Πάνος Μπίρμπας: Κάνω μουσική με ακτιβιστικό τρόπο

birbas-panos-630.jpg

Φωτογραφία Χρόνης Περράκης

Τραγουδιστής, κιθαρίστας, ενεργός πολίτης, διαμαρτυρόμενος. Ο Πάνος Μπίρμπας ανήκει σε εκείνη τη γενιά των Ελλήνων δημιουργών που κρατούν ψηλά τη... σημαία του αγγλόφωνου rock. 

Εμείς τον συναντήσαμε λίγο πριν ανέβει στη σκηνή του Σταυρού του Νότου Plus για να παρουσιάσει ένα σετ βασισμένο στο πολύ καλό “Finchley Road”, αλλά και με καινούργιο υλικό.

«Η τέχνη καλείται πάντα να λαμβάνει θέση» μας δηλώνει αναφορικά με το πώς αντιλαμβάνεται τον ρόλο του καλλιτέχνη μέσα στην κοινωνία και τονίζει με νόημα ότι «είναι το πιο εύκολο και ασφαλές να είσαι εκτός από όλα αυτά, όμως τίποτα δεν άλλαξε πολύ με τις πολιτικές και τις στάσεις του μετρίου». 

Η ενασχόλησή του, λόγω επαγγέλματος, με τον προσφυγικό τον έφερε σε απευθείας επαφή με μία δύσκολη πραγματικότητα, γεμάτη προκλήσεις και τραγικές ιστορίες. Ο Πάνος Μπίρμπας εκτιμά ότι το προσφυγικό θα μπορούσε να δώσει πνοή σε ολόκληρη την Ευρώπη, κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά, όμως «κάτι τέτοιο δε συνέβη εξαιτίας των πολλών λανθασμένων χειρισμών από μια κλειστή και ξενοφοβική δυτική κοινωνία». 

Δηλώνει, φυσικά, ικανοποιημένος για την πολύ θετική αντίδραση κοινού και κριτικών στο “Finchley Road” και... ομολογεί ότι υπεύθυνος για την απόφασή του να ασχοληθεί ενεργά με τη μουσική είναι ο σπουδαίος Leonard Cohen.

Ο Πάνος Μπίρμπας θα εμφανιστεί στις 16 Νοεμβρίου στον Σταυρό του Νότου Plus.

Συναντιόμαστε λίγο πριν το live σου στον Σταυρό του Νότου. Μαθαίνουμε ότι θα υπάρχει και νέο υλικό, οπότε να αναμένουμε και καινούργια κυκλοφορία;

Σας ευχαριστώ πολύ για αυτή την κουβέντα. Ετοιμαζόμαστε για την εμφάνιση στον Σταυρό του Νότου plus, την Παρασκευή 16 Νοεμβρίου η οποία θα στηρίζεται κατά βάση στο τελευταίο άλμπουμ και παράλληλα είμαστε στην διαδικασία προετοιμασίας νέου υλικού. Σίγουρα θα καθυστερήσει η κυκλοφορία ενός ολοκληρωμένου δίσκου, όμως σύντομα θα υπάρξει κάποιο καινούριο κομμάτι ως δείγμα της επόμενης δισκογραφικής μου δουλειάς. 

Το “Finchley Road” πήρε από πολύ καλές έως εξαιρετικές κριτικές. Εσύ πώς νιώθεις με την ανταπόκριση κοινού και κριτικών; Έκλεισε ο κύκλος του album εκτιμάς;

Είμαι πολύ χαρούμενος από την ανταπόκριση του κοινού αλλά και των κριτικών. Με χαροποιεί το γεγονός ότι ο κόσμος σε ένα πολύ σημαντικό βαθμό ανταποκρίθηκε πολύ θετικά στα τραγούδια. Στην ουσία των τραγουδιών και αυτό είναι το σημαντικότερο. Το ίδιο και οι κριτικοί, έγραψαν για την αλήθεια των τραγουδιών από την δική τους σκοπιά. Μου αρέσει πολύ να διαβάζω μια κριτική, προσπαθώντας να ερμηνεύω την σκοπιά του ανθρώπου που την γράφει.

Εκτός από την προσωπική καριέρα παίζεις και στους Dustbowl, ένα σχήμα με αναγνωρισιμότητα και απαιτήσεις.  Πόσο εύκολο είναι τελικά για εσένα να ισορροπήσεις  ανάμεσα στα δύο;

Εάν αγαπάς την μουσική τίποτα δεν είναι δύσκολο. Δεν υπάρχει καμία προσπάθεια να εξισορροπήσεις το οτιδήποτε. Όλοι κάνουμε αυτό που αγαπάμε. Η μουσική για μένα είναι ζωή. Όσο μπορώ να δημιουργώ μόνος ή με τους Dustbowl θα το κάνω. Θέλω να κάνω μουσική όσο αυτό μου δίνει ουσιαστικό νόημα και αυτή την στιγμή αισθάνομαι πολύ γεμάτος. Ο μουσικός χρόνος όταν είναι εποικοδομητικός δεν είναι ποτέ κουραστικός και οι προκλήσεις όσο και απαιτητικές και να είναι, είναι πάντα θετικές και καλοδεχούμενες.

Και φυσικά δεν μπορώ να μην κάνω και μια προβοκατόρικη ερώτηση.  Που… περνάς καλύτερα;

Περνάω πολύ καλά οπουδήποτε δημιουργώ και κάνω μουσική που πραγματικά έχει νόημα για μένα να δημιουργείται. Είναι διαφορετικό να παίζεις μουσική σε μια μπάντα που λειτουργεί ως οικογένεια και έχει διανύσει πολλά χιλιόμετρα μέσα σε αυτή την πορεία της και διαφορετικό να δημιουργείς μόνος σου. Έχω την τύχη βέβαια να πορεύομαι με πολύ καλούς συνεργάτες και στο προσωπικό μου project. Είναι πολύ σπουδαίο πράγμα να δημιουργείς πλάι σε ανθρώπους που αγαπούν αυτό που κάνεις και είναι δύσκολο να το βρεις όταν είσαι μόνος. Μια μπάντα λειτουργεί πολύ πιο ομαδικά καθώς οι δουλειές μοιράζονται, ενώ όταν είσαι μόνος όλα πέφτουν πάνω σου.

Φωτογραφία Μιχαλης Τσεσμετζής

Ασχολείσαι ενεργά, λόγω επαγγέλματος, και με το προσφυγικό. Είναι το προσφυγικό δράμα, τελικά, η «ταφόπλακα» της Ευρώπης κοινωνικά και πολιτικά όπως τη γνωρίζαμε;

Το προσφυγικό ζήτημα κατά την γνώμη μου, θα μπορούσε να δώσει μια νέα πνοή σε ολόκληρη την Ευρώπη, κοινωνικά πολιτικά αλλά και οικονομικά.  Δημιουργώντας μέσα από σοβαρές προοπτικές ένταξης και αφομοίωσης των νέων πληθυσμών τον τρόπο για να προσλάβει τα θετικά χαρακτηριστικά των νεοεισερχομένων στην Ευρωπαϊκή κοινωνία. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δε συνέβη εξαιτίας των πολλών λανθασμένων χειρισμών από μια κλειστή και ξενοφοβική δυτική κοινωνία. Σε δεκάδες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε μόνο ως ένα κίνητρο για την συντηρητικοποίηση και τον εκφασισμό των κοινωνιών και των πολιτικών.

Το αποτέλεσμα είναι στις περισσότερες κοινωνίες της Ευρώπης το ίδιο. Πολιτικές τρομολαγνείας, δαιμονοποίηση των νέων πληθυσμών, απουσία ενός ισχυρού θεσμικού συστήματος πάνω στο προσφυγικό ζήτημα. Στον τομέα της οικονομίας μόνο και σε κάποια ισχυρά κράτη, το προσφυγικό χρησιμοποιήθηκε για να μειώσει ελαφρώς την βουλιμία των κρατών για χαμηλά αμειβόμενους εργαζόμενους.

Κατά τα άλλα η Ευρώπη χρειάζεται να κάνει μεγάλα και αποφασιστικά βήματα εάν θέλει να προλάβει να καλύψει μιας ζωτικής σημασίας ανάγκη, η οποία έχει δημιουργηθεί και την έχει έως τώρα απομακρύνει από τις αξίες της καθώς και από την ουσιώδη επαφή της με την ανθρωπιστική παράδοσή του ευρωπαϊκού διαφωτισμού ο οποίος φαντάζει πολύ μακρινός σήμερα.

Στο κομμάτι της αλληλεγγύης απέναντι στους πρόσφυγες  έχει υπάρξει πολλή συζήτηση για τον τρόπο που αυτή μπορεί να εκφραστεί. Έγιναν προσπάθειες σε θεσμικό επίπεδο, με οργανώσεις, ΜΚΟ κλπ. Έγιναν κινήσεις σε επίπεδο κρατών και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έγιναν όμως και πολλές κινήσεις αλληλεγγύης από τα κάτω, με καταλήψεις χώρων κλπ κλπ. Εσύ, έχοντας αυτή τη «διττή» ιδιότητα ποιο εκτιμάς ότι είναι το καλύτερο «πλάνο»;

Όσο οι κοινωνίες συνεχίζουν να αναμένουν πολιτικές λύσεις οι οποίες δεν έρχονται εγκαίρως, οι πολίτες αυτοοργανώνονται και δημιουργούν τις δικές τους δομές υποστήριξης και αλληλεγγύης. Προφανώς το καλύτερο πλάνο θα ήταν τα πράγματα να είχαν οργανωθεί σε ένα κρατικό πλαίσιο, όμως αυτό δεν έγινε λόγω της μεγάλης καθυστέρησης στη δημιουργία τους.  Μέχρι και σήμερα ακόμα προσπαθούμε να δομήσουμε ένα σύστημα σοβαρής υποστήριξης με σκοπό την ένταξη των προσφύγων στην χώρα μας. Δυστυχώς, είναι πραγματικά ιδιαίτερα πολύπλοκο. Σε κάθε περίπτωση, κάθε μορφής πράξη αλληλεγγύης είναι θεμιτή. 

Από το ξέσπασμα της κρίσης (αλλά και πριν ακόμη) δεν είναι λίγοι εκείνοι οι καλλιτέχνες (όπως και εσύ) που έχουν διαμαρτυρηθεί εντόνως μέσω της μουσικής και των στίχων τους για την κατάσταση στο προσφυγικό, για την άνοδο της ακροδεξιάς. Οφείλει, τελικά, ο καλλιτέχνης να παίρνει σαφή θέση για τα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα;
 
Ως κοινωνικά όντα θα πρέπει σε κάθε τι το οποίο πράττουμε να λαμβάνουμε το μερίδιο της ευθύνης αλλά και το πραγματικό κόστος που μας αναλογεί. Το ίδιο πράγμα συμβαίνει και στην τέχνη η οποία καλείται κατά την γνώμη μου πάντοτε να λαμβάνει θέση, ειδικά σε μια εποχή που απουσιάζουν τα ερεθίσματα εκείνα και βιώνουμε μια βαλτώδη κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ένας δημιουργός λοιπόν, καλείται να είναι ενεργός πολίτης μέσα από τον δικό του ρόλο, όσο και αν αυτό φαίνεται δύσκολο ή αντικειμενικά μη μετρήσιμο. Είναι το πιο εύκολο και ασφαλές να είσαι εκτός από όλα αυτά, όμως τίποτα δεν άλλαξε πολύ με τις πολιτικές και τις στάσεις του μετρίου. 

Μπορεί υπάρξει ακτιβιστής και ταυτόχρονα «επαγγελματίας» μουσικός; 

Το να κάνεις μουσική σήμερα είναι σχεδόν ακτιβισμός αν θέλεις να διατηρήσεις τον χαρακτήρα σου και να μην κάνεις εκπτώσεις του αξιακού συστήματος σου. Προσωπικά μιλώντας, θα έλεγα ότι κάνω μουσική με ακτιβιστικό τρόπο. 

Θα μπορούσες να διαλέξεις έναν δίσκο ή κάποιον καλλιτέχνη που είχε καταλυτική επίδραση στο να ασχοληθείς πιο ενεργά με αυτόν τον χώρο;

Leonard Cohen – Songs of love and hate. Ο δίσκος που με έβαλε στον κόσμο του Cohen και στον κόσμο του songwriting ( της τραγουδοποιίας). Τραγούδια έρωτα και μίσους, βουτηγμένα στο σκοτάδι αργά το βράδυ και μια αστική βουή να σε βασανίζει. Ακόμα και η βραχνή φωνή του Leonard να τραγουδάει στον εραστή της γυναίκας του.

Προλαβαίνεις να ακούσεις καινούργια μουσική; Προτάσεις προς τους αναγνώστες μας; Από το εξωτερικό ή από την Ελλάδα;

Προσπαθώ να ακούω οτιδήποτε καλό βγαίνει είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό στο μέτρο του δυνατού γιατί δυστυχώς δεν έχω πολύ χρόνο για να ακούω όσο μουσική θα ήθελα. Στην Ελλάδα ξεχωρίζω κάποιες μπάντες και τραγουδοποιούς. Ενδεικτικά αναφέρω τους Thee Holy Strangers, Penny Dreadful, Grey River and the Smoky Mountain, Sans Corps, Empty Frame, The Boy, Σείριος Σαββαΐδης και πολλοί ακόμα. Από μπάντες του εξωτερικού δυσκολεύομαι να πω για κάτι καινούριο που να με έχει κερδίσει. Συνεχίζω ακόμα να ακούω παλιότερα πράγματα που αγαπώ πολύ.