Παγκόσμια κληρονομιά

rempetiko.jpg

ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΔΙΣΚΟΥ 45 ΣΤΡΟΦΩΝ, 1966, A.TAΣΣΟΣ   ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΔΙΣΚΟΥ 45 ΣΤΡΟΦΩΝ, 1966, A.TAΣΣΟΣ

Βομβαρδισμός ειδήσεων: Η Μέση Ανατολή καίγεται – ακόμη μία φορά. Τώρα, λέει, ο πλανητάρχης αποφάσισε ότι η Ιερουσαλήμ είναι πρωτεύουσα του Ισραήλ. / Ο προϋπολογισμός για την επόμενη χρονιά κατατέθηκε και συζητείται στη Βουλή. / Ο πρόεδρος της Τουρκίας προκαλεί με δηλώσεις για την υφαλοκρηπίδα. / Ο ηγέτης της Βόρειας Κορέας μιλά για κίνδυνο πυρηνικού πολέμου, εξαιτίας της αμερικανικής πολεμολαγνείας. / Δημοτικές εκλογές στη Βενεζουέλα χωρίς τη συμμετοχή της αντιπολίτευσης. Κι άλλα, κι άλλα, κι άλλα.

Κινούμαι στο σπίτι και κάνω τις πρωινές δουλειές μιας Κυριακής όπως οι άλλες. Η τηλεόραση παίζει στη διαπασών αντί ραδιοφώνου κι εγώ ακούω ειδήσεις: ΕΡΤ, BBC, Deutsche Welle. Και τότε ηχούν οι πρώτες νότες που μου θυμίζουν κάτι από Κρήτη. Ερωτόκριτος; Οχι, αλλά αυτό το έγχορδο μοιάζει με λαγούτο. Κι ένα κρουστό και κι ακόμη ένα έγχορδο, κι ύστερα μια φωνή που τραγουδάει κάτι σε μια γλώσσα που δεν ξέρω – ίσως ινδικά, κάτι ανατολίτικο.

Πηγαίνω στην τηλεόραση και στέκομαι όρθια. Τρεις άνδρες, Ινδοί -είναι εμφανές από τις φορεσιές τους- παίζουν μια τόσο καινούργια αλλά και τόσο οικεία μουσική. Ο ένας, ο τραγουδιστής με τη χαρακτηριστική χροιά, λέει κάτι που θυμίζει αμανέ, αλλά και ηρωικό μεσαιωνικό έπος. Παίζει ούτι, αυτό το όργανο που τόσο καλά ξέρουμε κι εμείς εδώ, στην ανατολική άκρη της Δύσης. Ο άλλος κρατά μια μικρή βολιβιανή κιθάρα, ένα τσαράνγκο και ο τρίτος ένα κρουστό της Ανατολής, μεγάλο και στρογγυλό σαν ταψί με κουδουνάκια στα άκρα του.

Κι εκεί, όρθια, με μια παλιά φόρμα, παντόφλες και τα μαλλιά πιασμένα κότσο αρχίζω να ταξιδεύω στον κόσμο. Από τη μέση της Ανατολής, στην πέρα άκρη της, κι από κει στην άλλη άκρη του Ειρηνικού. Κι από τη λατινόφωνη Αμερική σε ένα πανηγύρι της Κρήτης, την ώρα που όλοι θέλουν να ηρεμήσουν και να θυμηθούν πώς μια αρχοντοπούλα ερωτεύτηκε έναν καλλίφωνο νέο χάρη στη μουσική.

Κι ο έρωτάς τους, που έδειχνε ότι θα έμενε ανεκπλήρωτος, νίκησε τελικά τα εμπόδια. Ανίκητος ο μυστικισμός της κοινής πατρίδας όλων, της μουσικής, λαϊκής, παραδοσιακής, έντεχνης, λόγιας.

Πόσο δικούς μου τούς αισθάνθηκα αυτούς τους ανθρώπους, κι ας μην καταλάβαινα λέξη από το τραγούδι τους. Εκείνο το ρίγος που διέτρεξε την πλάτη μου ήταν αληθινό. Φαντάστηκα ευλύγιστα σώματα να το χορεύουν λικνιζόμενα, εκεί σε μια γωνιά της Δυτικής Βεγγάλης, απ’ όπου προέρχονται αυτοί οι άνθρωποι – Ruhaniyat λέγεται το συγκρότημά τους.

Τρεις μουσικοί που δεν μπορώ να προφέρω τα ονόματά τους σωστά, στίχοι γραμμένοι σε ένα αλφάβητο που μοιάζει με ιερογλυφικά κι εγώ συγκινήθηκα όπως συγκινούμαι όταν ακούω τα δικά μου παιδικά ακούσματα.

Παραδοσιακά τραγούδια από τη Μικρασία, αμανέδες από την Πόλη και ρεμπέτικα σκαρωμένα, αναγεννημένα ή παραλλαγμένα στις φτωχογειτονιές των προσφύγων στην Αθήνα, στον Πειραιά και στη Θεσσαλονίκη. Αλλά και παραδοσιακά τραγούδια από τη Ρούμελη, τη Θράκη και την Ηπειρο, από τα Ιόνια και τα Δωδεκάνησα και την Πελοπόννησο.

Κι επειδή δεν είχα τίποτα άλλο πρόχειρο την ώρα εκείνη, έβαλα να ακούσω -και να τραγουδήσω- μια παλιά συλλογή από ρεμπέτικα· αυτά ήταν τα δικά μου νανουρίσματα.

Βέβαια, νανουρίσματα ακριβώς δεν τα λες, μάλλον τη δύναμη να ξεσηκώνουν έχουν και να σε σπρώχνουν να χορέψεις – κι αν δεν χορεύεις, τουλάχιστον να τα ψιθυρίσεις με τα μάτια κλειστά. Και τώρα που η UNESCO τα συμπεριέλαβε στην Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά, οφείλεις να τα προστατέψεις περισσότερο. Και μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να το κάνεις αυτό: να τα τραγουδάς και να τα μεταδίδεις.

Ξύπνα, μικρό μου, κι άκουσε / κάποιο μινόρε της αυγής, / για σένανε είναι γραμμένο / από το κλάμα κάποιας ψυχής.

»Το παραθύρι σου άνοιξε / ρίξε μου μια γλυκιά ματιά / Κι ας σβήσω πια τότε μικρό μου / μπροστά στο σπίτι σου σε μια γωνιά*.

* «Το μινόρε της αυγής», 1936. Στίχοι: Μίνως Μάτσας, Μουσική: Σπύρος Περιστέρης

  

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας