Ο φαύλος κύκλος της αϋπνίας και της κοινωνικής απομόνωσης

Θεωρείται κλινικά επιβεβαιωμένο ότι η κοινωνική απομόνωση και η αθέλητη μοναξιά αποτελούν παράγοντα υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη διάφορων ψυχοσωματικών παθήσεων: από τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τα εμφράγματα μέχρι την κατάθλιψη. Το ίδιο ισχύει και για την παρατεταμένη αϋπνία. Η στέρηση του καθημερινού ύπνου αποτελεί την αιτία πολλών παθολογιών που επιβαρύνουν σοβαρά την υγεία μας.

Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι όταν η παρατεταμένη στέρηση των αναζωογονητικών λειτουργιών του ύπνου συνυπάρχει σε ένα άτομο με αισθήματα κοινωνικής απομόνωσης και μοναξιάς, τότε δημιουργείται ένας «αυτο-ενισχυτικός βρόχος ανάδρασης», ο οποίος όχι μόνο επιβαρύνει τη φυσική κατάσταση και την ψυχολογική υγεία των ατόμων που υποφέρουν από αϋπνία αλλά, επιπλέον, καθιστά ανυπόφορη την προσωπική και κοινωνική ζωή τους.

Η στενότατη σχέση και η αμοιβαία αλληλεπίδραση ανάμεσα σε αυτές τις δύο φαινομενικά διαφορετικές και ασύνδετες μεταξύ τους παθολογικές καταστάσεις, δηλαδή ανάμεσα στην αϋπνία και το αίσθημα κοινωνικού αποκλεισμού, αποκαλύφθηκε πρόσφατα από μία συστηματική έρευνα που πραγματοποίησαν στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας δύο νευροεπιστήμονες ειδικοί στις διαταραχές του ύπνου, ο Matthew Walker και η Eti Ben Simon, και δημοσιεύτηκε πριν από μερικές ημέρες στο περιοδικό «Nature Communications».

Πώς ενισχύονται αμοιβαία;

Για να μελετήσουν πειραματικά οι ερευνητές το πώς η στέρηση ύπνου και η κοινωνική απομόνωση αλληλεπιδρούν μεταξύ τους κατέγραψαν λεπτομερώς, μέσω λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI), την εγκεφαλική δραστηριότητα 18 ενήλικων υγιών εθελοντών, όταν έβλεπαν ένα βίντεο στο οποίο κάποια άγνωστα πρόσωπα βάδιζαν προς το μέρος τους και τους πλησίαζαν.

Το πείραμα προέβλεπε ότι οι εθελοντές μπορούσαν να πατήσουν ένα κουμπί που σταματούσε το βίντεο όταν έκριναν ότι τα άτομα που έβλεπαν σε αυτό είχαν πλησιάσει υπερβολικά κοντά τους.

Ετσι, ανακάλυψαν ότι οι εθελοντές που είχαν μείνει άγρυπνοι την προηγούμενη νύχτα, σταματούσαν την κίνηση προς το μέρος τους των προσώπων που έβλεπαν στο βίντεο σε μια απόσταση 18 έως 60% μεγαλύτερη σε σύγκριση με τους εθελοντές που είχαν κοιμηθεί κανονικά.

Επιπλέον, μέσω της μαγνητικής τομογραφίας, οι ερευνητές κατέγραψαν στα άυπνα άτομα μια πολύ έντονη ενεργοποίηση των εγκεφαλικών κυκλωμάτων που εμπλέκονται στην αξιολόγηση της απόστασης ασφαλείας, αν δηλαδή ένα αντικείμενο, π.χ. ένα αυτοκίνητο ή ένας άνθρωπος, πλησιάζει απειλητικά, ενώ ενεργοποιούνταν ελάχιστα τα εγκεφαλικά κυκλώματα που σχετίζονται με την ικανότητα ερμηνείας των προθέσεων και των αισθημάτων των άλλων ατόμων.

Διαπίστωσαν, μάλιστα, έκπληκτοι ότι τα αποτελέσματα από τις τομογραφικές αναλύσεις συμφωνούσαν με τα αποτελέσματα που προέκυπταν από ένα ειδικό ψυχολογικό ερωτηματολόγιο που έπρεπε να συμπληρώσουν οι εθελοντές και αφορούσε το αίσθημα μοναξιάς ή απομόνωσης που ενδεχομένως βίωναν.

Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν τις αντιδράσεις περίπου 1.000 εθελοντών στη θέα ανθρώπων που συζητούσαν μεταξύ τους με τον συνήθη τρόπο για καθημερινά ζητήματα.

Κατόπιν, ζήτησαν από τους θεατές αυτών των σκηνών να αξιολογήσουν την κοινωνικότητα των συνομιλητών και να υποδείξουν με ποιους από αυτούς θα ήταν διατεθειμένοι να συζητήσουν φιλικά.

Το αποτέλεσμα και αυτής της δεύτερης έρευνας ήταν ότι τα άτομα που ήταν άυπνα ή δεν είχαν κοιμηθεί αρκετά έδιναν την εντύπωση ότι είναι πιο μοναχικά και λιγότερο κοινωνικά διαθέσιμα!

Η συστηματική στέρηση ύπνου δεν επιβαρύνει μόνο τις φυσιολογικές εγκεφαλικές λειτουργίες και την ψυχοσωματική υγεία μας, επηρεάζει εμφανώς και την κοινωνική συμπεριφορά μας.

Από την άλλη μεριά, όμως, η ψυχολογική μας κατάσταση και το έντονο οικογενειακό ή κοινωνικό στρες που βιώνουμε επηρεάζουν άμεσα τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου μας και πρωτίστως τη ζωτική λειτουργία του ύπνου.

Επομένως, το καθημερινό «κούρεμα» των απαραίτητων ωρών ύπνου και χαλάρωσης όχι μόνο δεν αναπληρώνεται, αλλά οδηγεί στην υποβάθμιση της ποιότητας ζωής μας και, σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να αποβεί μοιραίο.

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας