Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας θησαυρός κρητικής Ιστορίας

Ο τόμος, 500 σελίδων, περιέχει γλωσσάρι, ευρετήριο ονομάτων και 5 σπάνιους χάρτες της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας για την πολιορκία του Χάνδακα και το οθωμανικό φρούριο

Ενας θησαυρός κρητικής Ιστορίας

  • A-
  • A+

Στο κρισιμότερο σταυροδρόμι της Ιστορίας της Κρήτης αναφέρεται ο εξαιρετικός τόμος, με κομβικής σημασίας μεταφρασμένα έγγραφα της οθωμανικής περιόδου, για την Ιστορία του Ηρακλείου της Κρήτης, αλλά με βαρύτητα συνολικά για τον Ελληνισμό και τη Μεσόγειο, που εξέδωσε πρόσφατα η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου.

Ως γνωστόν, η Κρήτη, και ειδικώς το Ηράκλειο, συμπύκνωσε τη μεγάλη δημιουργία της Ελληνικής Αναγέννησης με κορυφαία έργα στο θέατρο, τη λογοτεχνία, τη μουσική, τη φιλοσοφία, την τέχνη, με απαύγασμα της Κρητικής Σχολής τον μέγιστο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.

Η πολιορκία του Χάνδακα (Ηράκλειο) από τους Οθωμανούς την περίοδο της Ενετοκρατίας διήρκεσε είκοσι ένα χρόνια (1648 -1669) -είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια πολιορκία στον δυτικό πολιτισμό.

Οι περισσότερες πτυχές των τελευταίων χρόνων της πολιορκίας αλλά και των πρώτων χρόνων της κατάκτησης του Χάνδακα από τους Οθωμανούς είναι παντελώς άγνωστες.

↳ «Ιεροδικείο Ηρακλείου, Δεύτερος Κώδικας», μέρος Α΄ (1661-1665) μέρος Β΄ (1670 -1671) Γκιουλσούν Αϊβαλή, Ηλίας Κολοβός – Μαρίνος Σαρηγιάννης. Επιμέλεια: Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου. Εκδόσεις Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου. Ο τόμος εκδόθηκε με την επιστημονική συνεργασία της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών της Βουδαπέστης με τον καθηγητή Gyorgy Hazai και τον ερευνητή Miklos Foti

Στον συγκεκριμένο τόμο εμπεριέχονται στο πρώτο μέρος 276 έγγραφα των ετών 1661-1665, δηλαδή μερικά χρόνια πριν από την πτώση του Χάνδακα (Σεπτέμβριος του 1669), που δίνουν κρίσιμο πληροφοριακό υλικό για την κοινωνική καθημερινή ζωή των κατοίκων στον Χάνδακα.

Ταυτόχρονα, από τον δεύτερο Κώδικα του Ιεροδικείου, του Τουρκικού Αρχείου Ηρακλείου, έχουν μεταφραστεί 341 έγγραφα των ετών 1670 κυρίως και 1671, τα οποία αποτελούν τα παλαιότερα γνωστά ιεροδικαστικά έγγραφα που εξεδόθησαν από το Ιεροδικείο του Χάνδακα, μετά την κατάκτηση της πόλης, και παρέχουν σημαντικές πληροφορίες για τους όρους λειτουργίας της, την εγκατάσταση νέου πληθυσμού μετά την ερήμωσή της.

Εξω από την πόλη του Χάνδακα οι Οθωμανοί πολιορκητές χτίζουν αρχικά ένα φρούριο με την ονομασία Νέο Φρούριο, το οποίο εξελίσσεται σε πόλη με πεντακόσια σπίτια για τους στρατιώτες.

Ομως, έξω από το φρούριο χτίζεται ένας μεγαλύτερος οικισμός, τον οποίο, όταν επισκέπτεται ο γνωστός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, τον αναφέρει ως «το μεγάλο βαρόσι του Ιναντιγιέ».

Οπως σημειώνει στην εισαγωγή του τόμου ένας εκ των μεταφραστών και μελετητών των εγγράφων (1661-1665), ο Ηλίας Κολοβός, η έκταση του οικισμού «επιβεβαιώνεται από τις σύγχρονες απεικονίσεις του που έχουν εντοπιστεί σε βενετικό χειρόγραφο της Μαρκιανής Βιβλιοθήκης».

Μάλιστα τονίζεται πως ο οικισμός ονομάζεται «μπόργκο» της Candia Nova και, σύμφωνα με τον Οθωμανό περιηγητή, «περιελάμβανε 77.000 σπίτια και δωμάτια για τους άγαμους στρατιώτες». Ο Τσελεμπή αναφέρει πως ο οικισμός αυτός είχε 5 σχολεία, 2 τεκέδες, 6 μικρά χαμάμ, 7 τζαμιά χωρίς μιναρέδες, 7 χάνια, 3 μεντρεσέδες, 2.000 εργαστήρια και καταστήματα.

Τα εν λόγω έγγραφα διερευνούν σημαντικές πλευρές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της πόλης των πολιορκητών του Χάνδακα, όπως οι γάμοι μεταξύ μουσουλμάνων στρατιωτών και χριστιανών γυναικών, η αλληλεπίδραση των κοινωνικών σχέσεων, οι οικονομικές δοσοληψίες και οι σχέσεις με τον πληθυσμό της Κρήτης πριν από την πτώση, η οποία αρχικά είναι ανεκτική και μετά την κατάκτηση αλλάζει.

Σύμφωνα με τα ιεροδικαστικά κατάστιχα του σουλτανικού στρατοπέδου έξω από τον Χάνδακα, οι μικτοί γάμοι είναι 76, δηλαδή 33,19%, μεταξύ μουσουλμάνων 129, ήτοι 56,33%, και οι γάμοι μεταξύ χριστιανών 24, ποσοστό 10, 48%.

Για τις επιγαμίες και τις συνέπειές τους τη δεκαετία του 1660 τονίζει ο κ. Κολοβός:

«Με αυτήν την έννοια, το Ιναντιγιέ υπήρξε με έναν τρόπο μια μικρογραφία ή ένα προσχέδιο, αν θέλετε, αυτού του μοναδικού περιβάλλοντος που επρόκειτο να κυριαρχήσει στην πρώιμη και νεότερη Ιστορία της Κρήτης», εννοείται με τη μορφή των ελληνόφωνων Τουρκοκρητικών έως την ανταλλαγή πληθυσμών το 1924».

 

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η Γόρτυνα διδάσκει ισονομία και ισότητα
Στην αρχαία Γόρτυνα της Κρήτης έχουν βρεθεί πολλά ψηφίσματα απελευθέρωσης δούλων ανάμεσα στον 6ο και τον 5ο αιώνα π.Χ. Aλλες επιγραφές μαρτυρούν πως σε μια νέα ομάδα πληθυσμού δόθηκαν κλήροι οικοδομήσιμοι «σε...
Η Γόρτυνα διδάσκει ισονομία και ισότητα
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Κρατώ μιαν Αναφορά» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
Το 2017 συμπληρώνονται 60 χρόνια από τον θάνατο του στοχαστή και λογοτέχνη Νίκου Καζαντζάκη. Με αφορμή την επέτειο στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης θα παρουσιαστεί 26, 27 και 28 Ιουλίου στις 8.30 το βράδυ η...
«Κρατώ μιαν Αναφορά» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Studio» Ηρακλείου, ναός του ευρωπαϊκού πολιτισμού
Στην εξαιρετική μελέτη του ο φιλόλογος Αντώνης Καρτσάκης με θέμα: «Το λογοτεχνικό Ηράκλειο του Μεσοπολέμου. Κείμενα, έντυπα, δημιουργοί», εκδ. Δήμος Ηρακλείου Βικελαία Βιβλιοθήκη, αναπλάθει με έξοχο τρόπο την...
«Studio» Ηρακλείου, ναός του ευρωπαϊκού πολιτισμού
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Πολυφίλητη των ξεριζωμένων και των προσφύγων
Με φόντο την πολιορκία του Ενετοκρατούμενου Χάνδακα την μεγαλύτερη στην ιστορία της Δύσης, κράτησε 22 χρόνια, ο συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης, στο μυθιστόρημά του «Πολυφίλητη», μιλά για το παρελθόν και το παρόν των...
Πολυφίλητη των ξεριζωμένων και των προσφύγων
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα
Tο μείζον θέμα της Κοινωνικής Δημοκρατίας και των ηθικών αξιών που «χτίζονται» και λειτουργούν γύρω από αυτήν, με άξονα την ποιοτική Κρητική μαντινάδα ως έργο τέχνης υψηλής λαϊκής δημιουργίας, αναδύεται από το...
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Στον τροπικό του Ρος Ντέιλι
Με 65 συναυλίες σε πέντε μουσικές σκηνές στο 7ο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Μονοφωνικής ή Τροπικής Μουσικής, στο χωριό Χουδέτσι του Ηρακλείου θα παρουσιαστούν έργα υψηλής και πρωτότυπης δημιουργίας, με καλλιτέχνες...
Στον τροπικό του Ρος Ντέιλι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας