Σχόλια για μια κάρτα μνήμης

Υπάρχει στη δημοσιογραφία –και όχι μόνο στα διεθνή– ένα είδος κειμένου που μεταξύ μας το λέμε «αχταρμά».

Ξεκινάς, ας πούμε, να γράψεις εξακόσιες λέξεις για τις τελευταίες εξελίξεις στη Συρία, μαζεύεις το υλικό σου και καταλήγεις τελικά να «μαγειρεύεις» ένα χιλιάρικο «αχταρμά», που ξεκινάει από τη μάχη της Ράκα, πηδάει στην πολιορκημένη Παλιά Πόλη της Μοσούλης, επιστρέφει -μέσω Ιρμπίλ- στους Κούρδους πολιτοφύλακες του Αφρίν και της Ροζάβα και κάπου εκεί... ξεφεύγει τελείως για να περάσει στις «πολεμικές» ανακοινώσεις του Κρεμλίνου και να καταλήξει στην κρίσιμη ψηφοφορία της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων του αμερικανικού Κογκρέσου για το προεδρικό «προνόμιο» της χωρίς έλεγχο κήρυξης πολέμων. 

Ενα «παστίτσιο» που, νομοτελειακά, αφήνει απέξω πολλές ακόμη αξιοσημείωτες παραμέτρους ενός χωρίς τέλος «εμφυλίου πολέμου» με πέντ'-έξι αλληλοσυγκρουόμενους στρατιωτικούς «παίκτες» στο έδαφος και... δεκαπέντε εξωχώριους σπόνσορες που διαγκωνίζονται γύρω από το κουφάρι δύο, κατά τα άλλα, «ανεξάρτητων» κρατών, του Ιράκ και της Συρίας, με συνολικό πληθυσμό 50 εκατομμυρίων, εκ των οποίων πάνω από δέκα εκατομμύρια έχουν γίνει πρόσφυγες.

Ενα κολάζ που, εξίσου νομοτελειακά, αξιολογεί τις επιμέρους ειδησεογραφικές ψηφίδες του εστιάζοντας στα πολεμικά και ψυχροπολεμικά ανακοινωθέντα των αντίπαλων ομάδων και των μακρινών υπουργών που τις εκτρέφουν και τις εξοπλίζουν για τη μάχη, ποντάροντας πάνω τους σαν τελειωμένοι τζογαδόροι σε γεωπολιτικές κυνομαχίες. 

Δεν μιλώ αφηρημένα, σας περιγράφω το χθεσινό μου κομμάτι στην «Εφ.Συν.», ένα κατά τα άλλα «πλήρες» και «τεκμηριωμένο» δημοσιογραφικό κείμενο για το Συριακό. Που όμως, ενώ στην «πιάτσα μας» περνάει νομίζω άνετα τη βάση, καθώς προβάλλει σωστά αυτό που εγώ τουλάχιστον βλέπω σαν τον θεμελιώδη πολιτικο-στρατιωτικό πυρήνα και αυτού του «εμφυλίου» (δηλαδή, όπως έγραφα, «τη συνεχιζόμενη ψυχροπολεμική αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και την Αμερική –τους δύο ισχυρότερους «σπόνσορες» του εξαετούς πολέμου- που γίνεται μέρα με τη μέρα όλο και... θερμότερη, απειλώντας με γενική ανάφλεξη ολόκληρη την περιοχή και σπρώχνοντας και τους μικρότερους «παίκτες» -όπως είναι η Τουρκία, το Ιράν, τα αυταρχικά καθεστώτα του Κόλπου και φυσικά οι Κούρδοι- να διεκδικήσουν εδαφικά αλλά και γεωπολιτικά/οικονομικά μερίδια της προσφερόμενης «λείας») και κυρίως αποφεύγει την παγίδα της αντιγραφής της προπαγάνδας των κυρίαρχων δυτικών ΜΜΕ, ένα «λάθος» που διαχρονικά κάνουν πολλοί συνάδελφοι, Ελληνες και μη, περνάει κάτω από τον δικό μου προσωπικό πήχη ποιότητας, γιατί προσπερνά την κολοσσιαία ανθρώπινη τραγωδία που συνεχίζεται στη γειτονιά μας και στέκεται στις δηλώσεις του κάθε γαλονάτου κατσαπλιά και των «χορηγών» του. 

Η μόνη «ανθρώπινη» αναφορά που κάνω στο κομμάτι αφορά τους 800.000 πρόσφυγες της Μοσούλης, αλλά κι αυτή δεν είναι παρά μια αόριστη στατιστική - λες και ξέρει κανείς τον πραγματικό αριθμό των εκτοπισμένων ή των νεκρών αμάχων, λες και καθένας απ' αυτούς τους «800.000» ανθρώπους δεν βιώνει με μοναδικό τρόπο αυτόν τον προσωπικό του Γολγοθά.

Οπότε, με αυτή την ευρεία έννοια, κι αυτό το κατά τα άλλα «άψογο» κείμενο εντάσσεται δυστυχώς στον «κανόνα» της κλασικής, υποκειμενικής και εξαρτημένης από τις επίσημες πηγές «οριενταλιστικής» δημοσιογραφίας, τον οποίο υποτίθεται πως ο γράφων προσπαθεί συνειδητά να υπονομεύσει. 

Εχετε διαβάσει τον «Οριενταλισμό» του μακαρίτη Παλαιστίνιου καθηγητή Εντουαρντ Σαΐντ; Είναι ένα βιβλίο-ορόσημο, γραμμένο το 1978, που ξεγυμνώνει με μοναδική ακρίβεια τη στρεβλή «ματιά» και τα πολιτιστικά όπλα με τα οποία οι Δυτικοί αποικιοκράτες και οι έμπιστοι γραφιάδες τους βλέπουν τον υπόλοιπο πλανήτη, και ιδιαίτερα την Ανατολή και τον αραβικό κόσμο, από την περίοδο του Διαφωτισμού έως σήμερα.

Ο Σαΐντ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι χάρη σ' αυτό το μείγμα ελιτίστικων στερεότυπων και λαίμαργων ιμπεριαλιστικών φιλοδοξιών καλλιεργήθηκε συστηματικά στο πλατύ κοινό η εντύπωση της κατωτερότητας αυτών των προαιώνιων ιστορικών λαών και πολιτισμών, αλλά και της αντιμετώπισης των χωρών τους ως «κενών χώρων» ώριμων για κατάκτηση και «εκπολιτισμό» από τη «βαρβαρότητα», προσφέροντας έτσι ιδεολογικό άλλοθι στις συνεχείς απόπειρες των μεγάλων δυνάμεων της Δύσης να κυριαρχήσουν πάνω τους και να διαγουμίσουν όχι μόνο τους πόρους και τα εδάφη, αλλά πρωτίστως τα υπεδάφη τους...

Υπάρχουν, βέβαια, και οι εξαιρέσεις. Ζήλεψα, ας πούμε, χθες μια ανταπόκριση από τη Μοσούλη που διάβασα στην ιστοσελίδα του BBC, με τίτλο «Οι μυστικές ζωές των νεαρών μαχητών του ISIS».

Το κείμενο υπογράφεται από τον Κουέντιν Σόμερβιλ, ο οποίος καλύπτει την πολύμηνη «μητέρα των μαχών» στο βόρειο Ιράκ όντας «ενσωματωμένος» σε μια επίλεκτη μονάδα κομάντος του ιρακινού στρατού: ως εκ τούτου τα περισσότερα ρεπορτάζ του, τολμώ να πω, είναι απολύτως «οριενταλιστικά» και μονόπλευρα, όπως βέβαια και το σύνολο των «αναλύσεων» στον βρετανικό Τύπο για το θέμα, με ελάχιστες εξαιρέσεις σαν τον Κόκμπερν ή τον Φισκ. 

Το άρθρο ξεκινά μακάβρια: Η μονάδα φτάνει σε ένα βομβαρδισμένο αγρόκτημα έξω από τη Μοσούλη και ανακαλύπτει τρία πτώματα νεαρών πολεμιστών του «Χαλιφάτου».

Ενας τους είναι έφηβος, σχεδόν παιδί: στην τσέπη του βρίσκουν μια κάρτα μνήμης με φωτογραφίες που δείχνουν τη μετάλλαξή του από μαθητή σε μαχητή - Από ένα αμούστακο που φωτογραφίζεται με τη μικρή αδελφή του, μέχρι τον μπαρουτοκαπνισμένο «τζιχαντιστή», εξτρεμιστή, «τρομοκράτη» βάρβαρο, όπως τον παρουσιάζει η δυτική δημοσιογραφία. 

Φιλοπερίεργος ο Σόμερβιλ, ψάχνει στο αγρόκτημα στοιχεία που να ρίχνουν φως στην ταυτότητα των νεαρών -μια έρευνα που τον οδηγεί, λίγους μήνες αργότερα, σε ένα τζαμί της κατειλημμένης πλέον Μοσούλης, όπου διαπιστώνει ότι ο μικρός λεγόταν Αμπού Αλί αλ Μουσλάουι, ήταν γέννημα θρέμμα της πόλης και στρατολογήθηκε, όπως χιλιάδες άλλα παιδιά σε Ανατολή και Δύση, μέσα από τα κηρύγματα των φανατικών ιμάμηδων στα τζαμιά.

Ο συγκεκριμένος, όπως αποδείχτηκε, ήταν μέλος μιας εφεδρικής πολεμικής ομάδας του «Ισλαμικού κράτους», της «Φωτιάς της Νινευή», που συμμετείχε σε θηριωδίες σε βάρος «ανυπάκουων» ή «αιρετικών» αμάχων και ο οποίος λίγο πριν πεθάνει εκπαιδευόταν εντατικά στην χειρισμό ενός είδους βαρέος όλμου.

Και ο οποίος σκοτώθηκε («μαρτύρησε», στη γλώσσα του) πολεμώντας λίγα χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι και το τζαμί του, στο όνομα του ενός Θεού και της φατρίας του, της φυλής του, που πίστευε ότι απειλείται από τους άπιστους. 

Ηρωας ή τρομοκράτης; Θύτης ή θύμα; Παλικάρι ή τέρας;

Προφανώς ο Αμπού Αλί ήταν όλα τα παραπάνω κι ακόμη περισσότερα - ο Σόμερβιλ ακολουθεί την κλωστή του μυστηρίου, αλλά αποφεύγει προσεκτικά την ουσία.

Οπως, φυσικά, κι όλοι εμείς οι υπόλοιποι, ακούσιοι ή εκούσιοι οριενταλιστές.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας