• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    6 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    4 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    6 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    5 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 15.5°C
    6 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    3 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 7.2°C / 7.2°C
    3 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    5 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    3 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    6 BF
    75%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    7 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    6 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    7 BF
    63%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 12.7°C
    4 BF
    60%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    71%
  • Ρόδος
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    6 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    4 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    5 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.1°C / 13.1°C
    4 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    82%

«Καταιγίδα»: ο Μίκης Θεοδωράκης στον κινηματογράφο

  • A-
  • A+
Ένας από τους λόγους που καθιστά ξεχωριστή αυτή την ταινία του Κώστα Ανδρίτσου είναι η ψυχογραφία των χαρακτήρων· το ήθος, τα «μεγέθη» τους και η σχέση τους με το Υψηλό, έννοια κυρίαρχη και στο έργο του Μίκη Θεοδωράκη.

Στο σκοτεινό σοκάκι του δρόμου ο γεράκος ξεκολλάει απ’ τους τοίχους τις παλιές αφίσες των θεάτρων. Σκίζει την αφίσα για το ρεσιτάλ που μόλις πραγματοποιήθηκε, του σπουδαίου πιανίστα Αλέξη Μικελή. «Πάει κι αυτό… Εδώ πάνε όλα.» Την πετάει σ’ ένα σακί. Σκίζει και την επόμενη. Ένα πανέμορφο γυναικείο πρόσωπο εμφανίζεται πάνω στο νωπό απ’ τη βροχή χαρτί. Η καταβεβλημένη κοπέλα αντικρίζει έντρομη τον εαυτό της και τα τεράστια μάτια της ανοίγουν διάπλατα. Ακούγονται στο πιάνο οι δύο διασημότερες νότες στον κόσμο: η εισαγωγή από το «Στρώσε το στρώμα σου για δυο». Τα μάτια της δακρύζουν. «Τη βλέπεις αυτήν; Είναι η μεγάλη Μαρίνα Ράλλη. Όταν τραγουδούσε στεκόμουνα με το τσουβάλι μου μες την παγωνιά και την άκουγα ώρες. Με πύρωνε σαν δυνατή φλόγα… Πάει κι αυτή. Έσβησε με το πρώτο αγεράκι σαν σπιρτόξυλο. Παράξενη δουλειά… Παράξενη ζωή…».

Το δράμα του Κώστα Ανδρίτσου «Καταιγίδα» (1965) είναι ένας από τους τόσους πολλούς κρυφούς θησαυρούς του ελληνικού κινηματογράφου. Γραμμένη πάνω στη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, σε σενάριο του Νέστορα Μάτσα και παραγωγή της «Φοίνιξ Φιλμ», η ταινία φωτίζει με σκληρότητα το πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη ύπαρξη και πόσο απελπισμένα ανήμπορη ελλείψει πραγματικής αγάπης. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο η αέρινη Ντόρα Γιαννακοπούλου, ερμηνεύοντας με την αγγελική φωνή της όλα τα τραγούδια του Μίκη, πολλά εξ αυτών από τις «Μικρές Κυκλάδες» (σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη), που είχαν ήδη ηχογραφήσει μαζί στην πρώτη εκτέλεσή τους το 1963. Πλάι της ο Γιάννης Βόγλης στον ρόλο του ανερχόμενου συνθέτη, οι δυο τους πλαισιωμένοι από πολλούς ακόμη εξαιρετικούς ηθοποιούς. Ολοι τους με αφοσίωση συντελώντας στην κορύφωση του δράματος του έργου, που αφορά στους ίδιους τους ανθρώπους του θεάματος, τη δύσκολη άνοδο και την τόσο εύκολη πτώση.

Με το πλάνο της αφίσας και πριν από τα τελευταία λόγια του γεράκου (Χριστόφορος Νέζερ), ο σκηνοθέτης κάνει J-cut και flash-back: η μουσική από το «Στρώσε το στρώμα σου για δυο» μας μεταφέρει στο παρελθόν και η αναδρομή ξεκινά με τη Μαρίνα (Ντόρα Γιαννακοπούλου) χαρούμενη, στο απόγειο της επιτυχίας της, να τραγουδάει το κομμάτι σαν οι στίχοι του να γράφτηκαν για εκείνη. Όλα στη ζωή της είναι ακόμα σε τάξη· η λαμπρή της καριέρα, η ήρεμη προσωπική ζωή. Νοιάζεται και βοηθάει όλους τους φίλους και συνεργάτες της και περισσότερο εκείνους που έχουν πραγματικό ταλέντο και λόγω των παθών τους κινδυνεύει να χαθεί. Όταν μια μέρα παρουσιάζεται στο διαμέρισμά της προς αναζήτηση εργασίας ο συνθέτης και πιανίστας Αλέξης (Γιάννης Βόγλης), είναι το εξαιρετικό του ταλέντο που θα την ενθουσιάσει αποφασίζοντας έτσι να τον βοηθήσει να τα καταφέρει με κάθε κόστος. 

Σύντομα συνειδητοποιεί πως αυτό που τη συνδέει τόσο μαζί του δεν είναι μονάχα η πίστη της στις δυνατότητές του, αλλά βαθιά αγάπη. Ο έρωτάς τους είναι θυελλώδης και η ένωσή τους καλλιτεχνικά οδηγεί σε αριστουργήματα. Η Μαρίνα είναι για πρώτη φορά ευτυχισμένη. Η ταινία όμως δεν παύει να προοικονομεί τα σύννεφα που έρχονται. «Σήμερα κιόλας θα του μιλήσω τίμια και ειλικρινά, όπως του μιλούσα πάντα. Και θα με καταλάβει». Πιστεύοντας πως αυτός είναι ο λόγος που σκοτεινιάζει το πρόσωπο του Αλέξη, η Μαρίνα τον διαβεβαιώνει πως θα λήξει τη σχέση της με τον Νάσο (Ανδρέας Φιλιππίδης). Και πράγματι το πράττει. Ο Αλέξης όμως δεν της λέει πως είναι παντρεμένος και πατέρας ενός μικρού κοριτσιού, αφήνοντάς την να ονειρεύεται την περιοδεία τους στην Ευρώπη. Την αλήθεια της αποκαλύπτει η ίδια η γυναίκα του Άννα (Μαρία Σολδάτου) όταν την επισκέπτεται λίγο πριν από το ταξίδι τους, ζητώντας της να υποχωρήσει εκείνη. «Είστε η πιο δυνατή» την παρακαλεί.

Ο Κώστας Ανδρίτσος είχε ασχοληθεί ξανά με ήρωες που τους καταστρέφει ένας έρωτας, που τους διαλύει η προδοσία μιας αγάπης την οποία περίμεναν μια ζωή για να γνωρίσουν και επένδυσαν τα πάντα επάνω της («Το κάθαρμα», 1963) ή ήρωες αδύναμους που ψάχνουν κάτι για να πιαστούν και καταλήγουν να εξαρτηθούν από μια ουσία ή έναν άλλον άνθρωπο («Ο κράχτης», 1964). Ταινίες αληθινά σκληρές με ερμηνείες ανατριχιαστικές και ωστόσο ξεχασμένες. Η Μαρίνα της «Καταιγίδας» είναι μια τέτοια ηρωίδα, που ξαφνικά ανακαλύπτει πως η ευτυχία της ήταν χάρτινη και δεν καταφέρνει να σηκώσει τον πόνο του χωρισμού. Η διαφορά σε αυτή την ταινία είναι πως το δράμα της είναι διπλό γιατί είναι καλλιτέχνις. Το βάρος της γενναίας απόφασης που παίρνει καταπλακώνει την αδύναμη καρδιά της, το ευάλωτο σώμα και την υπέροχη φωνή της.

Φεύγει για το εξωτερικό αφήνοντας τον Αλέξη να νομίζει πως ποτέ δεν τον αγάπησε και έχοντας φροντίσει όλα τα έσοδα από τα τραγούδια της να χρησιμοποιηθούν ώστε να εκδοθούν τα δικά του. Ο Νάσος τής υπόσχεται πως όποτε τον χρειαστεί θα είναι πάλι κοντά της. Στην Ευρώπη η Μαρίνα σταδιακά καταρρέει ψυχικά και οικονομικά. Αποτυγχάνει ως τραγουδίστρια, αρχίζει να πίνει μην μπορώντας να αντέξει τη θλίψη. Όταν μετά από χρόνια επιστρέφει στην Ελλάδα με σοβαρό πρόβλημα αλκοολισμού, ο Νάσος έχει πια παντρευτεί. Η μόνη δουλειά που μπορεί να βρει είναι σε μπουλούκια.

Ανάμεσα στους ξεπεσμένους θεατρίνους και τα κατεστραμμένα τους όνειρα, η κατάσταση της υγείας της επιδεινώνεται και η εξάρτησή της από το ποτό χειροτερεύει. Στον «Αγύρτη» του Έντμουντ Γκούλντινγκ («Nightmare Alley», 1947) καταδεικνύεται όλη η σκοτεινιά και συχνά η φρίκη που κρύβεται πίσω από τις αυλαίες τέτοιων θεαμάτων -στο τσίρκο εν προκειμένω-, η εκμετάλλευση της αρρώστιας του καλλιτέχνη από τους θιασάρχες αλλά και το πόσο χαμηλά μπορεί να πέσει ένας εθισμένος άνθρωπος. Η Ντόρα Γιαννακοπούλου, με τα εκφραστικά της μάτια, αδύνατη και εύθραυστη σαν κλαράκι, αποδίδει τον απύθμενο πόνο και ταυτόχρονα την ευαίσθητη, ευγενική και αξιοπρεπή φύση της ηρωίδας της, ενώ οι ερμηνείες των τραγουδιών του Μίκη μάς θυμίζουν συνέχεια το συντετριμμένο μεγαλείο της ως καλλιτέχνιδος.

Τη βραδιά της καταιγίδας ο Αλέξης και η Άννα θα βρουν τη Μαρίνα και θα την περιθάλψουν. Θα προσπαθήσουν να της ανταποδώσουν όσα είχε κάνει για αυτούς πριν από χρόνια. Ένας ακόμη λόγος που καθιστά την ταινία ξεχωριστή είναι η ψυχογραφία των χαρακτήρων· το ήθος, τα «μεγέθη» τους και η σχέση τους με το Υψηλό, έννοια κυρίαρχη και στο έργο του Μίκη. «Μαρίνα, σκύψε με περισσότερη θέληση μέσα σου και ψάξε να βρεις τον εαυτό σου. Υπάρχει. Δεν πέθανε» της λέει ο Αλέξης. Ξεκινούν πρόβες, της απαγορεύουν να πιει, πασχίζουν να τη βοηθήσουν να ανακτήσει τις δυνάμεις της και τη φωνή της, ώστε να ξαναβρεθεί στην κορυφή όπου ανήκει. Στις σκηνές αυτές, ίσως τις πιο συγκινητικές της ταινίας, δουλεύουν στο πιάνο το κομμάτι «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα» και η Μαρίνα περνάει την κόλαση που πρέπει να περάσεις για να φτάσεις στην ανάσταση. Στον «Άνθρωπο με το χρυσό χέρι» (Ότο Πρέμιντζερ, 1955) ο Φράνκι (Φρανκ Σινάτρα) δέχεται να τον κλειδώσει στο δωμάτιό της η Μόλι (Κιμ Νόβακ) προκειμένου να αποτοξινωθεί από τα ναρκωτικά και πράγματι η αγάπη της τον σώζει.

Και στην «Καταιγίδα» η αγάπη είναι που επαναφέρει τη Μαρίνα πίσω στη ζωή, έστω κι αν είναι μόνο για μία παράσταση. Από το επιβλητικό πάλκο του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά τραγουδάει το «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα» σε μουσική του Μίκη και ποίηση του Ελύτη και η κρυστάλλινη φωνή της, πιο όμορφη από ποτέ, πλημμυρίζει την κατάμεστη αίθουσα. Το κοινό δεν σταματάει να χειροκροτά, «κύματα αγάπης» ζεσταίνουν την καρδιά της, που όμως είναι πλέον πολύ κουρασμένη. Στα χέρια του Αλέξη και της Άννας, υπό τα άστρα του θεατρικού σκηνικού και ανάμεσα στις ανθοδέσμες των θαυμαστών, η Μαρίνα πεθαίνει όταν τα χειροκροτήματα της μεγάλης νίκης της σωπαίνουν. Ποιος μπορεί ποτέ να ξέρει και να πει ποιος είναι ο πιο δυνατός;

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ
Φόρος τιμής από τους καλλιτέχνες στον Μίκη Θεοδωράκη
Βαρύ πένθος στον καλλιτεχνικό κόσμο και στον χώρο της μουσικής από την απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη με πολλούς μουσικούς να αποτίουν τον απαραίτητο φόρο τιμής στον μεγάλο συνθέτη.
Φόρος τιμής από τους καλλιτέχνες στον Μίκη Θεοδωράκη
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ
Οι μεγάλες συναυλίες του Μίκη Θεοδωράκη
Αριστερά, εξορία, χούντα, μεταπολίτευση. Η ζωή και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη συνδέθηκε άρρηκτα με τους κοινωνικούς αγώνες και οι μεγάλες συναυλίες του έχουν αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη.
Οι μεγάλες συναυλίες του Μίκη Θεοδωράκη
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ
Μίκης Θεοδωράκης: Ο συνθέτης που άλλαξε τη μουσική του 20ου αιώνα
Ένας συνθέτης, στιχουργός, διευθυντής ορχήστρας που άλλαξε την ιστορία της παγκόσμιας μουσικής. Δεν υπάρχουν πολλά λόγια που να μπορούν να συνοψίσουν την προσφορά του Μίκη Θεοδωράκη στην μουσική.
Μίκης Θεοδωράκης: Ο συνθέτης που άλλαξε τη μουσική του 20ου αιώνα
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
Kothbiro
Αποχαιρετάμε τον σπουδαίο John le Carré μ' ένα τραγούδι που ακούγεται στον «Επίμονο κηπουρό», εξαίρετο έργο τόσο ως βιβλίο όσο και ως ταινία...
Kothbiro
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ
No time to die
Η Billie Eilish γίνεται η νεότερη ερμηνεύτρια τραγουδιού σε ταινία με ήρωα τον θρυλικό πράκτορα 007 και τόσο το κομμάτι της όσο και η ερμηνεία της μαγεύουν για ακόμα μία φορά.
No time to die
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ
Παραλλαγές για δύο μελωδίες
Είναι γνωστό ότι ο Σέρτζιο Λεόνε βάσισε το σενάριο τού «Για μια χούφτα δολάρια» (1964) στο «Γιοζίμπο» (1961) τού Ακίρα Κουροσάβα, μεταφέροντας την υπόθεση της ταινίας από την Ιαπωνία του 19ου αιώνα στην...
Παραλλαγές για δύο μελωδίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας