Οι φτερωτοί κάτοικοι της Αθήνας ζητούν την προσοχή μας

Αν ακούσετε το μελαγχολικό κελάηδημα ενός πουλιού ένα βράδυ του Νοεμβρίου καλωσορίστε τον αγγελιαφόρο του χειμώνα. Θα τον συναντήσετε σχεδόν παντού στους μεγάλους κήπους και στα πάρκα των πόλεων.

Μοναχικό είδος πτηνού ο κοκκινολαίμης, ο χειμερινός επισκέπτης, με το μελωδικό τραγούδι του στέλνει σαφείς προειδοποιητικές βολές προς επίδοξους εισβολείς: «Μην πλησιάσει κανείς άλλος γιατί θα λογαριαστούμε. Εδώ είναι η δική μου επικράτεια».

Και όλοι οι κοκκινολαίμηδες, ακόμη και πρώην ερωτικοί σύντροφοι του καλοκαιριού, χωρίζουν τα τσανάκια τους και κελαηδούν από κάθε σημείο του πάρκου πιο μελαγχολικά από ότι την άνοιξη. Ακόμη και το βράδυ.

309 είδη πτηνών από τα 450 που συναντάμε σε όλη τη χώρα βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, ενώ από αυτά τα 70 είδη είναι μόνιμοι κάτοικοι Αττικής!

Το σεμινάριο του Σχολείου Πουλιών της Ορνιθολογικής Εταιρείας στο πάρκο Τρίτση για μέλη, φίλους και εθελοντές βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Ακολουθούμε τα πουλιά, ακολουθούμε το κελάηδημά τους.

«Αγαπάω τους κοκκινολαίμηδες και κυρίως τους ζωντανούς», δηλώνει με ενθουσιασμό η τρίχρονη Μυρτώ.

Ενα πτηνό που ξεψύχησε στο μπαλκόνι του σπιτιού της κατέστησε τη μικρή Μυρτώ φανατική υπέρμαχο των ζωντανών πουλιών.

Eλατοπαπαδίτσα |

Το σεμινάριο του Σχολείου Πουλιών που διοργάνωσε την περασμένη Κυριακή 20 Νοεμβρίου η Ορνιθολογική Εταιρεία στο πάρκο Τρίτση για μέλη, φίλους και εθελοντές μόλις έχει λήξει.

Οι δύο εκπαιδευτές της Ορνιθολογικής, ο Λευτέρης Σταύρακας και ο Ακης Γαϊτανάκης, επί μιάμιση ώρα επιχειρούν με προβολές να εξοικειώσουν την πολυπληθή ομάδα των συμμετεχόντων στο σεμινάριο με την ποικιλομορφία και τις ιδιαιτερότητες των φτερωτών μας φίλων που εδώ στην Αττική, στο φαιό νταμάρι, παρά τις άοκνες προσπάθειες εξοβελισμού τους επιμένουν να μας συντροφεύουν.

«Δεν είναι γυμνή η Αττική από πουλιά. Το αντίθετο, σύμφωνα με μελέτες που έχουν διενεργηθεί τα τελευταία τριάντα με σαράντα χρόνια και παρά την ανεξέλεγκτη ανοικοδόμηση, τις πυρκαγιές και τον περιορισμό του πρασίνου, 309 είδη πτηνών σε σύνολο 450 που απαντούν σε όλη τη χώρα βρίσκονται εδώ», υπογραμμίζουν με έμφαση οι εκπαιδευτές.

Μάλιστα προσθέτουν πως 120 είδη πτηνών φωλιάζουν στην Αττική, ενώ 70 είδη είναι μόνιμοι κάτοικοι, τα λεγόμενα επιδημητικά πουλιά, το είδος δηλαδή των πτηνών που δεν αποδημεί.

Στην οθόνη εμφανίζονται τα σκίτσα μιας πολυκατοικίας και ενός σπιτιού.

«Ναι, αποκαλούμε τα επιδημητικά πτηνά ιδιοκτήτες ακινήτων καθώς παραμένουν αμετακίνητοι στην πόλη μας», προσθέτουν με χιούμορ οι εκπαιδευτές.

Tσαλαπετεινός |

Το ετερόκλητο κοινό που απαρτίζεται από νέους, ηλικιωμένους, φοιτητές έως και μικρά παιδιά συμμετέχει, απαντά στις ερωτήσεις των εκπαιδευτών και οι εικόνες εναλλάσσονται στην προβολή που διενεργείται στο Παλαιό Οινοποιείο του πάρκου.

Πολλοί εκ των συμμετεχόντων εκπλήσσουν με το εύρος των γνώσεών τους κι ενώ οι εικόνες εναλλάσσονται η μύηση στη μυστική ζωή των πουλιών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Γερακίνα |

Tα πουλιά, όπως σημειώνει η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, «αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους δείκτες της ποιότητας του περιβάλλοντος. Η εξαφάνιση και η μείωση των πληθυσμών τους συνδέεται με απειλές που υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον. Η προσπάθεια λοιπόν για τη διατήρηση των πουλιών είναι και αγώνας για τη διατήρηση του περιβάλλοντος συνολικότερα. Γι' αυτό ένας καλύτερος κόσμος για τα πουλιά σημαίνει έναν καλύτερο κόσμο για όλους μας. Στον αγώνα αυτόν η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα σημαντική διεθνώς τόσο για τα επιδημητικά όσο και για τα μεταναστευτικά είδη. Στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, με μια εκπληκτική ποικιλομορφία στο φυσικό περιβάλλον (ακτές, βουνά, δάση, λιβάδια, θίνες) η Ελλάδα κατέχει προνομιακή θέση για την επιβίωση εκατοντάδων ειδών. Ως χερσόνησος διευκολύνει το ταξίδι εκατομμυρίων πουλιών πάνω από τη Μεσόγειο, ενώ ως νότια χώρα της Ευρώπης είναι ένας φιλόξενος τόπος και για τα είδη του Βορρά που ωφελούνται από τον ήπιο χειμώνα της».

Κίσσα |

Τα πτηνά, διευκρινίζουν οι εκπαιδευτές του σεμιναρίου, επιλέγουν τόπους φωλιάσματος που μπορεί να είναι οποιοδήποτε σημείο, ακόμη και μικροί κήποι στις αυλές των σπιτιών, σταθμούς ξεκούρασης και γι' αυτό για τα μεταναστευτικά είδη «ακόμη κι ένα μικρό πάρκο είναι σημαντικό. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για τα μεταναστευτικά πουλιά, αφού αυτοί οι μαχητές είναι τόσο εξουθενωμένοι που πρέπει να ξαποστάσουν», προσθέτουν οι κ. Σταύρακας και Γαϊτανάκης.

Επίσης υπάρχουν και τα χειμερινά καταφύγια, και αυτό καθώς οι πόλεις είναι πιο ζεστές και πολλά πτηνά καταφεύγουν σε αυτές, όπως ο κοκκινολαίμης που κατακλύζει τα πάρκα, συμπληρώνουν.

Και ποια είναι τα αγαπημένα τους άλση και πάρκα της Αθήνας στα οποία καταφεύγουν τα πτηνά;

Ο Εθνικός Κήπος, αυτός ο πλούσιος και ιστορικός βοτανικός κήπος με τα χιλιάδες δέντρα και θάμνους, ο λόφος του Φιλοπάππου και η Αρχαία Αγορά, ο λόφος του Λυκαβηττού όπου απαντούν σημαντικά είδη όλες τις εποχές και το πάρκο Τρίτση, ενώ ως προς τα δασικά οικοσυστήματα ο Υμηττός και η Πάρνηθα αποτελούν τα ιδανικά καταφύγια.

Ο Υμηττός κατακλύζεται από αετογερακίνες, τσαλαπετεινούς, κοκκινοτσιροβάκους, από τον ασπροπάρη, τον βραχοτσοπανάκο, τον μελισσοφάγο, το φρυγανοτσίχλονο, τον αιγαιοτσιροβάκο, τον συκοφάγο, τον κλειδωνά, τη νησιωτική πέρδικα, το βουνοτσίχλονο και το σιρλοτσίχλονο.

Στην Πάρνηθα θα συναπαντηθείς με πετροπέρδικα, σφηκάρη, μπούφο, φιδαετό, μαυροπετρίτη (είδος γερακιού), ενώ η γερακίνα αποτελεί το πλέον κοινό αρπακτικό της περιοχής της Αττικής.

Ακολουθώντας το κελάηδημα

Σκαρθάκι |

Η δεκάχρονη Αριάδνη παρακολουθεί με προσοχή το σεμινάριο. Παίρνει τα κιάλια της και μαζί με τον πατέρα της που τη συνοδεύει και όλη την υπόλοιπη ομάδα ακολουθεί τους εκπαιδευτές στην περιήγηση στο πάρκο Τρίτση.

«Αγαπώ στα πουλιά το πέταγμά τους», απαντάει αυθόρμητα με ένα σεμνό χαμόγελο.

Κιάλια και φωτογραφικές μηχανές βρίσκονται ήδη στα χέρια των περισσότερων συμμετεχόντων στο σεμινάριο. Ακολουθούμε τα πουλιά, ακολουθούμε το κελάηδημά τους.

Οι εκπαιδευτές με ευκολία αναγνωρίζουν ήχους, επισημαίνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε είδους.

«Η προσαρμογή τους και η ευελιξία που επιδεικνύουν με εντυπωσιάζουν βαθιά. Η ενασχόλησή μου με τα πουλιά ξεκίνησε ύστερα από ένα ντοκιμαντέρ για τους ερωδιούς που παρακολούθησα στο National Geographic. Οταν μάθεις να αγαπάς τη φύση μαθαίνεις να αγαπάς και τον άνθρωπο», σημειώνει ο Δημήτρης Κιτσιανέλης στην «Εφ.Συν.».

Σπίνος |

Ο Γιάννης Χατζηαθανασίου, με τη φωτογραφική μηχανή του και τον πλήρη εξοπλισμό που τη συνοδεύει, δηλώνει μαγεμένος από την τεράστια βιοποικιλότητα των πτηνών.

«Η ενασχόλησή μου με τη φωτογραφία με έφερε σε επαφή με τη φύση. Εβλεπα τα πουλιά και αδυνατούσα να διακρίνω τα είδη. Πραγματικά είναι πολύτιμη γνώση. Και η Ορνιθολογική όπως και τα παιδιά εδώ οι εκπαιδευτές κάνουν εξαιρετική δουλειά», σημειώνει από την πλευρά του.

Η ηλιόλουστη ημέρα προτρέπει για παράταση του περιπάτου στο εγκαταλελειμμένο μεν αλλά με εξαιρετικές αντιστάσεις πάρκο Τρίτση.

Οικογένειες με ποδήλατα, μωρά, πάπιες στις τεχνητές λίμνες, σκυλιά, αυτοσχέδια πικ νικ σε μια απόσταση μόλις οκτώ χιλιομέτρων από την πλατεία της Ομόνοιας παρέχουν ανάσες και εικόνες μιας άλλης ζωής, έστω για λίγο, μακριά από την αφόρητη συμπίεση του εκβαρβαρισμού της καθημερινότητας.

Ακολουθούμε τον ήχο των πουλιών και το φευγαλέο πέρασμά τους μπροστά από τα μάτια μας.

«Αυτή η αίσθηση ελευθερίας που σου παρέχουν με το πέταγμά τους και αυτό το τραγούδι τους συνιστούν για εμένα τον απόλυτο συμβολισμό αυτής ακριβώς της ελευθερίας», αναφέρει από την πλευρά της η Λένα Μπενίση, υπεύθυνη πολιτιστικών προγραμμάτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Μιλάει παράλληλα με ενθουσιασμό για τη συμμετοχή και τη θετική ανταπόκριση των παιδιών του Γυμνασίου στα εκπαιδευτικά προγράμματα που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση και τη γνωριμία των νέων με τη φύση.

«Περισσότερο εξ όλων με εντυπωσιάζει η εξοικείωση των πουλιών με τον ανθρώπινο παράγοντα: ενώ είναι άγρια, εφόσον αισθανθούν ότι δεν απειλούνται είναι απόλυτα εξοικειωμένα», προσθέτει η Βάσω που τον καιρό αυτό ετοιμάζει την πτυχιακή της για την ορνιθοπανίδα στον Δέλτα του Εβρου.

Ο ακήρυχτος πόλεμος των δολωμάτων

Χρυσοβασιλίσκος |

Μια από τις κυριότερες απειλές για τα πουλιά στην Ελλάδα, πέραν της υποβάθμισης και της απώλειας των βιότοπων, της ρύπανσης από τα φυτοφάρμακα, των οχλήσεων εξαιτίας τουριστικών δραστηριοτήτων, της καταστροφής των δασών, είναι ο ακήρυχτος πόλεμος των δολωμάτων.

«Τα δολώματα είναι μια τεράστια πληγή στον ακήρυχτο πόλεμο μεταξύ κυνηγών και κτηνοτρόφων. Οι μεν τοποθετούν δολώματα για την εξολόθρευση λύκων, επί παραδείγματι, οι δε τοποθετούν φόλες και εν τέλει τη νύφη την πληρώνουν τα αρπακτικά πτηνά», τονίζουν με έμφαση οι κύριοι Σταύρακας και Γαϊτανάκης, υπενθυμίζοντας παράλληλα την ιστορία του Λάζαρου του ασπροπάρη.

Το 2013, νεκροί από δηλητηριασμένο δόλωμα εντοπίστηκαν δύο ασπροπάρηδες στις Σέρρες από ερευνητές της Ορνιθολογικής.

Οι δύο παγκοσμίως απειλούμενοι με εξαφάνιση γύπες είχαν μόλις φτάσει στην Ελλάδα από το Τσαντ της Αφρικής προκειμένου να φωλιάσουν στα Μετέωρα.

Ο εντοπισμός των δηλητηριασμένων πουλιών έγινε χάρη στον δορυφορικό πομπό που έφερε στην πλάτη του ο Λάζαρος, ο ένας από τους δύο ασπροπάρηδες.

Το πουλί κατά τραγική ειρωνεία είχε μόλις την περασμένη χρονιά σωθεί από δηλητηρίαση, χάρη στην έγκαιρη επέμβαση κτηνοτρόφου και αφού είχε λάβει την κατάλληλη θεραπεία, απελευθερώθηκε και πάλι στη φύση.

Μέσω του δορυφορικού του πομπού γινόταν η παρακολούθηση της μεταναστευτικής του διαδρομής από την Ελλάδα προς την Αφρική, όταν στα μέσα Μαρτίου του 2013 ξεκίνησε το ταξίδι της επιστροφής του και πάλι στη χώρα μας. Μια επιστροφή όμως που έληξε άδοξα…

Παρά το γεγονός ότι ο Λάζαρος διέσχισε την Αίγυπτο, το Ισραήλ, τη Συρία και την Τουρκία, η πλέον επικίνδυνη περιοχή αποδείχτηκε η Ελλάδα, αφού δύο ημέρες παραμονής ήταν αρκετές για να διακόψουν θανάσιμα τη διαδρομή του προς τον τελικό του προορισμό.

Μαζί του βρέθηκε νεκρός άλλος ένας ασπροπάρης, πιθανόν το μελλοντικό του ταίρι, αφού ο προηγούμενος σύντροφός του δηλητηριάστηκε επίσης κατά την προηγούμενη χρονιά στα Μετέωρα.

Οπως σημειώνει η Ορνιθολογική Εταιρεία: «Η περίπτωση της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων τα τελευταία χρόνια έχει πάρει ξανά τεράστιες διαστάσεις στην ελληνική ύπαιθρο και παρότι έχει οδηγήσει στο παρελθόν σε εξαφανίσεις προστατευόμενων αρπακτικών πουλιών από πολλές περιοχές της Ελλάδας, συνεχίζει να περιορίζει δραστικά και τους εναπομείναντες πληθυσμούς που με πολλές προσπάθειες και κατανάλωση πόρων κατάφεραν να προστατευθούν, δείχνοντας ότι τόσο οι πολίτες μεμονωμένα όσο και η συντεταγμένη πολιτεία αδιαφορούν για το πρόβλημα. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 2012 εξαφανίστηκε η μεγαλύτερη αποικία όρνιων στην ηπειρωτική Ελλάδα ύστερα από μαζική δηλητηρίαση στα Στενά του Νέστου, ενώ εντοπίστηκε δηλητηριασμένος μαυρόγυπας στα λουτρά Εβρου».

Μαυροσκούφης |

Με γοργά βήματα λοιπόν πλησιάζουμε στην πλήρη εξολόθρευση του ασπροπάρη στην Ελλάδα.

«Μια λύση σωτήρια για τη διάσωση των απειλούμενων με εξαφάνιση αρπακτικών θα ήταν η χρήση της ταΐστρας», προσθέτουν οι εκπαιδευτές.

Η περιήγηση φτάνει στο τέλος της και η ομάδα αναχωρεί έμπλεη εικόνων και ήχων.

Ενας καλύτερος κόσμος για τα πουλιά είναι ένας καλύτερος κόσμος για όλους μας.

Γιατί στη φύση, γιατί στον κόσμο αυτόν όλα είναι αλληλένδετα μεταξύ τους.

 Info:

Πληροφορίες για τα εκπαιδευτικά προγράμματα της Ορνιθολογικής Εταιρείας: Σπύρος Ψύχας, 210 8228704, spsychas@ornithologiki.gr

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας