Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΕλΕΔΑ για το άσυλο: ταχύτητα σε βάρος των δικαιωμάτων;
Φωτογραφία Αρχείου Eurokinissi

ΕλΕΔΑ για το άσυλο: ταχύτητα σε βάρος των δικαιωμάτων;

  • A-
  • A+

Ιδιαίτερα προβληματικές χαρακτηρίζει η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) τις διατάξεις του νομοσχεδίου του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για τη διεθνή προστασία, το οποίο συζητείται και ψηφίζεται με τη διαδικασία του επείγοντος την ερχόμενη εβδομάδα στη Βουλή.

Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης ότι το νομοσχέδιο φέρνει καινοτομίες στα ζητήματα διεθνούς προστασίας, η οργάνωση, μια από τις παλαιότερες στο χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επισημαίνει ότι η μόνη καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η απουσία ρυθμίσεων αποτελεσματικών και σύμφωνων με το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

«Παρόλες τις προσπάθειές μας, δεν βρήκαμε ουσιώδεις διατάξεις με τις οποίες να θεσπίζονται ή να διευρύνονται τα ήδη υπάρχοντα δικαιώματα των αιτούμενων διεθνή προστασία ή των αναγνωρισμένων προσφύγων. Δεν βρήκαμε ουσιώδεις διατάξεις που να μας δίνουν την ελπίδα ότι θα βελτιωθούν οι άθλιες συνθήκες υποδοχής ή ότι υπάρχει ένα σχέδιο για την ένταξη αυτών των ανθρώπων οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό – ανεξάρτητα από όσα ελπίζει η κυβέρνηση – πιθανότητα να παραμείνουν στη χώρα μας για αρκετό καιρό ή για πάντα και θα γίνουν συμπολίτες μας.

Αυτή η απουσία φοβόμαστε ότι είναι η μόνη καινοτομία του σχεδίου νόμου», υπογραμμίζει η ΕλΕΔΑ.

Σημειώνει επίσης ότι δεν πείθει η προσπάθεια της κυβέρνησης να δικαιολογήσει τον εξαιρετικά μικρό χρόνο διαβούλευσης , μόνο τέσσερις ημέρες για ένα νομοσχέδιο 121 άρθρων, και την εισαγωγή του στη Βουλή με τη διαδικασία του επείγοντος. «Η ακραία αυτή σπουδή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πειστικά από οποιονδήποτε λόγο κατεπείγοντος καθότι ως έναρξη ισχύος του νόμου ορίζεται η 1-1-2020. Είναι αναπόφευκτο να αποκομίσει κανείς την εντύπωση ότι η σπουδή αυτή αποβλέπει να περιορίσει στο ελάχιστο τις τεκμηριωμένες αντιδράσεις, τη στιγμή μάλιστα που από μόνο του το γεγονός ότι το νομοσχέδιο αφορά τον σεβασμό των δικαιωμάτων μιας ιδιαίτερα ευάλωτης ομάδας ανθρώπων, των αιτούντων διεθνή προστασία και των αναγνωρισμένων προσφύγων, θα επέβαλε την όσο πιο διεξοδική συζήτηση με την κοινωνία των πολιτών», σημειώνει.

Ακολουθεί η ανακοίνωση της οργάνωσης:

Σχέδιο νόμου για το άσυλο: ταχύτητα σε βάρος των δικαιωμάτων;

Αθήνα, 25-10-2019

Το σχέδιο νόμου για τις αλλαγές στην διαδικασία ασύλου κατατέθηκε ήδη προς ψήφιση στη Βουλή μετά από μια εξαιρετικά σύντομη διαβούλευση. Η ακραία αυτή σπουδή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πειστικά από οποιονδήποτε λόγο κατεπείγοντος καθότι ως έναρξη ισχύος του νόμου ορίζεται η 1-1-2020. Είναι αναπόφευκτο να αποκομίσει κανείς την εντύπωση ότι η σπουδή αυτή αποβλέπει να περιορίσει στο ελάχιστο τις τεκμηριωμένες αντιδράσεις, τη στιγμή μάλιστα που από μόνο του το γεγονός ότι το νομοσχέδιο αφορά τον σεβασμό των δικαιωμάτων μιας ιδιαίτερα ευάλωτης ομάδας ανθρώπων, των αιτούντων διεθνή προστασία και των αναγνωρισμένων προσφύγων, θα επέβαλε την όσο πιο διεξοδική συζήτηση με την κοινωνία των πολιτών.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νομοσχέδιο περιέχει σημαντικές καινοτομίες. Είναι όμως εντυπωσιακό ότι, σύμφωνα με όσα δέχονται οι ίδιοι οι εκπρόσωποί της, όλες οι καινοτομίες αφορούν σε περιορισμούς δικαιωμάτων, σε εκπτώσεις από δικαιώματα, σε γενίκευση επαχθών μέτρων, όπως η κράτηση.

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θεωρεί ότι το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει ρυθμίσεις ιδιαίτερα προβληματικές από την σκοπιά των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ουσιαστικής τήρησης των διεθνών συμβάσεων για τα δικαιώματα των αιτούμενων και των δικαιούμενων διεθνή προστασία.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο σχέδιο νόμου:

- Δεν θα συνυπολογίζεται πλέον ως χρόνος κράτησης το διάστημα που αυτό το μέτρο είχε επιβληθεί στο πλαίσιο της επιστροφής (απέλασης). Η ρύθμιση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε υπέρμετρη αύξηση του χρονικού ορίου κράτησης. Η εκτεταμένη επιβολή του μέτρου σε συνδυασμό με τις προβληματικές συνθήκες στα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης αντιβαίνει στις θεμελιώδεις εγγυήσεις του κράτους δικαίου. Η μετατροπή ενός εξαιρετικού μέτρου, όπως είναι η διοικητική κράτηση, σε εργαλείο γενικευμένης αποτροπής αιτημάτων ασύλου εκθέτει τους μεν πολίτες τρίτων χωρών που το υφίστανται σε πραγματικό κίνδυνο εξευτελιστικής και ταπεινωτικής μεταχείρισης, κατά παράβαση των εγγυήσεων του άρθρου 3 ΕΣΔΑ, την δε Ελλάδα στον κίνδυνο νέων καταδικαστικών αποφάσεων. Παράλληλα, η κατάργηση του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου της αρχικής απόφασης κράτησης και της απόφασης παράτασης συνιστά μείωση των διαδικαστικών εγγυήσεων των αιτούντων και εδραιώνει την εντύπωση ότι στη στάθμιση μεταξύ προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ανάγκης ταχείας διεκπεραίωσης της διαδικασίας, νικήτρια θα βγαίνει εξ ορισμού η δεύτερη.

- Θεσπίζεται η δυνατότητα απόρριψης της αίτησης διεθνούς προστασίας ως αβάσιμης εν όψει της παραβίασης αυτού που ορίζεται ως "επιβαλλόμενο καθήκον συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές". Ομοίως διευρύνεται σημαντικά το πεδίο των περιπτώσεων που τεκμαίρουν αμάχητα την σιωπηρή ανάκληση της αίτησης με συνέπεια και πάλι την απόρριψη αυτής ως αβάσιμης. Πρόκειται για ρυθμίσεις που υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσουν σε καταχρήσεις από την πλευρά της διοίκησης, ενώ είναι προδήλως δυσανάλογες και αντίθετες προς την σχετική οδηγία που ορίζει ότι για να απορριφθεί ως αβάσιμο το αίτημα θα πρέπει να προηγηθεί μια επί της ουσίας εξέταση.

- Περιορίζεται η ανασταλτική δύναμη της προσφυγής με την πρόβλεψη σειράς περιπτώσεων στις οποίες η προσφυγή δεν αναστέλλει την διαδικασία επιστροφής. Κατ' αυτόν όμως τον τρόπο μεγάλος αριθμός αιτούντων εκτίθεται σε κίνδυνο επιστροφής πριν κριθεί τελεσίδικα κατ' ουσία η αίτησή τους, με αποτέλεσμα να πλήττεται ανεπανόρθωτα το θεμελιώδες δικαίωμά τους για παροχή έννομης προστασίας..

- Περιορίζεται και υπονομεύεται σημαντικά το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής, σε αντίθεση με τους ορισμούς της σχετικής Οδηγίας. Απαιτείται από πρόσωπα που κατά κανόνα στερούνται αποτελεσματικής νομικής συμπαράστασης και μάλιστα στην ελληνική γλώσσα η ανάπτυξη συγκεκριμένων λόγων προσφυγής κατά της βασιμότητας της απορριπτικής απόφασης. Τα παραπάνω σε συνδυασμό με την σύντμηση των προθεσμιών, την αυστηροποίηση των διαδικασιών και με το μικρό αριθμό δικηγόρων που παρέχουν στην Υπηρεσία Ασύλου δωρεάν νομική βοήθεια, φανερώνουν ότι η αρχική δήλωση της κυβέρνησης περί κατάργησης του δεύτερου βαθμού, υλοποιείται τελικά, παρά τα προσχήματα.

- Προβλέπεται η αναγκαστική αποχώρηση από τις Δομές Υποδοχής και Φιλοξενίας εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση του νόμου όσων το αίτημα για άσυλο ή επικουρική προστασία έχει γίνει δεκτό. Παραλείπεται όμως όλως δι' όλου κάποια σύνδεση της αποχώρησης αυτής με την προηγούμενη διασφάλιση στοιχειωδών όρων ενταξιμότητας ή, έστω, κάποια εξαίρεση για όσους τυχόν έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ευαλωτότητας. Το γεγονός αυτό δεν μπορεί παρά να δημιουργεί πολύ σοβαρή ανησυχία για την παρώθηση όσων αναγκάζονται σε αποχώρηση στην αστεγία και την κοινωνική περιθωριοποίηση.

- Περιορίζεται σοβαρά το δικαίωμα πρόσβασης των αιτούντων στην αγορά εργασίας, μέσω προσδιορισμού σημαντικού χρονικού διαστήματος αποκλεισμού τους από αυτήν. Είναι βέβαιο ότι το μέτρο αυτό θα ευνοήσει την αδήλωτη απασχόληση, ενώ, σε αντίθεση με τα οριζόμενα στη σχετική Οδηγία, το δικαίωμα πρόσβασης στην εργασία αφαιρείται σε περίπτωση απορριπτικής απόφασης στον πρώτο βαθμό.

- Σε συνέχεια του αποκλεισμού των αιτούντων άσυλο από την διαδικασία απόδοσης ΑΜΚΑ, προβλέπεται η χορήγηση Κάρτας Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (Κ.Υ.Π.Α.) στους αιτούντες άσυλο, μέχρι να αποκτήσουν δικαίωμα εργασίας. Ωστόσο, υπενθυμίζουμε ότι η υγειονομική κάλυψη των αιτούντων άσυλο με την έκδοση Κ.Υ.Π.Α. παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και τρία έτη. Εν όψει αυτών είναι εύλογο να ανησυχεί κανείς σοβαρά για τον βαθμό στον οποίο θα διασφαλίζεται στην πράξη η πρόσβαση του προσφυγικού πληθυσμού στην υγεία και περίθαλψη.

- Γενικεύεται η δυνατότητα επιβολής γεωγραφικού περιορισμού σε όλες τις περιοχές της χώρας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου, χωρίς την πρόβλεψη για την ύπαρξη κατάλληλων και επαρκών δομών και συνθηκών κοινωνικής ένταξης, δημιούργησε τα πολύ σοβαρά αδιέξοδα που όλοι γνωρίζουμε στα νησιά. Η γενίκευση του μέτρου σε συνδυασμό με την εν γένει χειροτέρευση της θέσης των αιτούντων, απλά θα αυξήσει τα υπάρχοντα γκέτο και σε άλλες περιοχές της χώρας, οι οποίες είναι πιθανό να κληθούν να αντιμετωπίσουν εκρηκτικές καταστάσεις.

- Περιορίζεται η προστασία που παρέχεται στους δικαιούμενους επικουρική προστασία σε αντίθεση με τα οριζόμενα στη σχετική Οδηγία περί εξομοίωσης των δικαιωμάτων τους με αυτά των προσφύγων.

- Επανακαθορίζεται και περιορίζεται ο ορισμός της οικογένειας κατά τρόπο που δεν διασφαλίζεται η ενότητα των προσφυγικών οικογενειών.

- Υιοθετείται κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής και βάσει αυτού κατασκευάζεται η έννοια του "προσφυγικού προφίλ", κάτι που αντιβαίνει στην απαγόρευση διακρίσεων μεταξύ προσφύγων λόγω φυλής ή χώρας καταγωγής, αλλά και θέτει εν αμφιβόλω στην πράξη τη θεμελιώδη αρχή της συγκεκριμένης εξέτασης κάθε ατομικού αιτήματος στην ιδιαιτερότητά του.

Δυστυχώς η απαρίθμηση προβληματικών διατάξεων θα μπορούσε να συνεχιστεί επί μακρόν. Δεν είναι στις προθέσεις μας να παραβλέψουμε την πρακτική διευκόλυνση που παρέχει στα όργανα του κράτους όσο και στους νομικούς της πράξης η συστηματική κωδικοποίηση των πράγματι διάσπαρτων σε περισσότερα νομοθετήματα ρυθμίσεων προσφυγικού δικαίου. Ωστόσο, η επιτυχία ενός νομοθετήματος που αφορά ζωτικά δικαιώματα ανθρώπων σε τόσο ευάλωτη θέση όσο οι πρόσφυγες δεν μπορεί να κρίνεται από την νομοτεχνική του συστηματικότητα, αλλά από την ποιότητα των ρυθμίσεών του όσον αφορά την αποτελεσματική προστασία των προσφύγων. Γιατί, παρ' όλες τις προσπάθειές μας, δεν βρήκαμε ουσιώδεις διατάξεις με τις οποίες να θεσπίζονται ή να διευρύνονται τα ήδη υπάρχοντα δικαιώματα των αιτούμενων διεθνή προστασία ή των αναγνωρισμένων προσφύγων. Δεν βρήκαμε ουσιώδεις διατάξεις που να μας δίνουν την ελπίδα ότι θα βελτιωθούν οι άθλιες συνθήκες υποδοχής ή ότι υπάρχει ένα σχέδιο για την ένταξη αυτών των ανθρώπων οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό – ανεξάρτητα από όσα ελπίζει η κυβέρνηση – πιθανότητα να παραμείνουν στη χώρα μας για αρκετό καιρό ή για πάντα και θα γίνουν συμπολίτες μας.

Αυτή η απουσία φοβόμαστε ότι είναι η μόνη καινοτομία του σχεδίου νόμου.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Πρόχειρες απαντήσεις στα σοβαρά επιχειρήματα για το άσυλο
Πυρ ομαδόν κατά του νομοσχεδίου του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη «περί Διεθνούς Προστασίας» εξαπέλυσε χτες σχεδόν το σύνολο των φορέων που κατέθεσαν στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή
Πρόχειρες απαντήσεις στα σοβαρά επιχειρήματα για το άσυλο
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Διευκρινίσεις για τα κλειστά κέντρα ζητά η Ντούνια Μιγιάτοβιτς
Διευκρινίσεις για το σχέδιο διαχείρισης του προσφυγικού που ανακοίνωσαν o κυβερνητικός εκπρόσωπος και ο υφυπουργός Άμυνας ζητά η Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Διευκρινίσεις για τα κλειστά κέντρα ζητά η Ντούνια Μιγιάτοβιτς
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Στόχος τους μια Ελλάδα... non grata
Μια τελείως διαφορετική εικόνα του νομοσχεδίου για τη διεθνή προστασία από αυτήν που φιλοτεχνούν η κυβέρνηση και ο υπ. Πρ. του Πολίτη ανέδειξαν χτες σε κοινή συνέντευξη Τύπου οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στόχος τους μια Ελλάδα... non grata
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Γκρίζες ζώνες για παραβίαση δικαιωμάτων
Κορυφαίες ανθρωπιστικές οργανώσεις πραγματοποιούν σήμερα κοινή συνέντευξη Τύπου στο πλαίσιο της εκστρατείας ενημέρωσης για το νομοσχέδιο για το προσφυγικό, το οποίο αναμένεται να ψηφιστεί εντός της εβδομάδος.
Γκρίζες ζώνες για παραβίαση δικαιωμάτων
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Δικηγόροι κατά της κατάργησης των δευτεροβάθμιων επιτροπών ασύλου
Μετά την Ενωση Διοικητικών Δικαστών, τη διαφωνία τους για την κατάργηση του δεύτερου βαθμού εκδίκασης των υποθέσεων ασύλου από τις Επιτροπές της Ανεξάρτητης Αρχής Προσφυγών εκφράζει με τη σειρά της και η...
Δικηγόροι κατά της κατάργησης των δευτεροβάθμιων επιτροπών ασύλου
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
«Θεσμική οπισθοδρόμηση» στο προσφυγικό διαπιστώνει η Καμπάνια για το Ασυλο
Την ανησυχία τους για την κατάργηση του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής και την υπαγωγή του χαρτοφυλακίου στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εκφράζουν δέκα οργανώσεις που συμμετέχουν στο δίκτυο Καμπάνια...
«Θεσμική οπισθοδρόμηση» στο προσφυγικό διαπιστώνει η Καμπάνια για το Ασυλο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας