Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γυναίκες εγκλωβισμένες στην οικιακή εργασία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γυναίκες εγκλωβισμένες στην οικιακή εργασία

  • A-
  • A+

Οι ευάλωτοι γίνονται ακόμη πιο ευάλωτοι: αυτό φαίνεται να ισχύει και για τους μετανάστες και ιδιαίτερα για τις γυναίκες που απασχολούνται στην οικιακή εργασία. Κι αν η φυγή φαντάζει λύση, ωστόσο αδυνατούν να φύγουν.

Αυτές είναι μερικές από τις διαπιστώσεις της έρευνας «Αποκαλύπτοντας την οικιακή εργασία την περίοδο της κρίσης» που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Νέων Ελληνικών Σπουδών (Journal of Modern Greek Studies, τεύχος 35, Νο 1) του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς.

Η έρευνα επιχειρεί να φωτίσει τις αιτίες και τους τρόπους που οι μετανάστες εγκλωβίζονται στη χώρα υποδοχής σε καιρό κρίσης, μέσα από πέντε επιμέρους μελέτες που εκπονήθηκαν υπό την επιστημονική ευθύνη του Ιορδάνη Ψημμένου, καθηγητή κοινωνικής πολιτικής στο Πάντειο.

● Ποια είναι τα βασικά ευρήματά της έρευνας, ρωτήσαμε τον επιστημονικό της υπεύθυνο.

Αυτό που βρήκαμε είναι ότι οι γυναίκες μετανάστριες, την περίοδο 2010-2016 που εξετάσαμε, ουσιαστικά εγκλωβίζονταν στη χώρα. Αυτό συνέβαινε επειδή πέρα από την ηλικία τους αλλά και τα οικονομικά τους προβλήματα που δυσχέραιναν τις μετακινήσεις, δεσμεύονταν από τις οικογένειές τους, που επίσης πλήττονται οικονομικά, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να ξαναγυρίσουν στην εσωτερική οικιακή εργασία. Μία εργασία που με τα χρόνια εγκατέλειψαν καθώς άρχισαν να απασχολούνται ως εξωτερικές οικιακές εργάτριες, είτε ως αυτοαπασχολούμενες καθαρίστριες είτε ως έμμισθες σε συνεργεία καθαρισμού.

Με την κρίση, λόγω χαμηλής ζήτησης στο επάγγελμά τους, υπάρχει τάση να ξαναγυρίσουν στις εσωτερικές μορφές οικιακής εργασίας. Ενα δεύτερο εύρημα αφορά τις μορφές εξάρτησης από τον εργοδότη. Ενώ ήταν ισχυρές το 1990-95, είχαν ατονήσει πριν και μετά το 2000 και φαίνεται να ενδυναμώνονται με την κρίση».

● Γιατί συμβαίνει αυτό;

Επειδή αυτές οι γυναίκες έχουν χάσει όλα αυτά τα δίκτυα οικογενειακής και κοινοτικής στήριξης που είχαν αναπτύξει τα πρώτα χρόνια παραμονής τους, στα οποία κατέφευγαν σε περιπτώσεις ανάγκης. Ενώ παλιότερα συνηθιζόταν οι εργοδότες και διάφορα φιλικά δίκτυα να προσφέρουν κάποια μορφή άτυπης προστασίας, τώρα φαίνεται ότι οι μετανάστριες είναι ουσιαστικά μόνες τους. Τα φιλικά δίκτυα είναι ανίσχυρα να υπερβούν τις οικονομικές δυσκολίες που τα μέλη τους αντιμετωπίζουν.

● Υπάρχει κάποια συμπερασματική παρατήρηση;

Το συμπέρασμα είναι ότι ενώ θα περίμενε κανείς να αρχίσουν να φεύγουν την περίοδο της κρίσης, αρκετοί μετανάστες, ιδίως οι γυναίκες, δεν μπορούν να μετακινηθούν. Αυτό ενδυναμώνει παλιότερα ευρήματα, που προειδοποιούσαν ότι σε περιόδους κρίσης τα πιο αδύνατα μέλη από τις ομάδες μεταναστών αντί να φεύγουν εγκλωβίζονται σε χειρότερες μορφές οικονομικής απασχόλησης.

Η κρίση έχει συνεισφέρει πολλαπλώς αρνητικά απέναντι στη γυναίκα μετανάστρια, κάτι το οποίο η κοινωνική πολιτική, ιδίως η μεταναστευτική, δεν το λαμβάνει υπόψη. Αντίθετα, θα έπρεπε να στραφεί ιδιαίτερα προς τις γυναίκες και μάλιστα τις μητέρες, δεδομένου ότι αντιμετωπίζουν πρόσθετα προβλήματα από ό,τι ένας μετανάστης που χάνει τη δουλειά του.

Η κρίση έχει πλήξει την οικογένειά τους, είτε χωρίζουν και αναγκάζονται να ξεσπιτωθούν είτε αναλαμβάνουν πρόσθετα βάρη λόγω της ανεργίας του συζύγου. Δεν χειροτέρευσαν απλώς οι συνθήκες εργασίας τους, αλλά μειώνονται και οι δυνατότητές τους να προσφύγουν σε άτυπα δίκτυα κοινωνικής προστασίας αφού τα έχει αποδυναμώσει η κρίση...

► Οι επιμέρους μελέτες εστίασαν την προσοχή τους: στην ιστορική διάσταση της σχέσης της οικονομικής κρίσης με την οικιακή εργασία στην Ελλάδα που ξεκινά το 1860 και κατά την περίοδο των μεγάλων προσφυγικών ροών από την Μ. Ασία, στις σχέσεις σύνδεσης της οικιακής εργασίας με το φύλο και την εθνικότητα, στην κοινωνική κινητικότητα, την οικογένεια και την κοινοτική αντιπροσώπευση, τέλος στην κρίση και στον διπλό κοινωνικό αποκλεισμό που υφίστανται οι γυναίκες σε θέματα κοινωνικής προστασίας.

Τις μελέτες εκπόνησε ερευνητική ομάδα που συγκροτούν οι: Κωνσταντίνα Μπάδα καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ποθητή Χαντζαρούλα επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Χριστόφορος Σκαμνάκης επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο, Κατερίνα Βασιλικού διδάκτωρ και ερευνήτρια στην Ακαδημία Αθηνών και οι διδάκτορες Ντάρια Λαζαρέσκου, Γιώργος Κούζας, Νίκος Ξυπολυτάς, Θεόδωρος Φούσκας και Ευφροσύνη Μαλεκάκη.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
«Σε πόλεμο για κάθε Ελένη»
Με αφορμή τη δολοφονία της Ελένης στη Ρόδο που κακοποιήθηκε και βασανίστηκε επειδή δεν συναίνεσε στις αρσενικές ορέξεις, που δολοφονήθηκε επειδή ήταν γυναίκα, έξι οργανώσεις καλούν σε πορεία στην Καπνικαρέα,...
«Σε πόλεμο για κάθε Ελένη»
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Οι γυναίκες βιώνουν τη βία στο πετσί τους, κι ας λέει ο νόμος
Μπορεί η πολιτεία να έχει καλύψει το χαμένο έδαφος από προηγούμενες δεκαετίες, συντάσσοντας σύγχρονο νομικό πλαίσιο ενάντια στην ενδοοικογενειακή βία, όμως απέχει πολύ από το να εφαρμοστεί και υπάρχουν πολλά...
Οι γυναίκες βιώνουν τη βία στο πετσί τους, κι ας λέει ο νόμος
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σούπερ ηρωίδες οι εργαζόμενες μητέρες
Η κρίση δεν έκανε διακρίσεις. Γονάτισε τους εργαζόμενους, εξευτέλισε την έννοια της αμειβόμενης εργασίας και δεν χαρίστηκε ούτε στα επαγγέλματα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν προνομιούχα. Οι συνθήκες...
Σούπερ ηρωίδες οι εργαζόμενες μητέρες
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
«Εφυγε» η δική μας «σουφραζέτα»
Μια Ελληνίδα που ανήκε στη συνέχεια του κινήματος για την ψήφο των γυναικών και σφράγισε τον αγώνα της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας και όχι μόνο, η Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου,...
«Εφυγε» η δική μας «σουφραζέτα»
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Η Ελλάδα εκδίδει θύμα σωματεμπορίας στην πατρίδα της
Από τη μια δρομολογείται η επικύρωση της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την προστασία των γυναικών. Από την άλλη, ο Αρειος Πάγος αποφάσισε -παρά τις διαβεβαιώσεις για την προστασία θυμάτων σωματεμπορίας-...
Η Ελλάδα εκδίδει θύμα σωματεμπορίας στην πατρίδα της
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Είσαι δυνατή. Το ξέρεις;
Ένα βίντεο, με το μήνυμά της για τη Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, στις 8 Μαρτίου, ετοίμασε η ActionAid. Η οργάνωση, που από την ίδρυσή της έχει επιλέξει να σταθεί στο πλευρό των γυναικών στον αγώνα τους για...
Είσαι δυνατή. Το ξέρεις;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας