Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ελάχιστη τιμή στους χιλιάδες νεκρούς χωρίς όνομα
AP Photo/Petros Giannakouris
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ελάχιστη τιμή στους χιλιάδες νεκρούς χωρίς όνομα

  • A-
  • A+
Πάνω από 20.000 άνθρωποι, εκ των οποίων τουλάχιστον 1.000 είναι παιδιά, έχουν χαθεί στην προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη από το 2015 μέχρι σήμερα. Για κάθε έναν από αυτούς υπάρχει μια οικογένεια που κλαίει, όχι μόνο για τον χαμό αλλά και γιατί δεν υπήρξε καν η ευκαιρία για ταφή. Σε σχετική εκδήλωση που οργάνωσε ο ευρωβουλευτής Κώστας Αρβανίτης τονίστηκε το δικαίωμα των συγγενών σε αποχαιρετισμό και προσευχή, αλλά και η υποχρέωση των κρατών για διάσωση των ναυαγών.

Σαν να στενεύουν πιότερο τα περιοριστικά μέτρα όταν θες να πεις ένα στερνό αντίο, στο ύστατο κατευόδιο... Και τι να σκεφτείς τότε; Οτι υπάρχουν και χειρότερα... Ηθικό και πανανθρώπινο το χρέος που όλους μας ενώνει, έρχεται από τα βάθη των αιώνων, για να θυμηθούμε την Αντιγόνη, και αφορά κάθε πολιτισμό μέχρι σήμερα. Να τιμάς τους νεκρούς σου.

Ομως δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι αυτό το έσχατο δικαίωμα. Ούτε οι οικογένειές τους. «Ποιος νοιάζεται για τους ανθρώπους που πέθαναν στη μέση της Μεσογείου; Κανένας δεν νοιάζεται, αλλά είναι κομμάτι της ιστορίας μας, είναι εμείς, είναι η Ευρώπη» σύμφωνα με τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης στην Ελλάδα, Τζιανλούκα Ρόκο. Τα στοιχεία του οργανισμού, τρομακτικά.

Τουλάχιστον 20.000 άτομα χάθηκαν στην προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη από το 2015, μετατρέποντας τη Μεσόγειο και κυρίως τη διαδρομή από τη Λιβύη στις απέναντι ακτές στην πιο θανατηφόρα δοκιμασία όσων επιδιώκουν μια καλύτερη ζωή. Τουλάχιστον 1.000 παιδιά έχουν πεθάνει μόνο σε αυτό το μέρος του κόσμου τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Πίσω από κάθε αριθμό βρίσκεται μια ζωή, ένα όνομα και μια οικογένεια που υποφέρει. Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να έχουν βρεθεί τα σώματά τους, αλλά όχι σε όλες. Και πάλι για πολλά από αυτά που βρέθηκαν δεν έγινε εφικτή η ταυτοποίησή τους, με αποτέλεσμα να κείτονται σε ανώνυμους τάφους, με την επιγραφή «άγνωστος» ή μόνο μια ημερομηνία, αυτή του θανάτου ή του ναυαγίου.

Οι οικογένειες πίσω

Αυτοί που χάθηκαν είναι η μία όψη του δράματος, το οποίο εκτείνεται σε αυτούς που μένουν πίσω, χωρίς να μπορούν να ησυχάσουν. Χιλιάδες οικογένειες που δεν γνωρίζουν τι συνέβη με τους αγαπημένους τους και ζουν με πόνο και αγωνία, σε αυτή τη διφορούμενη κατάσταση απώλειας, μη γνωρίζοντας αν τα αγαπημένα τους πρόσωπα είναι ζωντανά ή νεκρά. Κι αυτό παραμένει μία από τις λιγότερο ορατές, αλλά πιο ζοφερές συνέπειες της μετανάστευσης.

Τα παραπάνω έγιναν γνωστά στην εκδήλωση «Αγνοούμενοι, Αναζητούμενοι ή “Αζήτητοι”;», που οργάνωσε ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης, π.κ., δηλαδή προ κορονοϊού και περιοριστικών μέτρων, για να διερευνήσει τις δυνατότητες κατοχύρωσης του έσχατου δικαιώματος αλλά και του δικαιώματος των συγγενών τους να τους αποχαιρετήσουν, να προσευχηθούν γι’ αυτούς, να ξέρουν το τέλος, ώστε να πάψουν οι άγνωστοι νεκροί των ναυαγίων στη Μεσόγειο να είναι άγνωστοι.

Η νομικός και μέλος της Παμπειραϊκής Πρωτοβουλίας Υποστήριξης Προσφύγων & Μεταναστών Ματίνα Πούλου δεν ανέδειξε μόνο τις δυσχέρειες εντοπισμού των αγνοουμένων βάσει των αποτελεσμάτων σχετικού προγράμματος, αλλά παρουσίασε και το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο που καθιστά τη διάσωση ναυαγών νομική υποχρέωση μιας χώρας και όχι ηθική επιλογή, για να επισημάνει την αποτυχία της Ευρώπης στη διαχείριση του μεταναστευτικού/προσφυγικού.

Στη δραματική διάσταση του θέματος αναφέρθηκαν αρκετοί ομιλητές (Ν. Γκιωνάκης, ψυχολόγος, υπεύθυνος της μονάδας ψυχικής υγείας για μετανάστες και πρόσφυγες ΒΑΒΕΛ, Γιονούς Μοχαμαντί, διευθυντής Ελληνικού Φόρουμ Προσφύγων), μεταφέροντας τα λεγόμενα συγγενών: «το δικαίωμα να ταφεί σωστά» ο άνθρωπός τους, το ότι «από θρησκευτική σκοπιά είναι τιμή να θάβεις τους νεκρούς σου», μέχρι το «ναι, έχω ανάγκη να γνωρίζω πού βρίσκεται το σώμα της αδελφής μου, τώρα μπορώ να τη βρω στο GoogleMaps και να την επισκέπτομαι περιστασιακά» και το πόσο παρήγορη ήταν η σκέψη ότι οι άνθρωποί τους ήταν έστω σε ένα νεκροταφείο, αυτό το νεκροταφείο αγνώστων που τουλάχιστον είναι προσβάσιμο από τη διαδικτυακή υπηρεσία χαρτών, αναδεικνύοντας πως οι ανθρώπινες ανάγκες, αν μείνουν αδικαίωτες, στοιχειώνουν τις οικογένειες.

Η Μόνικα Ζαναρέλι, επικεφαλής της διεθνούς επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού στην Ελλάδα, που 140 χρόνια δραστηριοποιείται στην αναζήτηση αγνοουμένων και πολλές φορές αποτελεί τη μοναδική φωνή των οικογενειών στην εναγώνια πορεία τους μέχρι τη λύτρωση, έθιξε τα γραφειοκρατικά εμπόδια, τις διοικητικές-διαδικαστικές δυσκολίες και τον δυσχερή διακρατικό συντονισμό και έθεσε προτεραιότητες, όπως είναι η αύξηση των νόμιμων εισόδων, ώστε να αποφευχθεί η απώλεια των μεταναστών, και η τήρηση πρωτοκόλλων για να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητες ταυτοποίησης δεδομένων που προέρχονται από το νεκρό σώμα με τα δεδομένα που προέρχονται από τις οικογένειες.

Αύξηση θανάτων

Εδωσε στοιχεία για την Ελλάδα, βασική πύλη εισόδου στην Ε.Ε. μέσω του Αιγαίου και του Εβρου, καθώς στην ανατολική διαδρομή που περιλαμβάνει επίσης την Τουρκία και την Κύπρο τον Ιανουάριο φέτος καταγράφηκαν 63 θάνατοι σε σύγκριση με 2 πέρσι το ίδιο διάστημα, χωρίς να έχουν βρεθεί τα σώματα όλων.

Αυτή τη στιγμή έχουν αναλάβει να εξακριβώσουν τη μοίρα 425 ατόμων, από τα οποία σχεδόν το 40% είναι παιδιά, απώλειες που συνδέονται κυρίως με ναυάγια και οι οικογένειες των οποίων αγωνιούν, ενώ έχουν εντοπιστεί περίπου 43 αποθανόντες μετανάστες. Στις εν εξελίξει περιπτώσεις συμμετέχουν εκτός του Ερυθρού Σταυρού οι αρχές στην Ελλάδα αλλά και σε χώρες προέλευσης όπως η Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Στην εκδήλωση που συντόνισε ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Ν. Παρασκευόπουλος παραβρέθηκαν και τοποθετήθηκαν εισαγωγικά αρκετά στελέχη του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, χαιρετισμό απηύθυνε εκπρόσωπος του αρχιεπισκόπου, ενώ την παρακολούθησαν εκπρόσωποι διπλωματικών αντιπροσωπειών (Μαρόκου, Βελγίου, Ιταλίας, Κροατίας, Ουγγαρίας) που είχαν προσκληθεί λόγω της διεθνούς διάστασης του θέματος και στελέχη ΜΚΟ που ασχολούνται με το μεταναστευτικό-προσφυγικό.

Τα ειδικά μνήματα

Πριν ξεκινήσει η εκδήλωση προβλήθηκε ένα ολιγόλεπτο βίντεο από τον ειδικό χώρο ταφής των αγνοούμενων μεταναστών, που βρίσκεται μέσα στο νεκροταφείο της πόλης. Κοινή η μοίρα του ανθρώπου και η ανάγκη να τιμήσει τους νεκρούς. Εκεί στη Μυτιλήνη, οι νεκροί, ντόπιοι και ξένοι, κείτονται δίπλα δίπλα.

Μπορεί οι τάφοι των αταυτοποίητων να μην έχουν μάρμαρο, ούτε σταυρούς, να είναι ένα ορθογώνιο από γκρι πλίνθους ή τούβλα ξέσκεπο κομμάτι γης. Και μια επιγραφή μόνο στην οποία αναγράφεται μια ημερομηνία, συνήθως ναυαγίου από το οποίο ανασύρθηκε νεκρός ή η λέξη «άγνωστος». Κι εκεί που δεν υπάρχουν λουλούδια, φωτογραφίες ή άλλα ενθύμια, η φύση έχει ντύσει μερικούς με τα πεσμένα φύλλα και τους καρπούς μιας ελιάς.

Αυτό το μέρος «κοίμησης» όσων έχασαν τη ζωή τους στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής είναι επισκέψιμο από τους διαδικτυακούς χάρτες, μοναδική παρηγοριά για τους συγγενείς που αναζητούν το μέρος όπου μπορεί να βρίσκονται οι δικοί τους για να ακουμπήσουν τη λύπη και τον θρήνο του χαμού τους.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τρεις συλλήψεις για το ναυάγιο στους Παξούς
Τρεις Αφγανούς που είναι μεταξύ των διασωθέντων, συνέλαβαν οι αρχές, με την κατηγορία της διακίνησης μεταναστών. Συνεχίζονται και σήμερα οι έρευνες για τον εντοπισμό αγνοουμένων.
Τρεις συλλήψεις για το ναυάγιο στους Παξούς
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Λιγοστεύουν οι ελπίδες για επιζώντες στο ναυάγιο των Παξών
Ο αριθμός των αγνοουμένων δεν είναι σίγουρος, καθώς κάποιοι από τους διασωθέντες δηλώνουν ότι στη λέμβο επέβαιναν 50 άτομα και κάποιοι άλλοι ότι ήταν 53.
Λιγοστεύουν οι ελπίδες για επιζώντες στο ναυάγιο των Παξών
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τραγικό ναυάγιο έξω από τη Σμύρνη
Αλλο ένα πολύνεκρο ναυάγιο στο Αιγαίο υπογραμμίζει την τραγική έλλειψη νόμιμων και ασφαλών διόδων προς την Ευρώπη για τους πρόσφυγες, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να χρησιμοποιούν επικίνδυνες διαδρομές και τα...
Τραγικό ναυάγιο έξω από τη Σμύρνη
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Τα ερωτήματα για την τραγωδία του Αγαθονησίου είναι αμείλικτα
Τρεισήμισι μήνες μετά το πολύνεκρο ναυάγιο στο Αγαθονήσι ο 25χρονος Ντάραμπ από το Αφγανιστάν, συγγενής οχτώ επιβαινόντων στη βάρκα εκ των οποίων επέζησε μόνο η θεία του, εξακολουθεί να ρωτά: Γιατί η...
Τα ερωτήματα για την τραγωδία του Αγαθονησίου είναι αμείλικτα
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«16 άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν σωθεί»
Θύμιζε περισσότερο τελετή μνήμης παρά συνηθισμένη συγκέντρωση διαμαρτυρίας. Δεκαέξι πλακάτ τοποθετήθηκαν στο έδαφος, στη μνήμη κάθε νεκρού πρόσφυγα στο Αγαθονήσι που «θα μπορούσε να έχει σωθεί», όπως έγραφαν....
«16 άνθρωποι θα μπορούσαν να έχουν σωθεί»
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Πολύνεκρο ναυάγιο με πρόσφυγες στη Λέσβο
​Oι τραγικές μνήμες του 2016 με τα πολύνεκρα ναυάγια των προσφύγων στο Αιγαίο επέστρεψαν χθες. Η είδηση για το πρώτο πολύνεκρο ναυάγιο του 2017 έγινε γνωστή το πρωί, όταν σκάφος της δύναμης Frontex εντόπισε...
Πολύνεκρο ναυάγιο με πρόσφυγες στη Λέσβο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας