόνταψε στις προεκλογικές σκοπιμότητες κι έτσι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη χθεσινή συνέντευξή του στον AΝΤ1, δήλωσε ότι το κόμμα του θα απόσχει από τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες αυτής της εβδομάδας.

Οι νέοι κώδικες αφορούν ιδιαίτερα τις διατάξεις εκείνες που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις σε μερίδα του νομικού κόσμου και σε κοινωνικές ομάδες, όπως είναι τα αδικήματα του βιασμού και της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης.

Αν και η αναμόρφωση των δύο κωδίκων ήταν επιβεβλημένη για δεκαετίες, ωστόσο η μεταρρύθμισή τους πολλές φορές «σκόνταψε» σε πολιτική ατολμία. Τα δύο νομοθετήματα που εισήχθησαν πλέον στη Βουλή από τον υπουργό Δικαιοσύνης Μιχάλη Καλογήρου είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς και επίπονης προσπάθειας ειδικών που εισάγουν τη χώρα σε μια σύγχρονη φιλοσοφία για το έγκλημα, την καταδίκη και την αντιμετώπισή του, στοιχεία που αφορούν ολόκληρη την κοινωνία.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης, τα δύο σχέδια είναι το αποτέλεσμα πολύχρονων εργασιών ειδικών νομοπαρασκευαστικών επιτροπών στις οποίες συμμετείχαν επιφανείς εκπρόσωποι των νομικών σχολών της χώρας, εκπρόσωποι δικαστικών ενώσεων, εκπρόσωποι της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας.

Οπως είναι γνωστό, τα σχέδια τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση και μετά την αρχική δημοσιοποίησή τους έτυχαν επεξεργασίας στο πλαίσιο ενημερωτικών και επιστημονικών εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν σε όλη τη χώρα. Εξάλλου στη διαδικασία της διαβούλευσης συμμετείχαν αποστέλλοντας σχετικές παρατηρήσεις όλοι οι κρίσιμοι θεσμικοί παράγοντες της Δικαιοσύνης.

Ο Μιχάλης Καλογήρου, επί θητείας του οποίου ολοκληρώθηκαν τα δύο νομοθετήματα, είχε προκαλέσει συνάντηση με τους τομεάρχες Δικαιοσύνης όλων των κομμάτων, πλην της Χρυσής Αυγής, για τη συζήτηση επ’ αυτών.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης επισημαίνει ότι οι Κώδικες συνιστούν μια προσπάθεια επίτευξης αντεγκληματικών και εγγυητικών για τα δικαιώματα στόχων με την ανανέωση της ύλης τους μετά από 70 χρόνια και τη βελτίωση του ποινικού συστήματος, το οποίο μετά από πολλές εμβαλωματικές ρυθμίσεις των προηγούμενων δεκαετιών είχε χάσει σε σημαντικό μέρος τη συνοχή του.

Τα δύο σχέδια αναμένεται να συμβάλουν καθοριστικά στην επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης, με ευεργετικές συνέπειες στην οικονομική και κοινωνική ζωή, αλλά και στη βελτίωση των συνθηκών ζωής στις φυλακές.

Διατάξεις, βελτιώσεις

Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, η εφαρμογή τους αναμένεται να ξεκινήσει από την 1η Ιουλίου. Σε σχέση με ό,τι είχε δοθεί στη δημόσια διαβούλευση πραγματοποιήθηκαν ενδεικτικά οι εξής βελτιώσεις:

● Περιλήφθηκε ειδική διάταξη αυστηρής τιμώρησης του ρατσιστικού εγκλήματος. Πιο συγκεκριμένα, σε περίπτωση εγκλήματος με ρατσιστικά χαρακτηριστικά, όταν είναι πλημμέλημα τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα έτος, δηλαδή το ελάχιστο όριο της ποινής αυξάνεται κατά έξι μήνες. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις πλημμελημάτων το ελάχιστο όριο αυξάνεται κατά ένα έτος. Σε περίπτωση κακουργήματος το ελάχιστο όριο ποινής αυξάνεται κατά δύο έτη. Τα παραπάνω ισχύουν εάν έχει τελεστεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή του οποίου έγινε λόγω χαρακτηριστικών φυλής, χρώματος, εθνικής η εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου.

● Εντάχθηκαν στο άρθρο 336 (ως παρ. 5) και οι λοιπές (πλην του εξαναγκασμού με σωματική βία ή απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας) μορφές βιασμού, με αναλογική κλιμάκωση των απειλούμενων ποινών.

Στο άρθρο αυτό έχει ενταχθεί το έγκλημα του βιασμού, το οποίο σήμερα τυποποιείται στο ίδιο άρθρο του ΠΚ. Ως μέσο τέλεσης του εγκλήματος διατηρείται η σωματική βία, ωστόσο εξειδικεύεται σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της απειλής. Για την περιγραφή του εγκλήματος η επιτροπή δεν θεώρησε επαρκή την αναφορά στην απειλή σπουδαίου και άμεσου κινδύνου -αναφορά που δημιούργησε συχνά προβλήματα στην πράξη ως προς το περιεχόμενο των δύο αυτών όρων- αλλά έκρινε αναγκαία τη ρητή αναφορά στον προσδιορισμό των αγαθών που πρόκειται να πληγούν. Για την τέλεση του εγκλήματος είναι λοιπόν αναγκαία η απειλή σοβαρού και άμεσου κινδύνου για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα.

Επιπλέον αντί για την αναφορά στην ασελγή πράξη, της οποίας το περιεχόμενο έχει διαχρονικά δημιουργήσει σοβαρά ερμηνευτικά προβλήματα, στη νέα διάταξη γίνεται πλέον λόγος για επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης, για το περιεχόμενο της οποίας έγινε ήδη λόγος. Η ποινική κύρωση του βιασμού (κάθειρξη) διατηρείται.

Ως διακεκριμένη μορφή του εγκλήματος παραμένει πάντως ο ομαδικός βιασμός που απειλείται με κάθειρξη τουλάχιστον 10 ετών, ενώ στο ίδιο άρθρο έχει ενταχθεί και το εκ του αποτελέσματος έγκλημα του θανατηφόρου βιασμού για το οποίο απειλείται ισόβια κάθειρξη.

● Συμπληρώθηκαν οι διατάξεις για την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων απέναντι στη γενετήσια εκμετάλλευσή τους και προσαρμόστηκαν σε διεθνείς υποχρεώσεις της Ελλάδας.

- Βελτιώθηκαν νομοτεχνικά και συντονίστηκαν οι διατάξεις για την αναστολή εκτέλεσης της ποινής, την κατ’ οίκον έκτιση της ποινής, την παροχή κοινωφελούς εργασίας, την υφ’ όρον απόλυση και τη μεταχείριση των ανηλίκων.

● Ορίστηκε η ποινή της κάθειρξης για τη δωροδοκία πολιτικών προσώπων και εναρμονίστηκαν οι διατάξεις προς τις διεθνείς συμβάσεις που δεσμεύουν τη χώρα.

● Ορίστηκε αυστηρότερο πλαίσιο ποινής για τους διευθύνοντες εγκληματικές οργανώσεις (κάθειρξη έως 15 έτη) και βελτιώθηκαν νομοτεχνικά οι σχετικές διατάξεις.

● Εγκλήματα όπως η κλοπή και η φθορά προβλέφθηκε ότι θα διώκονται κατ’ αρχήν αυτεπαγγέλτως ώστε να εξυπηρετηθούν πρακτικές ανάγκες (σύλληψη επ’ αυτοφώρω κ.λπ.), με τη δυνατότητα όμως της εκ των υστέρων παύσης της ποινικής δίωξης αν υποβάλει σχετική δήλωση ο ίδιος ο παθών.

● Προβλέφθηκε η αυτεπάγγελτη δίωξη της κακουργηματικής απιστίας και στον ιδιωτικό τομέα προς αποφυγή τυχόν καταχρήσεων κυρίως εκ μέρους οργάνων της διοίκησης μεγάλων επιχειρήσεων και οργανισμών.

● Ελήφθη πρόνοια ώστε να μην επηρεάζονται οι αστικές απαιτήσεις του παθόντος σε περίπτωση παραγραφής του αδικήματος λόγω μετατροπής του από κακούργημα σε πλημμέλημα.

● Προβλέφθηκε η αύξηση της ύλης των Μονομελών Εφετείων προς αποσυμφόρηση του Τριμελούς Εφετείου και του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, με μεταβίβαση αρμοδιότητας εκδίκασης των υποθέσεων συγχώνευσης ποινών και καθορισμού συνολικής ποινής.

● Επανακαθορίστηκε η αρμοδιότητα του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, έτσι ώστε να περιλαμβάνει πλέον όσα πλημμελήματα απειλούνται με ποινή φυλάκισης έως τρία έτη. Προβλέφθηκε για τις προφανώς αβάσιμες μηνύσεις ή αναφορές ή εγκλήσεις η άρση κατάσχεσης να διατάσσεται από τον εισαγγελέα, ώστε να αποκαθίσταται ταχύτερα η νομιμότητα και να μην επιβαρύνεται το δικαστικό συμβούλιο.

Ποινική διαπραγμάτευση

Στην ποινική διαπραγμάτευση (μεταξύ εισαγγελέα και κατηγορουμένου): α) απαγορεύεται η υπαγωγή εγκλημάτων αυξημένης ηθικοκοινωνικής απαξίας (λ.χ. κακουργημάτων με απειλούμενη ποινή και την ισόβια κάθειρξη, κακουργημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής), και β) παρέχεται στον εισαγγελέα η ευχέρεια να θεωρήσει υπόθεση ως ακατάλληλη προς διαπραγμάτευση βάσει των περιστάσεων τέλεσης και της προσωπικότητας του κατηγορουμένου.

Αποσύρθηκε η πρόβλεψη για ορισμό εισηγητή δικαστή σε δίκες κακουργημάτων, αφού για τρέχοντες υπηρεσιακούς λόγους θα επιβαρύνονταν οι σύνεδροι δικαστές.

Ενισχύθηκε θεσμικά η εφαρμογή της ποινικής διαταγής με πρόβλεψη: α) ευμενέστερης ποινικής αντιμετώπισης όσων αποδέχονται την ποινική διαταγή, β) διαδικασίας εκδίκασης αντιρρήσεων και ανατροπής της απόφασης της ποινικής διαταγής σε μεγαλύτερη προθεσμία και μετά από συζήτηση με την κοινή διαδικασία ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του κατηγορουμένου.

Θεσπίστηκε το δικαίωμα του κατηγορουμένου να ζητεί χρόνο προετοιμασίας για την αντίκρουση της κατηγορίας, «αν από την αποδεικτική διαδικασία προκύψουν νέες περιστάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να συνδεθούν με επιτρεπτή μεταβολή της».

Θεσπίστηκε ως αναγκαία και σύγχρονη αξίωση ο ειδικός τρόπος έναρξης της προθεσμίας αναίρεσης ύστερα από ειδοποίηση με e-mail.

Οικονομικά εγκλήματα

Οσον αφορά, ειδικότερα, υποθέσεις οικονομικών εγκλημάτων (υπεξαίρεσης, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομη δραστηριότητα), θα υπάρξει επιεικέστερη μεταχείριση, δεδομένου και ότι στις υποθέσεις διαφθοράς το Δημόσιο ουσιαστικά νοείται πλέον ως ΟΤΑ και Περιφέρειες, με αποτέλεσμα να τίθενται εκτός των σχετικών επιβαρυντικών διατάξεων (που προέβλεπαν ισόβια κάθειρξη) τράπεζες και ΝΠΙΔ.

Οπως προβλέπεται, κατηγορίες που αφορούν αδικήματα όπως κλοπή, τοκογλυφία, απάτη, διαρρήξεις, υπεξαίρεση κ.λπ. μετατρέπονται σε πλημμεληματικές εφόσον δεν ασκείται βία, δεν θίγεται το Δημόσιο, ενώ ο δράστης μπορεί να αθωωθεί πλήρως αν αποκαταστήσει τη ζημιά μέχρι την έκδοση του παραπεμπτικού βουλεύματος ή αν «εξαναγκάστηκε» στην τέλεση της πράξης.

Σχετικά με την κλοπή και την υπεξαίρεση, που μέχρι τώρα διώκονταν αυτεπαγγέλτως, θα απαιτείται πλέον έγκληση (μήνυση του παθόντος).

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Δικάζεται ερήμην ο Κώστας Πάσσαρης
Δεκαοχτώ χρόνια μετά την εν ψυχρώ δολοφονία των δύο αστυνομικών και τον τραυματισμό ενός σωφρονιστικού υπαλλήλου στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο από τον Κώστα Πάσσαρη ξεκίνησε χθες ενώπιον του Μικτού Ορκωτού...
Δικάζεται ερήμην ο Κώστας Πάσσαρης
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Θετικό το πνεύμα του νέου Ποινικού Κώδικα
Οι νέοι Ποινικοί Κώδικες απασχόλησαν το συνέδριο που διοργάνωσε η Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων το περασμένο τριήμερο. Η αποτίμηση από τις τοποθετήσεις των ομιλητών ήταν θετική στις αλλαγές που...
Θετικό το πνεύμα του νέου Ποινικού Κώδικα
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
To δικαίωμα στις αγροτικές φυλακές είναι αναφαίρετο
Τις τελευταίες ημέρες στο θέμα των αγροτικών φυλακών εμφανίζονται διάφορα δημοσιεύματα, ενδεχομένως και διαρροές, που προαναγγέλλουν την απαγόρευση μεταγωγής ισοβιτών και πολυϊσοβιτών
To δικαίωμα στις αγροτικές φυλακές είναι αναφαίρετο
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Υπέρ της κοινωφελούς εργασίας για τα πλημμελήματα οι δικηγόροι
Υπερθεματίζουν οι δικηγόροι της χώρας στην προσφορά κοινωφελούς εργασίας ως κύριου τρόπου έκτισης της ποινής στα πλημμελήματα, η οποία προβλέπεται με τον νέο Ποινικό Κώδικα, ζητούν ωστόσο την τήρηση...
Υπέρ της κοινωφελούς εργασίας για τα πλημμελήματα οι δικηγόροι
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Οι νέοι κώδικες οφείλουν να δοκιμαστούν
Δύο αιώνες... και η επόμενη μέρα. Δύο προεκλογικές δεσμεύσεις, το Ασυλο και οι Ποινικοί Κώδικες. Το ένα καταργείται, οι άλλοι οδεύουν προς αναστολή εφαρμογής τους. Επίπονες προσπάθειες πολλών επιστημονικών...
Οι νέοι κώδικες οφείλουν να δοκιμαστούν
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
Αποφυλακίζεται ο Νίκος Ρωμανός
Εξι χρόνια μετά τον εγκλεισμό του στις φυλακές, εκτός Κορυδαλλού αναμένεται να βρεθεί το επόμενο διάστημα ο Νίκος Ρωμανός με απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων της Αθήνας
Αποφυλακίζεται ο Νίκος Ρωμανός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας