Στα σπλάχνα της απουσίας

Είναι βράδυ και ο Χουλιάν βρίσκεται σπίτι παρέα με τη θετή του κόρη καθώς περιμένει τη γυναίκα του, τη Βερόνικα, να επιστρέψει από το μάθημα ζωγραφικής.

«Τούτο δω όμως δεν είναι κανονικό βράδυ ή, εν πάση περιπτώσει, δεν είναι ακόμα. Επίσης δεν είναι απολύτως σίγουρο ότι θα υπάρξει επόμενη μέρα, αφού η Βερόνικα δεν έχει γυρίσει από το μάθημα ζωγραφικής. Οταν εκείνη επιστρέψει, το μυθιστόρημα θα διακοπεί. Αλλά όσο δεν επιστρέφει, το βιβλίο θα συνεχίζεται.

»Θα συνεχίζεται ώσπου η Βερόνικα επιστρέψει ή ώσπου ο Χουλιάν βεβαιωθεί ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει. Επί του παρόντος η Βερόνικα απουσιάζει από το μπλε δωμάτιο, όπου ο Χουλιάν διασκεδάζει τη μικρή με μια ιστορία για την ιδιωτική ζωή των δέντρων».

Ο Alejandro Zambra στο σύντομο μυθιστόρημά του Η ιδιωτική ζωή των δέντρων μας αφηγείται όσα συμβαίνουν ή όσα σκέφτεται ο Χουλιάν κατά τη διάρκεια αυτής της βραδιάς, όσο η γυναίκα του απουσιάζει. Η απουσία γεννά την αφήγηση, αφού την έχει κυοφορήσει μέσα στο κενό της όπως κυοφορείται ένα βρέφος μέσα στην κοιλότητα των σπλάχνων. Ο ήρωας μιλάει για να γεμίσει αυτό το κενό, να ξεγελάσει τον χρόνο, να τον γεμίσει ιστορίες.

ΑLEJANDRO ZAMBRA  «H ιδιωτική ζωή των δέντρων»  Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης  Ικαρος, 2017  Σελ. 96 ΑLEJANDRO ZAMBRA «H ιδιωτική ζωή των δέντρων» Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης Ικαρος, 2017 Σελ. 96 |
Κι όπως διηγείται στη μικρή Ντανιέλα παραμύθια που σκάρωσε ο ίδιος για να τη νανουρίζει, έτσι αφηγείται και στον εαυτό του σκηνές από το παρελθόν αλλά και το πιθανολογούμενο μέλλον για να ξεγελάσει τον φόβο του ή να τον προκαλέσει.

Ο Χουλιάν είναι καθηγητής λογοτεχνίας σε τέσσερα πανεπιστήμια του Σαντιάγο. Είναι «καθηγητής και συγγραφέας της Κυριακής», όπως μας συστήνεται ο ίδιος, καθώς μεταθέτει στη διάρκεια της εβδομάδας τις λογοτεχνικές του φιλοδοξίες για τις Κυριακές, «έτσι όπως άλλοι άντρες αφιερώνουν τις Κυριακές τους στην κηπουρική, στην ξυλουργική ή στον αλκοολισμό».

Τελειώνει λοιπόν ένα ολιγοσέλιδο μυθιστόρημα που του πήρε χρόνια να το γράψει. Θέμα του είναι ένας νεαρός που αφοσιώνεται στη φροντίδα ενός μπονσάι.

Μπονσάι ήταν ο τίτλος του πρώτου μυθιστορήματος του Zambra (Πατάκης, 2008), όπου εκεί ο κεντρικός ήρωας Χούλιο από αναγνώστης μεταμορφώνεται σιγά σιγά σε συγγραφέα και γράφει ένα βιβλίο με τίτλο «Μπονσάι».

Ταυτόχρονα προσπαθεί να καλλιεργήσει ένα φυτό μπονσάι, βάζοντάς το σ’ ένα δοχείο σχήματος δικής του επιλογής, καθυποτάσσοντας έτσι το μέγεθός του - μια εύγλωττη, πιστεύω, μεταφορά σχετικά με την καθυπόταξη της φόρμας ενός σύντομου κειμένου, ενός βιβλίου-μπονσάι.

Ο δανεισμός θεμάτων ή ηρώων από λογοτεχνικά έργα άλλων δημιουργών ή από προηγούμενα βιβλία του ίδιου του συγγραφέα δεν είναι ασύνηθες φαινόμενο στη σύγχρονη λογοτεχνία, όπου γίνεται συνειδητή πλέον πραγματικότητα η υπόγεια ή φανερή «συνομιλία» των κειμένων.

Ετσι, εδώ, μοιάζει το μικροσκοπικό δέντρο-μυθιστόρημα να έβγαλε ρίζες στο πρώτο μυθιστόρημα του Zambra και να συνέχισε την ανάπτυξη και καρποφορία του στο δεύτερο, στην Ιδιωτική ζωή των δέντρων.

Ο σαραντάχρονος Χιλιανός συγγραφέας άλλωστε έλκεται φανερά από τη μικρή φόρμα -τόσο αγαπητή στη χώρα του η οποία φημίζεται για τις microcuentos, τις μικροϊστορίες δηλαδή, που ολοκληρώνονται σε λίγες γραμμές- και την έχει ακολουθήσει και στα τρία μέχρι τώρα βιβλία του.

Πέρσι κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ικαρος το πλέον πρόσφατο μυθιστόρημά του με τίτλο Τρόποι να γυρίζεις σπίτι, όπου ο ήρωας προσπαθεί κι εδώ να γράψει ένα μυθιστόρημα με θέμα τη μεγάλη ιστορία (τη δικτατορία εν προκειμένω του Πινοτσέτ), μέσα όμως από τα μάτια της γενιάς που ήταν τότε μικρά παιδιά.

Σ’ αυτό του το βιβλίο ο Zambra χρησιμοποίησε την τεχνική του εγκιβωτισμού, τοποθετώντας δηλαδή το εν προόδω μυθιστόρημα του ήρωα μέσα στο μυθιστόρημα του συγγραφέα.

Οπως λοιπόν σε όλα του τα βιβλία, έτσι και στο ανά χείρας, ο Zambra αποτυπώνει ξεκάθαρα πάνω στις σελίδες του τις λογοτεχνικές του εμμονές: τη διαδικασία της γραφής ως τρόπο συνδιαλλαγής με το παρελθόν και νοηματοδότησης της ιστορίας μας, την αδυναμία γονιού-παιδιού να δει ο ένας τον άλλο καθαρά, τον έρωτα που εγκυμονεί την εγκατάλειψη, την άνιση πάλη κάθε ζευγαριού με τον χρόνο, το αέναα πιθανολογούμενο μέλλον που γίνεται μέσω της αφήγησης παρελθόν.

Ο Zambra μάς βάζει μέσα στο λογοτεχνικό εργαστήρι του και μπροστά στα μάτια μας ανασκαλεύει τα γραπτά του, παλεύει με τις σελίδες του με χιούμορ, τρυφερότητα και πικρή ειρωνεία και μας προσφέρει για άλλη μια φορά ένα λιλιπούτειο βιβλίο-μπονσάι, ακολουθώντας τη συμβουλή του Μπόρχες: να γράφεις σαν να συνοψίζεις ένα ήδη γραμμένο βιβλίο.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ