Οι 100 όψεις ενός μύθου

montiliani.jpg

Α. Μοντιλιάνι Α. Μοντιλιάνι

Πριν από 100 χρόνια, τον Δεκέμβριο του 1917, η γαλλική αστυνομία μπούκαρε στην γκαλερί Berthe Weill και σφράγισε (προσωρινά) μια έκθεση για να προστατεύσει τα χρηστά ήθη από το τρίχωμα των εφηβαίων στα γυναικεία γυμνά.

Ηταν η πρώτη και η μόνη ατομική του Ιταλού μποέμ Αμεντέο Μοντιλιάνι, που πέθανε το 1920, πολύ νέος, στα 35 του χρόνια, από φυματίωση επιβαρημένη από μια έκλυτη ζωή γεμάτη σεξ και εθισμό σε ουσίες (αλκοόλ, χασίς, κοκαΐνη, αιθέρα). Σήμερα πια, τα τολμηρά γυμνά του δεν ενοχλούν ούτε τον πιο πουριτανό θεατή. Προκαλούν, όμως, μεγάλο ενδιαφέρον μαζεμένα, πρώτη φορά τόσο πολλά μαζί, σε μια έκθεση επί βρετανικού εδάφους.

«Female Nude» (1916) «Female Nude» (1916) | The Samuel Courtauld Trust, The Courtauld Gallery.

Ξεκίνησε στις 23 Νοεμβρίου στην Tate Modern του Λονδίνου (διάρκεια έως 2 Απριλίου) και περιλαμβάνει 17 από τα περίφημα εκείνα γυμνά του ανάμεσα σε συνολικά 100 πίνακες που συγκεντρώθηκαν από μεγάλα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές.

Ενα κακό έχει ο Μοντιλιάνι. Είναι, όπως επισημαίνουν σχεδόν όλοι οι κριτικοί των αγγλικών εφημερίδων, τόσο γνωστός (το ύφος και η τεχνική του) που από την έκθεση αποκλείεται το στοιχείο της έκπληξης, μια κάποια βαρεμάρα μπορεί να δημιουργηθεί από όλες αυτές τις μορφές με τα μακρόστενα, ανέκφραστα πρόσωπα.

Οχι, απαντάνε οι διοργανωτές. «Στην πραγματικότητα, μια βόλτα στην έκθεση κάνει τον επισκέπτη να καταλαβαίνει ότι υπάρχει σταδιακή πρόοδος, ότι ο Μοντιλιάνι εισάγει νέα στοιχεία, που ίσως συνήθως τα προσπερνάμε. Υπάρχει, βέβαια, ένα τελικό στιλ στους πίνακές του, αλλά ποτέ δεν είναι παγιωμένο, έχει σημαντικές διαφορές από τον έναν στον άλλον. Αλλωστε, η έκθεση δεν εξετάζει τον "μύθο" Μοντιλιάνι, αλλά το έργο του. Ενώ έπινε και κοιμόταν με γυναίκες, έκανε και σημαντική δουλειά, έχουμε τους πίνακες που το αποδεικνύουν».

Ολα αυτά, όμως, ίσως να είναι ψιλά γράμματα, έγνοιες για τους ειδικούς. Το κοινό που αγαπάει τη ζωγραφική έχει μεγάλη, αγνή απόλαυση να πάρει από την έκθεση στην Tate Modern κι ας μοιάζει να επαναλαμβάνεται ο καλλιτέχνης. Κατ' αρχάς γυρνάει πίσω σε ένα Παρίσι της αβάν-γκαρντ, που υποδέχτηκε το 1906 τον νεαρό φιλάσθενο σεφαραδίτη Εβραίο από την Ιταλία, γεννημένο το 1884 στο Λιβόρνο, ο οποίος ήταν αποφασισμένος να αφήσει το ίχνος του στην τέχνη. Να κάνει παρέα με τους καλύτερους, Πικάσο, Ντερέν, Χουάν Γκρι και Ντιέγκο Ριβέρα (που ήταν και συγκάτοικός του). Να γνωρίσει τη ζωή μέχρι τον πάτο, να περάσει στην αθανασία ένα νέο είδος απελευθερωμένης γυναίκας.

«Αν και δεν είναι ο φεμινισμός που ξέρουμε σήμερα, είναι πολύ ενδιαφέρον να σκεφτούμε τα γυμνά μοντέλα του Μοντιλιάνι σαν γυναίκες που κάνουν επιλογές», δήλωσε η επιμελήτρια διεθνούς τέχνης της Tate, Νάνσι Αϊρσον. «Την εποχή εκείνη (ο Μοντιλιάνι ζωγράφισε τους περισσότερους πίνακές του στη διάρκεια του Α' Παγκόσμιου Πολέμου) άλλαζε η ιστορία των γυναικών. Μπορούσαν να μην παντρευτούν.

Να ζήσουν μόνες τους. Δεν ήταν απαραίτητο να αποκτήσουν παιδιά. To να ποζάρουν για ζωγράφους ήταν ένα προσοδοφόρο επάγγελμα, έπαιρναν τα διπλά χρήματα απ' ό,τι στο εργοστάσιο».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ