Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ρομά και πρόσβαση στη Στέγη: από το δικαίωμα στην πράξη

Ρομά και πρόσβαση στη Στέγη: από το δικαίωμα στην πράξη

  • A-
  • A+

Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε σε μια κατεύθυνση κοινωνικής ένταξης και υπεράσπισης δικαιωμάτων τα ζητήματα πρόσβασης στη στέγη για ομάδες που αντιμετωπίζουν χρόνιο κοινωνικό αποκλεισμό, όπως οι Ρομά; Αν σήμερα το δικαίωμα στη στέγη για τους πολλούς αντιμετωπίζει προκλήσεις, πώς μπορούν να αναπτυχθούν πολιτικές που θα αντιμετωπίζουν τα προβλήματα αποκλεισμένων μειοψηφιών;

Το στεγαστικό είναι ένα από τα σημαντικότερα και χρόνια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ρομά σε ολόκληρη της Ευρώπη, με πολλαπλές συνέπειες και σε άλλες βασικές εκφάνσεις της ζωής τους. Για αιώνες στο περιθώριο και μετακινούμενοι μέχρι πριν λίγες δεκαετίες – όχι πλέον καθώς είναι σχεδόν όλοι εγκατεστημένοι – δεν είχαν τη δυνατότητα πρόσβασης σε επαρκή στέγαση, η οποία έχει τεθεί ως θεμελιώδη προϋπόθεση για την κοινωνική συμπερίληψη από διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς.

Σύμφωνα με εκθέσεις του ΦΡΑ (2010, 2017), το 41% των Ρομά στην Ευρώπη έχει βιώσει αρνητική διάκριση στην προσπάθεια αγοράς ή ενοικίασης ενός σπιτιού, ενώ σχεδόν το 1/3 ζει σε σπίτι χωρίς πόσιμο νερό και σχεδόν οι μισοί σε σπίτι χωρίς τουαλέτα, ντους ή μπάνιο. Οι αρνητικές διακρίσεις σημαίνουν επίσης συστηματική άρνηση για δημιουργία υποδομών στις περιοχές όπου ζουν οι Ρομά, ρατσιστική ανοχή στην ύπαρξη άθλιων συνθηκών στέγασης, κλπ.

Στην Ελλάδα, δεν ζουν όλοι οι Ρομά σε ίδιους τύπους οικείας, ούτε αντιμετωπίζουν όλοι οικιστικό πρόβλημα. Για παράδειγμα, μπορεί να μένουν σε αυθαίρετα κτίσματα, παράγκες κατασκευασμένες από πρόχειρα υλικά, σκηνές, αλλά και σε νόμιμες κατοικίες πολυτελής κατασκευής. Είναι επίσης μύθος και ξεπερασμένη η άποψη που λέει ότι οι τσιγγάνοι δεν επιθυμούν μόνιμη κατοικία.

Ως και την δεκαετία του 1970 με επίσημες διαταγές απαγορευόταν η εγκατάστασή τους σε πόλεις και χωριά, ενώ οι δήμοι έβρισκαν κάθε λογής δικαιολογία ώστε να αποτρέψουν την οικιστική τους ενσωμάτωση. Έπειτα από ευρωπαϊκές καταδίκες για την κακή στεγαστική κατάσταση των Ρομά, η κυβέρνηση Σημίτη (1996-2004) ανέπτυξε προγράμματα εγκατάστασης. Αυτά είχαν δύο χαρακτηριστικά: αρχικά ήταν φαραωνικά, κρατικοκεντρικά και αδύνατο να υλοποιηθούν – έμειναν λοιπόν στα χαρτιά – ενώ στη συνέχεια συμπυκνώθηκαν στη φράση «λεφτά στους Ρομά» με τα περίφημα στεγαστικά δάνεια στις αρχές του 2000 τα οποία οδήγησαν σε ένα όργιο διαπλοκής και σπατάλης. Η κυβέρνηση Σύριζα τέλος ανέπτυξε πρόγραμμα πιλοτικής μετεγκατάστασης, το οποίο δεν υλοποιήθηκε εξαιτίας τοπικών αντιδράσεων.

Το δάνειο για στέγαση σε «κανονικά σπίτια», δηλαδή σε διαμερίσματα στα πρότυπα του μεταπολεμικού μικρό-αστικού οικιστικού προτύπου, αποτέλεσε έτσι τη μόνη ευρέως υλοποιημένη πολιτική προώθησης του δικαιώματος στη στέγη για τους Έλληνες Ρομά. Καθόρισε έτσι και την συζήτηση για την πρόσβαση στη στέγη: λεφτά για σπίτια, ή σπίτια (από το κράτος) για Ρομά.

Με βάση την κακή αυτή εμπειρία, ίσως η συζήτηση να πρέπει να φύγει γενικά από το «δικαίωμα στη στέγη» και να γίνει συγκεκριμένη. Να θέσει τα ζητήματα προστασίας από τις αναγκαστικές εξώσεις από τους δήμους, ανάπτυξης στοιχειωδών υποδομών αποχέτευσης και ύδρευσης, επίλυσης του προβλήματος των παράνομων καταυλισμών με πιθανή αλλαγή χρήσης γης, αναγνώρισης δικαιώματος χρησικτησίας, κλπ. Σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις ίσως και μετεγκαταστάσεων.

Τέλος, η κοινωνική και οικιστική ένταξη δεν πρέπει να αφορά ξεχωριστά τους Ρομά, στοχοποιώντας τους και δημιουργώντας το αίσθημα αδικίας στους πολλούς. Το κεντρικό κράτος πρέπει να δώσει κίνητρα στην τοπική αυτοδιοίκηση ώστε να σχεδιάσει πολιτικές που να αφορούν το σύνολο των τοπικών κοινωνιών, εμπλέκοντάς τες και δίνοντάς τους ρόλο και λόγο στην ανάπτυξη συμπεριληπτικών πολιτικών για όλους.

Info: «Ρομά και πρόσβαση στη Στέγη». Δευτέρα 2 Δεκεμβρίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στις 18:30, Αμφιθέατρο 3.

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα του κύκλου συζητήσεων «Η Στέγαση ως Ανθρώπινο Δικαίωμα» ΕΔΩ

*Εμπειρογνώμονας του Συμβουλίου της Ευρώπης (πρόγραμμα Justrom).

 

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Εξωφρενικό αίτημα Κουμουτσάκου στην Ε.Ε. για νομιμοποίηση επαναπροωθήσεων
Το ελεύθερο να αναστέλλει εκτάκτως η Ελλάδα τη διαδικασία ασύλου και να επαναπροωθεί πρόσφυγες στα σύνορα, χωρίς να εξετάζει πιθανά αιτήματα ασύλου, ζητά από την Κομισιόν ο αν. υπουργός Μετανάστευσης.
Εξωφρενικό αίτημα Κουμουτσάκου στην Ε.Ε. για νομιμοποίηση επαναπροωθήσεων
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Ρομά και μετανάστες χάνουν δικαιώματα
Πρόσχημα για κατάργηση του δικαιώματος στα κοινωνικά επιδόματα για Ρομά και μετανάστες, αποτελεί, σύμφωνα με τον Τομέα Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, το νομοθέτημα για το επίδομα γέννησης.
Ρομά και μετανάστες χάνουν δικαιώματα
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Πίσω από τη μετανάστευση κρύβεται πάντα η ανισότητα
Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία για τη μετανάστευση στην Ευρώπη, όπως αυτή εκτυλίσσεται στο βάθος του χρόνου, παρουσιάστηκαν σε στρογγυλή τράπεζα ● Κοινό σημείο όλων των μετακινήσεων από την Ανατολική προς τη...
Πίσω από τη μετανάστευση κρύβεται πάντα η ανισότητα
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Αστυνομικοί αναλαμβάνουν δράση υπέρ των Ρομά
Η πρόσληψη Ρομά στην Αστυνομία, η θέσπιση του θεσμού του κοινωνικού διαμεσολαβητή στην ΕΛ.ΑΣ. και η ένταση της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης των αστυνομικών σε θέματα κοινωνικού αποκλεισμού είναι...
Αστυνομικοί αναλαμβάνουν δράση υπέρ των Ρομά
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Παιδιά ενός κατώτερου Θεού
Τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν πολλά παιδιά Ρομά επισημαίνει ο υπεύθυνος του προγράμματος «Υγεία για Ολους», καθηγητής Παιδιατρικής, Γιώργος Χρούσος. Δεκάδες εξωθούνται στην επαιτεία και την πορνεία από...
Παιδιά ενός κατώτερου Θεού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας