Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πρεβελάκης της Κρήτης και της ελευθερίας

Πρεβελάκης της Κρήτης και της ελευθερίας

  • A-
  • A+

Ο Κρητικός συγγραφέας Παντελής Πρεβελάκης (1909 - 1986) μια πολυεδρική πνευματική προσωπικότητα, ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός της τέχνης, δοκιμιογράφος με πολύ σημαντικές μελέτες τον Ρίτσο, τον Σικελιανό, τον Καζαντζάκη, τον Γκρέκο, την Ιταλική Αναγέννηση κ.λπ. Συμπυκνώνει τον καθολικό άνθρωπο.

Δημιούργησε κάτω από τη σκιά του μεγάλου Καζαντζάκη, με τον οποίο διατηρούσε φιλία, έσκυψε πάνω στην κρητική γη και στην Ιστορία της για να μιλήσει για τις μεγάλες αξίες της πολιτισμικής μας παράδοσης. Στο έργο του «Το Χρονικό μιας Πολιτείας», που είναι ύμνος στη γενέτειρά του, την πόλη του Ρεθύμνου, γράφει σχετικά:

«Περιγιάλι καθαρό και πλατύ, με ψιλή κι άσπρην άμμο, ξεκινά από την ανατολική Πόρτα του Ρεθέμνου και φεύγει θαρρείς σαν καροτσόδρομος να πάει να σμίξει την πρώτη χώρα του νησιού, το Μεγαλόκαστρο.

»Από την άλλη μεριά που πέφτουν τα Χανιά, μια μολυβένια βραχουριά -να τη θωρείς και να φοβάσαι!– κατακυλά τα κοτρώνια της ίσαμε τα πόδια του μουράγιου. Το Ρέθεμνος, μαθές, είναι χτισμένο πάνω στο σύνορο της ημεράδας και της αγριάδας».

Αυτή είναι μία από τις μορφές ταυτότητας που δίνει ο Πρεβελάκης στην αγαπημένη του Πολιτεία. Πολυβραβευμένος ο ίδιος τιμήθηκε μεταξύ άλλων και με το βραβείο Herder. Από το πολυδιάστατο έργο του ενδεικτικά παρουσιάζουμε στοιχεία από το ποιητικό του έργο «Ο νέος Ερωτόκριτος», 4.670 ομοιοκατάληκτοι δίστιχοι, στον οποίο υμνείται η Ελευθερία που φυλάκισε η Χούντα.

Για το έργο αυτό ο Στυλιανός Αλεξίου σημειώνει: «Τιμά ιδιαίτερα τον Πρεβελάκη το ότι, αντίθετα από άλλους ποιητές μας, δεν ακολούθησε ποτέ τους συρμούς της εποχής, και δεν κατέβαλε κανένα φόρο στη μόδα της ασυνάρτητης και νεωτερικής έκφρασης».

Από το κεφάλαιο «Η νεκρή πολιτεία και ο Γυρισμός», επιλέγουμε: «Νησί για δόξα αχόρταγο, ποιητής θα σε μερώσει μ’ ένα τραγούδι που με φως θα σε περιχρυσώσει. Κρήτη! Με κράζεις με φωνή θελητική, που μοιάζει με τον αχό του σήμαντρου που το ’σφιξε αγιάζι.

Μα αυτός δεν είναι αντίλαλος από καμπάνας στόμα, μόν’ αντρειωμένου στεναγμός που βγαίνει από το χώμα. Το κλάμα σου, πολύπαθο νησί, το ’δα από πέρα ν’ αχνίζει σα ζεστή πηγή στον παγωμένο αγέρα. Κ’ ένα λυράκι απ’ την πλαγιά, π’ όμοιο δεν είχα ακούσει στον παιδεμό μου, λάλησε, βοσκός που το ’χε κρούσει.

Αχός πικρός κ’ ερωτικός παρ’ άλλος εδώ χάμου από τ’ αυτιά μου κύλησε βαθιά μες στην καρδιά μου. Χαμήλωσα και λύγισα, το χώμα να φιλήσω, μα το κορμί απ’ τους λυγμούς πήγαινε μπρος και πίσω. "- Αν είσαι, Κρήτη, μάνα μου, πες μου το για να ζήσω." "- Παιδί μου! Με το στόμα σου γυρεύω να μιλήσω."

Δασκαλοράβδι δε βαστώ, την εξουσία την έχει μια γλώσσα φως που στο γυμνό σου βράχο απάνω τρέχει».

Εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Νέας Εστίας». Ο Πρεβελάκης με νοσταλγία για το αγαπημένο του νησί, βυθίζεται στην Ιστορία της Κρήτης και γίνεται καθολικός καμπανοκρούστης ελευθερίας, χτυπώντας τη Χούντα και κάθε μορφή ολοκληρωτισμού διαχρονικά και πλανητικά.

ΑΡΘΡΑ
Η ανυπότακτη σκέψη του Καζαντζάκη, σήμαντρο ελευθερίας
Στέρφα η εποχή μας, έπαψε να γεννάει νοήματα υψηλά και πνευματικότητα, να γεμίζει ο νους το στομάχι και όχι το ανάποδο. Κι όλο μου έρχεται στο μυαλό το τιτάνιο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, η παλίρροια εικόνων,...
Η ανυπότακτη σκέψη του Καζαντζάκη, σήμαντρο ελευθερίας
ΑΡΘΡΑ
Ο πρόσφυγας Ερωτόκριτος
Ο Ερωτόκριτος γίνεται πρόσφυγας και εξορίζεται από τον βασιλιά που αρνείται να παντρευτεί την κόρη του Αρετούσα. Για το πικρό ξερίζωμα ο Ερωτόκριτος λέει: «Ανάθεμα το ριζικό, ανάθεμα την ώρα που ο φίλος μου...
Ο πρόσφυγας Ερωτόκριτος
ΑΡΘΡΑ
Ερωτόκριτος του Επίκουρου και της Αντίστασης
Ο αείμνηστος Κρητικός βοσκός Νίκος Ψυχουντάκης, που γνώριζε απέξω όλο τον «Ερωτόκριτο» και μετέφρασε υποδειγματικά τον Ομηρο, μου εξηγούσε παλιότερα ποιες ποιητικές εικόνες είχε μεταπλάσει δημιουργικά ο...
Ερωτόκριτος του Επίκουρου και της Αντίστασης
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα
Tο μείζον θέμα της Κοινωνικής Δημοκρατίας και των ηθικών αξιών που «χτίζονται» και λειτουργούν γύρω από αυτήν, με άξονα την ποιοτική Κρητική μαντινάδα ως έργο τέχνης υψηλής λαϊκής δημιουργίας, αναδύεται από το...
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα
ART - ΝΕΑ
Με τον τρόπο του Γιώργου Σεφέρη
Τον νομπελίστα ποιητή και πολύπλευρο στοχαστή πάνω σε μείζονα θέματα του ελληνικού πολιτισμού, Γιώργο Σεφέρη (1900-1971), τιμά το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Νεάπολης Λασιθίου με τη διοργάνωση έκθεσης...
Με τον τρόπο του Γιώργου Σεφέρη
ΑΠΟΨΕΙΣ
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, με το ποίημα «Το Σύνταγμα της Ηδονής» (που έχει συμπεριλάβει ο Γ.Π. Σαββίδης στον τόμο με τίτλο «Κρυμμένα Ποιήματα 1877-1923», εκδόσεις Ικαρος), ίσως πριν από την ψυχανάλυση...
«To Σύνταγμα της Ηδονής»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας