Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στην Κλαίρη Μιτσοτάκη τo Βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης 2018»

Η συγγραφέας και μεταφράστρια Κλαίρη Μιτσοτάκη

IMAGE SERVICES

Στην Κλαίρη Μιτσοτάκη τo Βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης 2018»

  • A-
  • A+

Το βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης 2108», απονεμήθηκε από τον Δήμο Ηρακλείου στη συγγραφέα και μεταφράστρια Κλαίρη Μιτσοτάκη, για την σπουδαία προσφορά της στα γράμματα και τον πολιτισμό. Το φετινό βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης», το οποίο απονέμεται από το 1977, είναι ενταγμένο στον θεματικό κύκλο των «Γραμμάτων».

Η απονομή πραγματοποιήθηκε στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου, το βράδυ της Παρασκευής 12 Οκτωβρίου και ο δήμαρχος Ηρακλείου Βασίλης Λαμπρινός στον χαιρετισμό του ανέφερε:

Η πρόταση του αλησμόνητου Μανόλη Καρέλλη, Δημάρχου Ηρακλείου στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, τότε που η πόλη μας προσπαθούσε να ανασυγκροτήσει το κοινωνικό και πολιτισμικό της πρόσωπο, να ενταχθεί στα δρώμενα του Δήμου το Βραβείο “Νίκος Καζαντζάκης”, υπήρξε γόνιμη και ουσιαστική. Από το 1977 έως σήμερα βραβεύτηκαν σπουδαίες προσωπικότητες από τον χώρο των Γραμμάτων, των Καλών Τεχνών, της Μουσικής, των Ανθρωπιστικών Επιστημών, και διακεκριμένοι μελετητές της ζωής και του έργου τού Νίκου Καζαντζάκη.

Το εφετινό Βραβείο «Νίκος Καζαντζάκης», ενταγμένο στον θεματικό κύκλο των «Γραμμάτων», απονέμεται στην συγγραφέα κυρία Κλαίρη Μιτσοτάκη. Μία προσωπικότητα με εξαιρετική διαδρομή στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα, και με επιτεύγματα σε πολλές περιοχές του Λόγου. 

Από κοινού με το υψηλής ποιότητας πεζογραφικό της έργο, την πολυσχιδή διαδρομή της στο δοκιμιακό πεδίο, στην εκδοτική επιμέλεια, στα θεατρικά κείμενα, πρέπει ιδιαιτέρως να επισημανθεί το εκτενές, σπουδαίο μεταφραστικό της έργο. 

Με κορυφαία κατάθεσή της την τρίτομη εμβληματική «Μεσόγειο», του Φερνάν Μπρωντέλ, ενώ υπό έκδοση βρίσκεται, όπως μαθαίνουμε, σε μετάφρασή της, μια επίτομη ανθολόγηση του θρυλικού έργου τού Μαρσέλ Προυστ, «Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο».

Η αναγνώριση της πνευματικής προσφοράς της κυρίας Μιτσοτάκη με το Βραβείο “Νίκος Καζαντζάκης”, αποτελεί ένα έμπρακτο “ευχαριστώ” της γενέτειράς της για την συνολική δημιουργική της πορεία.

Αναλυτικά ο χαιρετισμός της Κλαίρης Μιτσοτάκη:

Αναγκαία εξομολόγηση

Από χαρακτήρα, δεν μου ήταν εύκολο να αφομοιώσω μονομιάς όλη τη χαρά για την τιμή που μου έκανε ο Δήμος Ηρακλείου με την απόφασή του να απονεμηθεί σε μένα το βραβείο με το τόσο μεγάλο όνομα. Το κύριο αίσθημα που με κατέκλυσε με την ανακοίνωση της απόφασης, και συνεχίζει να με κατακλύζει και τώρα, είναι η συγκίνηση, όχι μόνο που το δικό μου υποκείμενο ετύγχανε της τιμής, όσο επειδή εκείνος που προέβαινε σε αυτή τη χειρονομία ήταν η πόλη.

Η πόλη, αυτό το δημιούργημα της ίδιας της ιστορίας της, με ό,τι πιο συμπαγές και διυλισμένο έρχεται με τον χρόνο να συμπυκνωθεί γύρω από τον πυρήνα της, οι δεσμοί των ανθρώπων της, οι εξάρσεις της φαντασίας της, οι κατορθωμένες ατομικές και συλλογικές προσπάθειές της, το απότοκο της βασάνου που της επεφύλαξαν οι πολλές κακές αλλά και οι καλές τύχες της, οι υποχρεώσεις που απέρρεαν από τα κλέη της, η υπευθυνότητά της απέναντι στον ίδιο της τον μύθο, το καθοριστικό υπερεγώ της.

Κάθε πόλη είναι ο νους που επιστεγάζει την “πολιτεία” και την “ομιλία” των κατοίκων της, και οι κάτοικοι, αυτοί βέβαια επέλεξαν να στεγάζονται κάτω από αυτήν την στέγη. Το στοιχείο αυτό μπορεί να είναι κάτι εν μέρει ρευστό, αλλά δεν παύει μες στη ρευστότητά του να διατηρεί κάποιες πρακτικές ηθικές συντεταγμένες. Πόσο μάλλον όταν μια πόλη κατέχει ένα κατά κάποιον τρόπο μητροπολιτικό χάρισμα και ως εκ τούτου η επιρροή της διαθέτει την προκαταβολική δύναμη του παραδείγματος.

Παρά το ότι έχω διαλέξει να κατοικώ στην ύπαιθρο, τρέφω βαθιά εκτίμηση, θαυμάζω, μπορώ να πω, αυτό το επίτευγμα που συνιστά η πόλη. Η κάθε πόλη. Το μεγαλύτερο, το κατά πολύ μεγαλύτερο, μέρος της ζωής  μου το έζησα στην Αθήνα και είναι αβέβαιο αν θα προφτάσω να ισοφαρίσω αντίστοιχα χρόνια και από τη ζωή μου εδώ, στην πόλη όπου γεννήθηκα. Τα όσα πάντως ανέφερα δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα στις δύο πόλεις, ισόποσα εκτιμώ και θαυμάζω και τις δύο.

Επιπροσθέτως, για την πόλη του Ηρακλείου τολμώ να πω ότι πέρα από την αγάπη μου, η οποία, αν θέλετε, είναι σπλαχνική, η διάθεσή μου να ζω κοντά, να υπάγομαι στον κανόνα της, να αναλαμβάνω την ατομική μου ύπαρξη σε αναφορά προς αυτήν, διάθεση που επήλθε με τα χρόνια, αυτή πολλά οφείλει στην προσωπικότητα που η πόλη μας καλλιέργησε τις τελευταίες δυο-τρεις δεκαετίες, όταν πλέον άρχισε να συνδυάζει την παλαιότερη γνωστή σε μένα ροπή προς την απόλαυση της ζωής, ένα είδος carpe diem ανάμεικτου με μια ήσυχη παλινδρόμηση ανάμεσα στον νεωτερισμό και την παραδοσιακότητα, με μιαν επιχειρούμενη πνευματική αναδιάταξη των δυνάμεών της και μιαν έφεση των ανθρώπων της να “σηκωθούν λίγο ψηλότερα”. Έχω την εντύπωση ότι στη στροφή αυτήν βρέθηκε στην πρωτοπορία.

Στους ανθρώπους που έχουν εγκαταλείψει σε μικρή ηλικία τη γενέτειρα και επιστρέφουν σε αυτήν σε ηλικία ωριμότητας, αν κρίνω από μένα, αναπτύσσεται μέσα τους κάτι σαν παράλληλος διάδρομος, ένα παράλληλο σύστημα από ράγες, ας πούμε, όπου πάνω τους κυλούν κατά βούληση ή και χωρίς βούληση, σαν να παριστάνουν το φόντο ως προς το παρόν, οργανωμένα τμήματα της παλαιότερης ζωής· και αυτό εμφυσεί στο παρόν μιαν άλλου τύπου πληρότητα, που δεν είναι ακριβώς των αισθημάτων, αλλά είναι κυρίως θέμα διάστασης.

Το να είσαι και εδώ και αλλού. (Οπωσδήποτε όχι πανταχού, μη βιαστείτε να το πείτε.) Το μάτι σου, τότε, δεν κοιτά ή μπρος, στο μέλλον, ή πίσω, στο παρελθόν, αλλά κερδίζει μια κυκλική ορατότητα που διευκολύνει την αφομοίωση των δύσκολων βιωμάτων και δεν παροξύνει τις επιπτώσεις των καλών. Η χαρά αποκτά έκταση, χωρίς να χάνει σε μάζα, η αγωνία και οι φόβοι καθίζουν σε ένα υπόβαθρο που, σαν να καμπυλώνει, δεν σε αφήνει να υποκύψεις στην επήρειά τους, η απόλαυση της ζωής γέρνει προς μιαν εσωστρέφεια η οποία περισσότερο αποταμιεύει παρά δαπανά, αλλά όχι μόνο δεν είναι αναστολή της απόλαυσης, αλλά είναι και υπόσχεση απόλαυσης επιπλέον.

Αυτά είναι τα κέρδη μιας στέρησης που δεν εκφράζεται ως νοσταλγία αλλά προχωρεί ένα βήμα πιο μπροστά, για να εγκαταστήσει, ως όργανο πια μέσα στον ψυχισμό, την ιδανική παρουσία, παρουσία, που δίνει το στίγμα της σαν δυνατότητα να τις πλάθει ή να τις αναπλάθει, από μικρές ροές συνείδησης του παρελθόντος.

Ο τόνος μου, βέβαια, αν και εξομολογητικός, έχει πάρει αυτή τη μορφή της περιληπτικής και συγκεντρωτικής αναφοράς, αλλά πίσω της, όλοι το βλέπουμε, στοιχίζονται πολυάριθμα πρόσωπα, απειράριθμες μεγάλες και μικρές ιστορίες, πάμπολλα σημαντικά, μα και καθημερινά, γεγονότα και περιστατικά.  Εύκολα τα ανακαλεί κανείς κατά τον δικό του ειρμό για να μετατρέψουν σε εικόνα έννοιες που διατυπώνονται αφηρημένα.

Έχω συνείδηση ότι απευθύνομαι σε άτομα ειδικού κράματος. Φίλος, εκ των Αθηναίων και με μεγάλη εποπτεία του ελληνικού χώρου, με εντυπωσίασε προ καιρού εκφέροντας την φράση “αυτό το ειδικό είδος λογίου που είναι ο Ηρακλειώτης λόγιος”.

Αναρωτήθηκα για το περιεχόμενο αυτής της φράσης αλλά δεν είχα χρόνο να τον ρωτήσω τότε άμεσα. Ύστερα προτίμησα να μην τον ρωτήσω. Με την ευκαιρία που μου δίδεται τώρα, θα ήθελα να κάνω μια προσπάθεια να εξιχνιάσω το περιεχόμενό της, καθώς με το πρώτο άκουσμα της φράσης αναγνώρισα ότι επρόκειτο για μιαν οφθαλμοφανή αλήθεια: σαν αστραπή πέρασε από μπροστά μου πλειάδα προσώπων και φυσιογνωμιών. Η σχέση της πόλης μας με τα γράμματα με είχε απασχολήσει από τα παιδικά μου χρόνια, καθώς τότε για πρώτη φορά, έχοντας φύγει μακριά από την πόλη, συναντούσα και γινόμουν αποδέκτης της αχλής του ηρακλειώτη λόγιου της διασποράς.

Αυτό είναι κάτι που το προσλαμβάνεις ζώντας αλλού, όχι μέσα στην ίδια την πόλη. Το ότι υπάρχει αυτό το είδος, με αυτό το τοπικό χαρακτηριστικό αλλά χωρίς εντοπιότητα, μόνο σε χώρους μετοίκησης μπορείς να το συνειδητοποιήσεις. Χαρακτηριστικά: προοδευτικότητα, ανοιχτοσύνη, ψυχικό έρεισμα, αφοβία απέναντι στον μόχθο. 

Ένα αίσθημα εγγύησης πλανιόταν γύρω από την Ηρακλειώτικη μετοικεσία. Αυτό ενσωμάτωσα κι εγώ σαν παρακαταθήκη που την είχα στοιχειοθετήσει μόνη μου στα πρώτα αθηναϊκά μου χρόνια. Και στα μεγαλύτερα, επανερχόμενη εδώ, συναντούσα έναν κυοφορούμενο δυναμισμό, μια εργατικότητα, και ένα πολλαπλασιαστικό πνεύμα ομοφροσύνης. Πόσοι φίλοι εκ των Αθηναίων δεν ένιωθαν την έλξη του Ηρακλείου; Και τι πιο φυσικό, γιατί το έργο ασκεί μαγνητισμό και οι κεραίες τους τον έπιαναν.

Είναι βασικός ο λόγος αυτός για το ότι, πέρα από τη συγκίνηση, νιώθω χαρά για την τιμή που μου γίνεται σήμερα: το ότι αποφασίστηκε από το σώμα που συνιστά αυτός ο “Ηρακλειώτης λόγιος”, όπως τον ονόμασε ο Αθηναίος φίλος.

Δεν είναι λόγια αβροφροσύνης αυτά. Δεν θα κούραζα το ακροατήριο με λόγια που δεν θα είχαν αντίκρυσμα σε πεποιθήσεις με τις οποίες πορεύομαι στη ζωή μου, στην προσωπική μου μυθολογία, ας πούμε. Κι εφόσον τούτη εδώ είναι η στιγμή της αναγκαίας εξομολόγησης, εφόσον οφείλω, ας πούμε, να “περιαυτολογήσω”, οφείλω να αναφερθώ επίσης στο κίνητρο που με κάνει να ασχολούμαι με τον λόγο, με τη λογοτεχνία, με τη γλώσσα, γιατί με αυτήν ακριβώς τη μυθολογία έχει να κάνει. Θαυμάζω τον λόγο σε όλες του τις μορφές. 

Αγαπώ και την απλότητα και την πολυπλοκότητά του. Χαίρομαι την ευσυνειδησία του, την επινοητικότητά του, την ειρωνεία του. Τρομάζω με τη δύναμή του: Για το καλύτερο και για το χειρότερο. Τσακώνοντας όμως τον εαυτό μου σε κατάσταση να τον παιδεύω και να με παιδεύει, κυρίως δηλαδή όταν αφήνω το ίχνος του πάνω στο χαρτί, εκείνο που με παρακινεί κι εκείνο που κυνηγάω να βρω είναι η κυριολεξία, η κυριολεξία για την παράσταση που παρελαύνει από τη νόησή μου, όταν απευθύνομαι σε αυτήν για να επεξεργαστεί την εικόνα που διεγείρουν τα αισθήματά μου, το ένστικτό μου, η κρίση μου, με ένα λόγο η διάκρισή μου. 

Αυτή είναι η στιγμή της μεγαλύτερης ικανοποίησης, ικανοποίησης και όταν ακόμα ψάχνω, όχι μόνο όταν, και εάν βέβαια, την βρίσκω. Και ονομάζω μυθολογία μου τη δυναμική παράσταση του κόσμου που καταλαμβάνει την κεφαλή μου, γιατί αυτή (η παράσταση), καθώς είναι των αδυνάτων αδύνατον να είναι μια πιστή παράσταση των πραγμάτων ως έχουν, αίρεται και πλάθεται σε μεγάλο βαθμό από τους πόθους και τα πιστεύω μου.

Εδώ τελειώνει η εξομολόγησή μου. Με αυτά τα λόγια υποκλίνομαι στην τιμή που μου κάνατε.

 

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Υποψήφιο για το βραβείο «Πόλεις που Μαθαίνουν» το Ηράκλειο
Υποψήφια πόλη για το Διεθνές Βραβείο της UNESCO «Learning City 2019», θα είναι το Ηράκλειο. Πρόκειται για ένα καινοτόμο σχέδιο της Unesco, με σκοπό να κινητοποιήσει τις τοπικές κοινωνίες, τους φορείς και τις...
Υποψήφιο για το βραβείο «Πόλεις που Μαθαίνουν» το Ηράκλειο
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Χρυσό βραβείο στον Νίκο Σαράντο για το βίντεο στο Καλάμι Βιάννου
Το χρυσό βραβείο κατέκτησε η ταινία του Νίκου Σαράντου «The Face of Abandonment», το οποίο αφορά το εγκαταλελειμμένο χωριό Καλάμι στο Ηράκλειο. Η βράβευση ήρθε στο «The Berlin Flash Film Festival», στην...
Χρυσό βραβείο στον Νίκο Σαράντο για το βίντεο στο Καλάμι Βιάννου
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Υποψήφιο για χρυσό βραβείο το βίντεο για το Καλάμι Βιάννου
Υποψήφιο για το χρυσό βραβείο στο διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Λος Άντζελες, είναι ένα βίντεο, με τίτλο «The face of abandonment», το οποίο αφορά το εγκαταλελειμμένο χωριό Καλάμι, το οποίο βρίσκεται 80...
Υποψήφιο για χρυσό βραβείο το βίντεο για το Καλάμι Βιάννου
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Υψηλή διάκριση για την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών
Το αργυρό μετάλλιο στην «Τάξη των Γραμμάτων & των Καλών Τεχνών» απονεμήθηκε στην Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, από την Ακαδημία Αθηνών. Η διάκριση ήρθε για το εθνικής σημασίας επιστημονικό, εκδοτικό και...
Υψηλή διάκριση για την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Ηράκλειο: Διάκριση σχολείου στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών
Διεθνή διάκριση πέτυχε το 11ο Γυμνάσιο Ηρακλείου, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ημέρας Γλωσσών, το οποίο διοργανώνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Σύγχρονων Γλωσσών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Οι μαθητές του σχολείου...
Ηράκλειο: Διάκριση σχολείου στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Τιμητική διάκριση για το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου
Με την σημαντική τιμητική διάκριση «European Museum of the Year- Special Commendation», βραβεύτηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Η διάκριση ήρθε στο πλαίσιο του ετήσιου διαγωνισμού του ευρωπαϊκού...
Τιμητική διάκριση για το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας