Σισάνι, Νάματα, Βλάστη

vlasti.jpg

Λόγω υψόμετρου τον χειμώνα η Βλάστη συχνά πυκνά σκεπάζεται από χιόνι Λόγω υψόμετρου τον χειμώνα η Βλάστη συχνά πυκνά σκεπάζεται από χιόνι | Φωτ: Κ. Τσιώλας

Σινιάτσικο το ξέρουν οι ντόπιοι, Ασκιο επιμένουν να το αναφέρουν οι χάρτες. Ετσι και αλλιώς ελάχιστοι είναι αυτοί που ασχολούνται με το άγνωστο, μεγάλο βουνό της Μακεδονίας.

Η περιοχή σίγουρα δεν διεκδικεί δάφνες στα τουριστικά δρώμενα της ορεινής Ελλάδας. Παρ’ όλα αυτά η άγνωστη αυτή γωνιά της ορεινής Μακεδονίας θα προσφέρει μοναδικές συγκινήσεις σε όσους επιλέξουν να περιηγηθούν στα χώματά της.

Σχεδιάζοντας την εξόρμησή σας εδώ στα βουνά του Bορρά, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να πιστέψετε ότι θα σας λείψει τίποτα. Tο αντίθετο μάλιστα.

Παραδοσιακοί ξενώνες και μικρά φιλόξενα ξενοδοχεία θα αναλάβουν τη διαμονή σας. Το οδικό δίκτυο είναι καλό και ασφάλτινοι δρόμοι θα σας μεταφέρουν και στους πιο απόμακρους οικισμούς.

Παράλληλα οι λάτρεις της ορεινής φύσης θα ανακαλύψουν ένα απίστευτο πεδίο δράσης που εστιάζεται κυρίως στα πυκνά δάση οξιάς και στα ανεμοδαρμένα ύψη των κορφών.

Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω

Είτε ανηφορίζετε από τις πεδιάδες της Κοζάνης είτε έρχεστε από την Καστοριά ή τη Σιάτιστα, οι δρόμοι που θα ακολουθήσετε είναι στο σύνολό τους ασφάλτινοι.

Το τοπίο κατάφυτο καθώς είναι από βελανιδιές και οξιές θα σας συναρπάσει. Στα νοτιοδυτικά το βλέμμα κεντρίζει ο εντυπωσιακός χιονισμένος κώνος του Ασκιου όρους (2.111 υψόμ.), ενώ στα βόρεια δεσπόζει το χαμηλότερο, αλλά κατάφυτο βουνό Μουρίκι (1.703 υψόμ.).

Στον στενό αυχένα που συνδέει τα δυο βουνά, σε χαρακτηριστικό πλάτωμα και σε ύψος 1.200 μέτρων, βρίσκεται η Βλάστη, χαμηλότερα με εύκολη πρόσβαση από τη Σιάτιστα αλλά και την Καστοριά, συναντάμε το χωριό Σισάνι και κάτω από τον χιονισμένο κώνο του Ασκιου όρους, το χωριό Νάματα.

Από τη Θεσσαλονίκη μέσω Κοζάνης και Εγνατίας οδού ώς τη Βλάστη, που είναι το κεφαλοχώρι της περιοχής, να υπολογίζετε 160 χιλιόμετρα, ενώ από την Αθήνα 530 χιλιόμετρα.

Από την Καστοριά μέσω Βογατσικού, η Βλάστη απέχει μόλις 50 χιλιόμετρα. Οι δρόμοι αν και σκαρφαλώνουν σε μεγάλα υψόμετρα εκχιονίζονται συχνά και δεν θα αντιμετωπίσετε πρόβλημα, ακόμη και έπειτα από σφοδρή χιονόπτωση.

Ο ύπουλος εχθρός είναι ο πάγος και εκεί χρειάζεται πάντα η δέουσα προσοχή και φυσικά σύνεση στην οδήγηση, κυρίως στις σκιερές στροφές από Βλάστη προς Πτολεμαΐδα και από Σισάνι προς Βλάστη και Νάματα.

Από το βυζαντινό Σισάνι στα ορεινά Νάματα

Η νεότευκτη λίμνη στον Μύριχο ποταμό κοντά στο χωριό Σισάνι Η νεότευκτη λίμνη στον Μύριχο ποταμό κοντά στο χωριό Σισάνι | Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Διανύοντας μόλις 25 χιλιόμετρα από την πόλη της Σιάτιστας θα βρεθούμε στη χαρούμενη κοιλάδα του ποταμού Μύριχου όπου εδώ, πλάι στις όχθες της μικρής νεότευκτης λίμνης, συναντάμε το αγροτικό χωριό Σισάνι.

Το Σισάνι σήμερα μπορεί να δείχνει ταπεινό και παραγκωνισμένο, όμως δεν ήταν πάντα έτσι. Τα υπολείμματα του μεγαλόπρεπου βυζαντινού ναού, της παλαιάς μητρόπολης του Σισανίου (11ος αι.) μαρτυρούν με τον σιωπηλό τους τρόπο λαμπρές μέρες δόξας του παρελθόντος. Ο ναός ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής, αλλά έχει και αρκετές ακόμη αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες.

Επειτα από τις ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1991, ο χώρος του ναού είναι πλέον επισκέψιμος καθώς έχει γίνει μια ιδιαίτερα προσεγμένη ανάδειξη (πληροφορίες 24610 – 98800).

Το Σισάνι, αν και διαθέτει τουριστική υποδομή, είναι ένα γεωργικό χωριό και το πιο φημισμένο αγροτικό του προϊόν είναι το φασόλι. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια, μετά τη στροφή αρκετών νέων παραγωγών στη βιολογική καλλιέργεια, τα πρώτα μηνύματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για τον νόστιμο αυτό καρπό της μακεδονικής γης.

Αν σας αρέσει η ορεινή ποδηλασία, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και χωρίς δυσκολίες είναι η διαδρομή γύρω από τη λίμνη του Μύριχου.

Ομως αξίζει να παρεκκλίνουμε λίγο από την πορεία μας και ν’ ανηφορίσουμε για το άκρως ορεινό χωριό Νάματα που ακουμπά σε κατάφυτη με θεόρατες οξιές ράχη, κάτω από τη χιονισμένη κωνική κορφή του Σινιάτσικου.

Δεν θα χρειαστεί να διανύσουμε περισσότερα από 8 χιλιόμετρα ώσπου να δούμε τις κεραμοσκεπές του μικρού οικισμού να λαμπυρίζουν στο φως του ήλιου, σε ύψος 1.100 μέτρων.

Το χωριό Νάματα κτίστηκε κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα από κυνηγημένους κτηνοτρόφους και πήρε το όνομά του από τα άφθονα πηγαία νερά που αναβλύζουν παντού (νάμα=πηγή).

Στο χωριό λειτουργεί ξενώνας, ενώ υπάρχουν θαυμάσια μονοπάτια που υπάγονται στο δίκτυο μονοπατιών ορεινού όγκου Ασκίου και τα οποία αξίζει να αναζητήσουν οι φίλοι της πεζοπορίας.

Ιδιαίτερης αισθητικής αξίας και σπάνιας φυσικής ομορφιάς είναι η δασική διαδρομή που ξεκινά από το χωριό και ολοκληρώνεται στη Βλάστη.

Το σύνολο της πορείας είναι σε χωμάτινο δρόμο και διατρέχει πυκνό δάσος οξιάς. Αυτή την εποχή βέβαια ο δρόμος είναι αδιάβατος από το χιόνι.

Βλάστη, στα βοσκοτόπια του Μουρικίου

Από το Σισάνι ο δρόμος που οδηγεί στην Πτολεμαΐδα οδηγεί με γρήγορα φιδίσια γυρίσματα στο βλαχοχώρι Βλάστη που βρίσκεται κτισμένο σε κατάφυτη από οξιές, μασχάλη του βουνού.

Από την πρώτη ματιά το χωριό θα σας κεντρίσει το ενδιαφέρον με το μέγεθος του, ενώ εντύπωση προκαλούν τα μεγάλα δίπατα, λιθόκτιστα σπίτια, οι χαριτωμένες πλατείες, οι νοικοκυρεμένες γειτονιές.

Οι ντόπιοι καμαρώνουν καθώς το χωριό τους είναι γενέτειρα του οπλαρχηγού καπετάν Φαρμάκη. Ομως η Βλάστη στο παρελθόν ήταν σημαντικό κτηνοτροφικό και τυροκομικό κέντρο.

Επί Τουρκοκρατίας το χωριό ονομαζόταν Mπλάτσι ή Βλάτσι και υπαγόταν διοικητικά στη σουλτανομήτορα, γεγονός που του εξασφάλισε αρκετά προνόμια.

Ανέκαθεν η κτηνοτροφία λόγω των πλούσιων βοσκοτόπων ήταν σημαντική για τους ορεσίβιους κατοίκους.

Με την πάροδο των χρόνων και κυρίως κατά τον 19ο αιώνα, το Μπλάτσι μετεξελίχθηκε σ’ ένα πλούσιο κεφαλοχώρι και ένα από το μεγαλύτερα τσελιγκάτα των Βαλκανίων.

Παράλληλα άρχισαν να λειτουργούν εδώ άφθονες οικοτεχνίες επεξεργασίας μαλλιού και μικρά υφαντουργεία.

Οι εύποροι Μπλατσιώτες, που είχαν ήδη δημιουργήσει εύρωστες παροικίες στη Βιέννη, στο Βουκουρέστι, στο Βελιγράδι και στην Κων/πολη, χρηματοδοτούν την κατασκευή δημοσίων κτιρίων και σχολείων όπως η «Ελληνική και Αλληλοδιδακτική Σχολή» και το «Παρθεναγωγείον».

Στις αρχές του 20ου αι., μαζί με τις συνέπειες των Βαλκανικών πολέμων και του Α' Παγκόσμιου Πολέμου ήρθε και η παρακμή, ενώ το χωριό καταστράφηκε από τους Γερμανούς και ερήμωσε ολοσχερώς στον Εμφύλιο.

Σήμερα η Βλάστη επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της και μετά τη δημιουργία μικρών ξενοδοχειακών μονάδων διεκδικεί τη θέση της ανάμεσα στους σημαντικότερους ορεινούς αγροτουριστικούς προορισμούς της χώρας.

Εξερευνώντας τα δάση με τις οξιές

Αξίζει να ανεβείτε με το αυτοκίνητο ή με τα πόδια έως το ύψωμα του Προφήτη Ηλία, απ’ όπου και θα έχετε πανοραμική άποψη του οροπεδίου και του Ασκιου όρους.

Η πλέον όμορφη και ενδιαφέρουσα δασική διαδρομή πραγματοποιείται από τη Βλάστη προς την Κλεισούρα, μέσω της ορεινής διάβασης του Μουρικίου, μια διαδρομή που προτείνεται κυρίως στους κατόχους τετρακίνητων οχημάτων, αλλά και σε όσους αγαπούν την ορεινή ποδηλασία και φυσικά έχουν ανάλογη φυσική κατάσταση.

Σε κάθε περίπτωση, ενημερωθείτε από τα δυο χωριά για την κατάσταση του οδοστρώματος, καθώς λόγω υψομέτρου η περιοχή πιάνει πολύ χιόνι.

Ενα κοινωνικό πείραμα

Πριν από πενήντα τέσσερα χρόνια στη ρημαγμένη από τον Εμφύλιο, την ανέχεια και τη μετανάστευση Βλάστη, η σουηδική ανθρωπιστική οργάνωση Ι.Μ (Individuell Människohjälp) επιχείρησε ένα πείραμα κοινωνικής οικονομίας ιδρύοντας παραδοσιακό υφαντουργείο.

Το υφαντουργείο παρήγαγε υφαντά με τα παραδοσιακά μπλατσιώτικα σχέδια, τα οποία στη συνέχεια μέσα από το δίκτυο της οργάνωσης διοχετεύονταν στη σουηδική αγορά.

Η πρώτη ύλη (μαλλί) προέρχονταν από τα κοπάδια της περιοχής και η όλη επεξεργασία από το πλύσιμο το γνέσιμο ώς το βάψιμο και την ύφανση των νημάτων γινόταν με τον παραδοσιακό τρόπο.

Σκοπός της προσπάθειας ήταν με την αναβίωση μιας παραδοσιακής αυτοδιαχειριζόμενης δραστηριότητας να βρουν απασχόληση οι γυναίκες του χωριού ώστε να στηρίξουν με τον τρόπο αυτό την οικονομική αυτάρκεια της ορεινής κοινότητας.

Οι ντόπιοι αγκάλιασαν με ενθουσιασμό το έργο και τα πρώτα αποτελέσματα ήταν κάτι παραπάνω από ενθαρρυντικά.

Δυστυχώς ακολούθησε η δικτατορία, η Ελλάδα απομονώθηκε και όλες οι κοινωνικές δραστηριότητες ατόνησαν.

Ομως η εμπειρία αυτή καταγράφτηκε στις συνειδήσεις των ανθρώπων που γύρισαν πίσω στο χωριό τους, αλλά και στις σελίδες της ιστορίας της ξεχωριστής αυτής κοινότητας και σίγουρα αποτελεί λαμπρό παράδειγμα για το μέλλον.

Διαμονή

Σισάνι:

● Συγκρότημα επιπλωμένων διαμερισμάτων «Μύριχος», κτισμένο σε κατάφυτο λόφο θέση με θέα τη νεότευκτη λίμνη, τηλ. 24630-92550

Νάματα:

● Παραδοσιακός πέτρινος ξενώνας «Νάματα», 24630-27272 και 92212

Βλάστη:

● «Κτήμα Γιαννιώτη», ένα καινούργιο ξενοδοχείο με άριστες προδιαγραφές τηλ. 24630-92090

● Ξενοδοχείο «Λάμπας» με πανοραμική θέα τηλ. 24630-92111 & 6981650917 (κα Βασιλική)

● Ξενώνας «Λιοτρόπι» στο κέντρο του χωριού, τηλ. 24630-92464

Ορος Μουρίκι:

● «Oρεινός ξενώνας Μουρικίου» σε ύψος 1.500 μέτρων μέσα στο δάσος πάνω στην προτεινομένη διαδρομή, ανάμεσα σε Βλάστη και Κλεισούρα, τηλ. 24630-54800

Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας