Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο πρόσφυγας Ερωτόκριτος

Ερωτόκριτος

Ο πρόσφυγας Ερωτόκριτος

  • A-
  • A+

Στο αριστούργημα της δυτικής λογοτεχνίας «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου, ο μεγαλοφυής Κρητικός ποιητής, εκτός των πολλαπλών φιλοσοφικών μηνυμάτων και ιδεών που εισάγει στο έργο εμπνεόμενος από τις μετακινήσεις πληθυσμών στην εποχή του, δημιουργεί και το διαχρονικό υπόδειγμα του πρόσφυγα Ερωτόκριτου.

Ο ποιητής στήνει το σκηνικό στην αρχαία Αθήνα ως παγκόσμιο πολιτισμικό πρότυπο, αλλά τοποθετεί επικεφαλής βασιλιά, δηλαδή ασκεί κριτική στα μη δημοκρατικά πολιτεύματα της δικής του εποχής.

Ο Ερωτόκριτος γίνεται πρόσφυγας και εξορίζεται από την Αθήνα από τον βασιλιά που αρνείται να παντρευτεί την κόρη του Αρετούσα. Για το πικρό ξερίζωμα ο Ερωτόκριτος λέει: «Ανάθεμα το ριζικό, ανάθεμα την ώρα που ο φίλος μου ‘δωκε βουλή να πάγω σ’ άλλη χώρα».

Ο Κορνάρος οριοθετεί τον έρωτα ως καθολική αξία ζωής, ο οποίος είναι πλήρως ανατρεπτικός, αλλά αυτή την ανατροπή πρέπει να τη ζούμε μέσα από το συμπύκνωμα υψηλών αξιών μαζί με το πάθος των συναισθημάτων. Αυτός ο συνδετικός άξονας είναι επαναστατικός και αλλάζει τη μοίρα του ανθρώπου και φυσικά του πρόσφυγα.

Η προσφυγιά του τελευταίου αποτελεί πολιτική απόφαση του βασιλιά, δηλαδή η αυταρχική εξουσία περιφρονεί την καθολική αξία του έρωτα και ταυτόχρονα τον πολιτικό και κοινωνικό ανθρωπισμό που αυτός συμπυκνώνει μέσα από τις οικουμενικές αξίες της ελευθερίας, δικαιοσύνης, ισότητας, αλληλεγγύης, φιλίας του Ερωτόκριτου.

«Λέγει της ο Ρωτόκριτος: Ηκουσες τα μαντάτα, που ο κύρης σου μ’ εξόρισε στης ξενιτιάς τη στράτα; Τέσσερεις μέρες μοναχάς μου δωκε ν’ ανιμένω κι απόκει να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω και πώς να σ’ αποχωριστώ και πώς να σου μακρύνω και πώς να ζήσω δίχως σου στον ξορισμό εκείνο;»

Μία από τις συγκλονιστικές πτυχές μεγαλείου του «Ερωτόκριτου» είναι πως δένει την εσωτερική με την εξωτερική εξορία, τον έρωτα με τη φιλοσοφική και πολιτική σκέψη, που είναι ο διπλός αποχωρισμός από τόπο, χρόνο και αγαπημένο πρόσωπο.

Πώς επανέρχεται όμως ο πρόσφυγας Ερωτόκριτος; Διατηρώντας τις οικουμενικές αξίες ζωής επιστρέφει ως νικητής και απελευθερωτής της χώρας του. Εκπροσωπεί την καθολική Κοινωνία των Πολιτών με την αριστοτελική έννοια ενώ μία πλευρά της σύγκρουσης είναι η αξιακή διαφορά Βορρά-Νότου! «Ενας φυσά απ’ ανατολή κι άλλος από δύση, πάσκει ο Βορράς και μάχεται το Νότο να νικήση».

 

ΑΡΘΡΑ
Η ανυπότακτη σκέψη του Καζαντζάκη, σήμαντρο ελευθερίας
Στέρφα η εποχή μας, έπαψε να γεννάει νοήματα υψηλά και πνευματικότητα, να γεμίζει ο νους το στομάχι και όχι το ανάποδο. Κι όλο μου έρχεται στο μυαλό το τιτάνιο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, η παλίρροια εικόνων,...
Η ανυπότακτη σκέψη του Καζαντζάκη, σήμαντρο ελευθερίας
ΑΡΘΡΑ
Πρεβελάκης της Κρήτης και της ελευθερίας
Ο Κρητικός συγγραφέας Παντελής Πρεβελάκης (1909 - 1986) μια πολυεδρική πνευματική προσωπικότητα, ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός της τέχνης, δοκιμιογράφος με πολύ σημαντικές μελέτες τον...
Πρεβελάκης της Κρήτης και της ελευθερίας
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Κρατώ μιαν Αναφορά» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
Το 2017 συμπληρώνονται 60 χρόνια από τον θάνατο του στοχαστή και λογοτέχνη Νίκου Καζαντζάκη. Με αφορμή την επέτειο στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης θα παρουσιαστεί 26, 27 και 28 Ιουλίου στις 8.30 το βράδυ η...
«Κρατώ μιαν Αναφορά» στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η προσφυγιά στον Καζαντζάκη
Ετος αφιερωμένο στον μεγάλο Κρητικό ποιητή, στοχαστή και πεζογράφο Νίκο Καζαντζάκη είναι το 2017 για τη συμπλήρωση των 60 χρόνων από τον θάνατό του, το 1957, γι’ αυτό επανερχόμαστε στο τεράστιο σε όγκο και...
Η προσφυγιά στον Καζαντζάκη
ΑΡΘΡΑ
Ερωτόκριτος του Επίκουρου και της Αντίστασης
Ο αείμνηστος Κρητικός βοσκός Νίκος Ψυχουντάκης, που γνώριζε απέξω όλο τον «Ερωτόκριτο» και μετέφρασε υποδειγματικά τον Ομηρο, μου εξηγούσε παλιότερα ποιες ποιητικές εικόνες είχε μεταπλάσει δημιουργικά ο...
Ερωτόκριτος του Επίκουρου και της Αντίστασης
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα
Tο μείζον θέμα της Κοινωνικής Δημοκρατίας και των ηθικών αξιών που «χτίζονται» και λειτουργούν γύρω από αυτήν, με άξονα την ποιοτική Κρητική μαντινάδα ως έργο τέχνης υψηλής λαϊκής δημιουργίας, αναδύεται από το...
Κοινωνική δημοκρατία και κρητική μαντινάδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας