Ψηλά στο Ζαγόρι

vradeto1.jpg

Το Βραδέτο ανέκαθεν ήταν ένα κτηνοτροφικό χωριό καθώς η γύρω αλπική περιοχή της Τύμφης εξασφάλιζε στα κοπάδια πλούσια βοσκοτόπια Το Βραδέτο ανέκαθεν ήταν ένα κτηνοτροφικό χωριό καθώς η γύρω αλπική περιοχή της Τύμφης εξασφάλιζε στα κοπάδια πλούσια βοσκοτόπια | Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

«…μια ώρα έκανε, φορτωμένη μ’ ένα σακί πατάτες ή ένα τσουβάλι ζάχαρη η μάνα μου να ανεβεί από το Καπέσοβο στο Βραδέτο. Μέχρι το 1975 μοναδική επικοινωνία του χωριού μας με τον έξω κόσμο ήταν η Σκάλα. Μέχρι το Καπέσοβο έφταναν τα φορτηγά από τα Γιάννενα. Μετά, τις προμήθειες τις φορτώνονταν στα μουλάρια ή τις ζαλικώνονταν οι γυναίκες και τραβούσαν τον ανήφορο. Τώρα μας λένε ότι είναι 1.200 σκαλοπάτια… Τότες δεν τα μετράγαμε, βάζαμε το κεφάλι κάτω και τα ανεβαίναμε μονορούφι μετρώντας μόνο τα καγκέλια (στροφές), γιατί αν σταματούσες φορτωμένη την ανηφοριά δύσκολα ξεκινούσες ξανά…. ».

Αυτές τις κουβέντες μάς είχε αφηγηθεί πριν από καμιά δεκαριά χρόνια η γλυκύτατη κυρία Κωνσταντίνα, όταν επισκεφτήκαμε τον μοναδικό καφενέ που λειτουργούσε στο Βραδέτο, το πιο ορεινό απ’ όλα τα χωριά του κεντρικού Ζαγοριού (υψόμ. 1.340).

Σήμερα το Βραδέτο, όπως και όλα πια τα Ζαγοροχώρια, έχει βγει από την απομόνωση καθώς ο ασφαλτόδρομος έχει φτάσει μέχρι τις πέτρινες γειτονιές του. Υπάρχει ξενώνας, καφέ, ενώ ο παλιός καφενές της κυρίας Κωνσταντίνας λειτουργεί πια και σαν ψησταριά.

Το χωριό θα αποδειχθεί η χαρά του πεζοπόρου, καθώς από εδώ μονοπάτια οδηγούν σε διαφορά σημεία του αλπικού βουνού της Τύμφης και φυσικά στη θέση «Μπελόη» που προσφέρει εφάμιλλη, αν όχι ομορφότερη, θέα από τη γνωστή τοποθεσία «Οξιά», κοντά στο χωριό Μονοδέντρι.

Το Βραδέτο αν και γειτονεύει με τους πασίγνωστους προορισμούς Μονοδέντρι, Κήποι και Τσεπέλοβο, παραμένει από τα λιγότερο γνωστά χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού και διατηρεί στο ακέραιο τα δικά του ιδιαίτερα γνωρίσματα.

Με χάρτη και πυξίδα

Το Ζαγόρι χωρίζεται σε Δυτικό, Κεντρικό και Ανατολικό. Το Βραδέτο, μαζί με το Τσεπέλοβο, τη Βίτσα, τους Κήπους, το Δίλοφο, το Κουκούλι, το Καπέσοβο, το Σκαμνέλι και αρκετά ακόμη χωριά, υπάγεται στο Κεντρικό Ζαγόρι.

Η αλπική φιγούρα της κορφής «Τσούκα Ρόσσα» ή αλλιώς «Kόκκινη Kορφή» -σε μετάφραση της βλάχικης γλώσσας- του όρους Τύμφη με τα 2.467 μέτρα ύψος της, μοιάζει να κρέμεται πάνω από τα χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού και καθορίζει την τοπιογραφία της περιοχής με τη στιβαρή παρουσία της. Από την Αθήνα έως τα Γιάννενα θα διανύσετε 420 χλμ. μέσω Ρίου-Αντίρριου και της νεότευκτης Ιόνιας οδού.

Από Θεσσαλονίκη μέσω Εγνατίας οδού θα χρειαστεί να καλύψετε 260 χλμ. Από Ιωάννινα θα κατευθυνθείτε προς Καλπάκι και θα στρέψετε δεξιά προς τα χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού.

Θα περάσετε τις διασταυρώσεις για Μονοδέντρι, Κήπους και αμέσως μετά το Καπέσοβο θα ανηφορίσετε για 9 χιλιόμετρα τον ασφάλτινο δρόμο ώς το Βραδέτο (Ιωάννινα-Βραδέτο 50 χλμ.).

Περίπατοι στις γειτονιές

Η περίφημη «Σκάλα του Βραδέτου» Η περίφημη «Σκάλα του Βραδέτου» | Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Το Βραδέτο πιθανόν να δημιουργήθηκε από κτηνοτρόφους που ζούσαν στο γειτονικό χωριό Σκαμνέλι και ήδη από τον 17ο αιώνα παρουσιαζόταν ως ένα από τα χωριά του Ζαγοριού.

Ανέκαθεν ήταν ένα κτηνοτροφικό χωριό καθώς η γύρω αλπική περιοχή της Τύμφης εξασφάλιζε στα κοπάδια πλούσια βοσκοτόπια.

Αργότερα επέλεξαν για να μείνουν εδώ και κάποιες οικογένειες Σαρακατσάνων που αφομοιώθηκαν γρήγορα από τον ντόπιο πληθυσμό.

Σήμερα το χωριό εντυπωσιάζει με τη θέα του, τα υπέροχα πέτρινα σπίτια του και το κεντρικό λιθόκτιστο καλντερίμι όπου δεσπόζει ο ναός της Παναγίας, ένα κτίσμα του 1799.

Οι γύρω εξοχές με τα ρημαγμένα αλώνια και τις πεζούλες όπου οι παλιοί είχαν τα σταροχώραφα και τα μποστάνια τους ενδείκνυνται για σύντομους περιπάτους.

Φυσικά το σπουδαιότερο αξιοθέατο είναι η περίφημη «Σκάλα του Βραδέτου» που ξεκινά λίγο έξω από το χωριό, από την εκκλησία του Αγιου Αθανάσιου και με συνεχή ζιγκ-ζαγκ πάνω στον κατακόρυφο βράχο της Μεζαριάς καταλήγει στο χωριό Καπέσοβο.

Σήμερα η Σκάλα δεν έχει καμιά πρακτική σημασία, καθώς ο δρόμος ακύρωσε τη σπουδαία δουλειά που έκαναν οι πετράδες για να τη στεριώσουν.

Ομως αποτελεί μια από τις πλέον δημοφιλείς πεζοπορικές διαδρομές στα Ζαγοροχώρια.

Κοντινές εκδρομές

Το Βραδέτο μπορεί να είναι ένα απόμερο χωριό, όμως σε καμία περίπτωση εδώ δεν θα αισθανθείτε απομονωμένοι, αφού εύκολα μπορείτε να βγείτε στον κεντρικό δρόμο και να συνεχίσετε την περιήγησή σας στα υπόλοιπα χωριά του Κεντρικού Ζαγοριού.

Αποφεύγοντας τα τετριμμένα θα σας δώσουμε κάποιες ιδέες για θαυμάσιες κοντινές εκδρομές που θα σας φέρουν κοντά στη φύση και στον πολιτισμό της μοναδικής αυτής ανθρωπογεωγραφικής ενότητας.

◾ Βραδέτο-Σκαμνέλι: Από το Βραδέτο θα βγείτε στον κεντρικό δρόμο και θα συνεχίσετε προς Τσεπέλοβο, που είναι το κεφαλοχώρι του Κεντρικού Ζαγοριού με σημαντικές υποδομές για φαγητό και διαμονή. Από εδώ συνεχίζετε με έντονες στροφές για το χωριό Σκαμνέλι που θα το συναντήστε σε υψόμετρο 1.200.

Οσο και αν φαίνεται παράξενο, τούτο το τραχύ ορεινό ανάγλυφο κατοικείται από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια, όπως μαρτυρά η ύπαρξη πελασγικού τείχους. Το Σκαμνέλι δημιουργήθηκε τον 16ο αιώνα από τη συγχώνευση μικρότερων όμορων οικισμών.

Κατά τον 17ο και 18ο αιώνα οι κάτοικοί του μετανάστευσαν στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες όπου και δημιούργησαν μεγάλες περιουσίες.

Λίγο ψηλότερα δεσπόζει το επιβλητικό μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής όπου θα σας φέρει ένα ανηφορικό καλντερίμι. Από εδώ η θέα είναι μοναδική, τόσο στο χωριό όσο και στις παρυφές της Τύμφης.

◾ Στη ράχη της Γκαμήλας: Μετά το Σκαμνέλι, καθώς το υψόμετρο θα αυξάνεται, η Τύμφη θα σας ρουφήξει στην αγκαλιά της.

Η διαδρομή στο υψίπεδο του Γυφτόκαμπου και μέχρι το Βρυσοχώρι θα σας μυήσει στην πεμπτουσία της ορεινής φύσης. Η βουή του ποταμού που σκορπά τριγύρω μουσικές και η «Κόκκινη Κορφή», τα αρχέγονα δάση, η «Τσουκαρόσια» των Βλάχων που μοιάζει να κρέμεται κρυσταλλιασμένη πάνω από το οροπέδιο, θ’ αποτυπωθούν για πάντα στη μνήμη σας.

Στη διασταύρωση μετά τον Γυφτόκαμπο, αν πάτε δεξιά θα περιπλανηθείτε για 13 χλμ. μέχρι το απόμερο χωριό Λάιστα.

Αν συνεχίσετε ευθεία θα κατευθυνθείτε προς το Ηλιοχώρι και το Βρυσοχώρι. Η Λάιστα είναι χτισμένη σε ύψος 1.050 μέτρων στην καρδιά πυκνού δάσους. Η διαδρομή μέχρι εδώ πραγματοποιείται πλέον σε ασφάλτινο δρόμο και διατρέχει τοπία υψηλής αισθητικής αξίας.

Το Βρυσοχώρι θεωρείται το «μπαλκόνι» της Τύμφης, αφού οι γειτονιές του προσφέρουν την ωραιότερη θέα στις αλπικές κορυφές και στη θρυλική «Τσούκα Ρόσσα» της Γκαμήλας.

◾ «Αγονη» γραμμή: Ευκολα από το Βραδέτο θα προσεγγίσετε τα παραδοσιακά χωριά Κουκούλι και Κήποι, γνωστά για τα όμορφα αρχοντικά τους και τα πέτρινα γεφύρια τους.

Οι περισσότεροι επισκέπτες σταματούν στους Κήπους καθώς εδώ τελειώνουν τα «τρανταχτά» αξιοθέατα. Εμείς θα προτείνουμε να κατευθυνθείτε ανατολικά όπως δείχνουν οι ταμπέλες, με προορισμό τα ξεχασμένα χωριά Νεγάδες, Φραγκάδες.

Λίγο έξω από τα τελευταία σπίτια του χωριού Κήποι θα δείτε το γεφύρι του Μύλου που μοιάζει να δρασκελίζει με το πέτρινο βήμα του το Μπαγιώτικο ποτάμι, κτίσμα του 1748. Μετά το χωριό Φραγκάδες αναζητήστε το μονοπάτι που οδηγεί στο άγνωστο, αλλά επιβλητικό, πέτρινο γεφύρι του Πετσιώνη.

Με τα πόδια στην Μπελόη

Από το Βραδέτο θα ακολουθήσετε τον «τυφλό» χωματόδρομο για περίπου 1 χιλιόμετρο (αν έχει χιόνι καλύτερα να πάτε με τα πόδια). Σε χαρακτηριστικό σημείο (υπάρχουν και ταμπέλες), θα δείτε να ξεκινά το μονοπάτι.

Ο τόπος γύρω είναι σπαρμένος με πέτρες, ενώ αραιά δέντρα υπομένουν τις δυνατές ριπές του παγωμένου αέρα που κατεβαίνει όλο ορμή από τα υψίπεδα της Τύμφης.

Θα περπατήσετε για 40-45 λεπτά και θα καλύψετε μια απόσταση περίπου 1.300 μέτρων ώσπου να βγείτε στη θέση «Μπελόη». Το μονοπάτι είναι βατό, ευδιάκριτο και χωρίς σημαντικές υψομετρικές διαφορές.

Από το διαμορφωμένο σημείο στο χείλος του γκρεμού θα έχετε μια πανοραμική άποψη του συνόλου σχεδόν της χαράδρας του Βίκου.

Στο ένα χιλιόμετρο δυτικά στην άλλη πλευρά του φαραγγιού, ξεχωρίζει η θέση «Οξιά» που προσφέρει επίσης θαυμάσια θέα στον Βίκο, αλλά προσεγγίζεται από το χωριό Μονοδέντρι.

 Διαμονή

Στα πασίγνωστα χωριά Τσεπέλοβο και Κήποι θα βρείτε άφθονα καταλύματα. Εμείς θα προτείνουμε να μείνετε οπωσδήποτε στο Βραδέτο, αλλά και στα χωριά Σκαμνέλι και Καπέσοβο, όπου μάλιστα αν ενδιαφέρεστε υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα δωμάτια για τις ημέρες των εορτών.

Βραδέτο: «Το μπαλκόνι του Ζαγοριού», ένας υπέροχος ξενώνας με φανταστική θέα στο βουνό και στα γκρεμοτόπια του Βίκου, τηλ. 26530 71702.

Καπέσοβο: Υπάρχουν οι μικροί παραδοσιακοί ξενώνες «Θουκυδίδης» τηλ. 6979983798 και «Μουσαφίρ Οντάς» τηλ. 26530 71727.

Σκαμνέλι: Παραδοσιακός ξενώνας «Το ραδιό», διαθέτει δίκλινα και τρίκλινα δωμάτια με όλες τις ανέσεις, τηλ. 26530 81300.

 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας