Ο Σάιλοκ προκάλεσε συζήτηση

sami-modiano_0.jpg

Ο Σάμι Μοντιάνο, επιζήσας του Ολοκαυτώματος, μπροστά στη Συναγωγή της Ρόδου, σε φωτογραφία της Αρτεμης Αλκαλάη (2015) Ο Σάμι Μοντιάνο, επιζήσας του Ολοκαυτώματος, μπροστά στη Συναγωγή της Ρόδου, σε φωτογραφία της Αρτεμης Αλκαλάη (2015)

Σχολιάζοντας το δημοσίευμά μας (5/5) με τον τίτλο «Παίρνουμε... χρυσό στον αντισημιτισμό», ο Γιάννης Δραγασάκης έγραψε στο Twitter: «Θεωρείτε όντως ότι η αναφορά στον Σάυλοκ συνιστά αντισημιτισμό; Και η εφημερίδα υιοθετεί άκριτα αυτή την “εκτίμηση”; Μήπως χάνεται το μέτρο;»

Με ανακοίνωσή του το ΠΑΜΕ, υπογεγραμμένη από την Εκτελεστική Γραμματεία, επιτίθεται στην εφημερίδα μας για το ίδιο δημοσίευμα:

«Με σημερινό δημοσίευμα στην Εφημερίδα των Συντακτών αναπαράγονται άθλιες συκοφαντικές και προβοκατόρικες για το κίνημά μας αναφορές, που χαρακτηρίζουν το ΠΑΜΕ ως αντισημιτική δύναμη και φτάνουν στην αθλιότητα να γράφουν ότι το ΠΑΜΕ “βεβηλώνει μνημεία του ολοκαυτώματος”. Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Είναι γνωστό ότι αυτή την περίοδο το ΠΑΜΕ πρωτοστατεί για να εκφραστεί η αλληλεγγύη των Ελλήνων εργαζομένων στους πάνω από χίλιους Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους που βρίσκονται σε απεργία πείνας στις φυλακές του Ισραήλ.

»Η αλληλεγγύη στον αγώνα του παλαιστινιακού λαού δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται αντισημιτισμός. Το δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών, που εντάσσει το ΠΑΜΕ στις δυνάμεις του αντισημιτισμού, μας προκαλεί οργή. Απαιτούμε να προχωρήσει άμεσα η Εφημερίδα των Συντακτών σε αποκατάσταση της αλήθειας δημοσιεύοντας την έντονη διαμαρτυρία μας».

Δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών σχετικά με τα συμπεράσματα του Ιδρύματος Χάιρινχ Μπελ

Είναι τουλάχιστον παράδοξο ότι οι επιθέσεις αφορούν την «Εφ.Συν.» και όχι αυτούς που διατύπωσαν τα συμπεράσματά τους. Δηλαδή, το Ιδρυμα Χάινριχ Μπελ και τους τέσσερις ερευνητές (Γιώργος Αντωνίου, Σπύρος Κοσμίδης, Ηλίας Ντίνας, Λεόν Σαλτιέλ).

Η κατηγορία στην εφημερίδα αφορά την ασχολίαστη μεταφορά των συμπερασμάτων. Οπότε, σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, αυτό σημαίνει αυτομάτως ότι αποδέχεται η εφημερίδα και ο συντάκτης του δημοσιεύματος τις απόψεις του ιδρύματος.

Είναι ενοχλητικές αυτές οι απόψεις; Αρκούντως. Τι κάνεις λοιπόν; Τις αποσιωπάς; Βάζεις νωρίτερα μερικούς αρνητικούς επιθετικούς χαρακτηρισμούς για να μειώσεις την ενόχληση; Ή αποδέχεσαι την πρόκληση και προκαλείς τη συζήτηση; Μασημένη, καθησυχαστική θεωρία ή μαχητική και πολεμική αντιπαράθεση; Η επιλογή ήταν πως η αποσιώπηση θα ήταν το χειρότερο αποτέλεσμα.

Η τροπή που σε κάποιες περιπτώσεις έλαβε η κριτική είναι απλή επιβεβαίωση της τελευταίας φράσης της Χάνα Αρεντ στην εισαγωγή της (1950) στο τρίτομο έργο της «Οι απαρχές του ολοκληρωτισμού - Πρώτο μέρος – Αντισημιτισμός» (εκδ. Νησίδες, 2017): «Είναι μάταιες όλες οι προσπάθειες να δραπετεύσουμε από τη βλοσυρότητα του παρόντος στη νοσταλγία για ένα ακόμη άθικτο παρελθόν, ή στην προεξοφλούμενη λησμονιά ενός καλύτερου μέλλοντος».

«Ομολογίες πίστεως»

Τα αιτήματα για «ομολογίες πίστεως» είναι επίσης αρκούντως ενοχλητικά, αλλά είναι τόσο επιτακτικά όσο και οι καθημερινές πλέον ανάγκες να ξεκαθαρίζει έκαστος τη θέση και τη στάση του για τα τρέχοντα. Οπότε, ας ειπωθούν όσο πιο καθαρά γίνεται μερικές θέσεις για να αποφεύγονται τουλάχιστον οι παρεξηγήσεις και οι παρανοήσεις.

1. Με τους τρέχοντες όρους, οι θέσεις του ιδρύματος Χάινριχ Μπελ είναι η απόπειρά του να πει ότι η ανεξαρτησία της σκέψης του αποδεικνύεται από το γεγονός ότι σχολιάζει όλους τους πολιτικούς χώρους, από τη Χρυσή Αυγή μέχρι την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά και τους αντιεξουσιαστές.

Το τσουβάλιασμα είναι προφανές, η εξίσωση ισοπεδωτική και αποϊδεολογικοποιημένη. Ισα κι όμοια χρυσαυγίτες, αρνητές του Ολοκαυτώματος, συνωμοσιολόγοι και αντιφασίστες που χρησιμοποιούν το όνομα του θεατρικού Σάιλοκ. Δεν είναι τίποτα άλλο από την αμηχανία συγκεκριμένων ομάδων σκέψης μπροστά στα δεδομένα που έχουν γεννήσει συγκεκριμένες πολιτικές οι οποίες δεν κατονομάζονται.

Γιατί άραγε; Ως δηλαδή να γεννιέται ο αντισημιτισμός στον δημόσιο λόγο σε νεκρό τόπο και χρόνο και πέρα από τα κοινωνικά του συμφραζόμενα. Οι ελίτ μοιάζουν, δηλαδή, να σκέφτονται και να δρουν με τη λογική του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Δ «θέλω [οι Εβραίοι] να είναι καλά από κάθε άποψη, αλλά θέλω να αισθάνονται ότι είναι Εβραίοι» (Χ. Αρεντ, Αντισημιτισμός, σελ. 58).

2.Το ΠΑΜΕ, τα κόμματα και οι οργανώσεις της Αριστεράς έχουν δίκιο να διαμαρτύρονται και θα πρέπει να ζητήσουν τον λόγο από τους συντάκτες της έκθεσης, αφού αυτοί φέρουν το βάρος επεξήγησης της λογικής τους.

Επίσης, οι συντάκτες της έκθεσης θα πρέπει να τοποθετηθούν και σε κάτι ακόμη. Πώς ερμηνεύουν και πώς ονοματίζουν την επίσημη θέση του κόμματος της Ν.Δ. που δεν ψήφισε την τροπολογία της σημερινής κυβέρνησης για την απόδοση ιθαγένειας σε απογόνους Ελλήνων Εβραίων θυμάτων του Ολοκαυτώματος;

3. Είναι αντισημίτες ή υποθάλπουν τον αντισημιτισμό όσοι χρησιμοποιούν στον λόγο τους, για να δείξουν τη σκληρότητα των δανειστών, το όνομα του Σάιλοκ από τον «Εμπορο της Βενετίας» του Σέξπιρ; Τα στερεότυπα και η χρήση τους είναι συζήτηση που δεν εξαντλείται σε μια αράδα, ωστόσο, με την έννοια αυτή, ο υπογράφων το παρόν κείμενο βρίσκεται καταγγελλόμενος όσο και ο κ. Δραγασάκης που διαμαρτύρεται. Ωρα είναι να λογοκρίνουμε και τον Σέξπιρ. Για το θέμα γίνεται μεγάλη συζήτηση παγκοσμίως και για εκκίνηση παραπέμπουμε στο δοκίμιο του Ρίτσαρντ Σένετ «Ο ξένος - Δύο δοκίμια για την εξορία» (εκδ. Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης).

4. Για το Ισραήλ και την πολιτική του θα μιλάμε ή κινδυνεύουμε να χαρακτηριστούμε αντισημίτες; Για οικονομία και μόνο χώρου μια πρώτη καλή εισαγωγή στον ιστότοπο Αντιγειτονιές (https://antigeitonies.blogspot.gr/2017/05/blog-post_6.html).

Επίμετρο Και γιατί τότε επιλέγεις να μεταφέρεις συμπεράσματα με τα οποία διαφωνείς; Διότι οφείλουμε κατ’ αρχήν να ακούσουμε τον λόγο αυτών με τους οποίους διαφωνούμε, επειδή το θέμα είναι πολύ σοβαρό, οπότε δεν έχουμε κανένα λόγο να φοβόμαστε την αντιπαράθεση και διότι πολύ απλά μπορεί να διαφωνούμε για το τι συνιστά αντισημιτισμό, ξέρουμε όμως όλοι πού οδηγεί.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας