Μνήμη Γιάννη Κασπίρη

giannis kaspiris

Γιάννης Κασπίρης Ο υποψιασμένος σκηνοθέτης μιας εποχής που δεν υπάρχει πια

Ο σκηνοθέτης Γιάννης Κασπίρης, ένας από τους πιο σημαντικούς δημιουργούς, έφυγε ξαφνικά από καρδιά το βράδυ της Τρίτης. Το έργο του σημάδεψε τη φυσιογνωμία μιας εποχής που έχει χαθεί. Αξέχαστα θα μείνουν τα «Μονοπάτια της σκέψης», ένα πραγματικό πνευματικό επίτευγμα.

Μια κιβωτός γνώσης με πάνω από 80 συνεντεύξεις με κορυφαίους διανοητές όλου του κόσμου. Aνάμεσά τους, ο Galbraith, o Derrida, o Baudrillard, o Lyotard, o Chomsky, o Godelier, ο Edward Said, o Bourdieu, η Julia Kristeva, η Agnes Heller, ο Andre Gorz, o Edgar Morin, o Wallerstein, o Oscar Lafontaine. Στοχασμός και τηλεόραση δεν είναι έννοιες ασύμβατες.

Ηταν το κερδισμένο στοίχημα του Γιάννη. Εδώ εντάσσεται και η τηλεοπτική σειρά «Ανθρωποι και τηλεόραση». Ναι, η τηλεόραση μπορεί να σκεφτεί τον εαυτό της, να πάρει αποστάσεις από τον εαυτό της και να εκπληρώσει τον σημαντικό εκπαιδευτικό και πολιτισμικό της ρόλο.

Το έργο του συνδέθηκε με τη δημόσια τηλεόραση. Στο πρόσωπό του η δημόσια τηλεόραση έζησε μοναδικές στιγμής δικαιώνοντας τον θεμελιώδη εκπαιδευτικό και πολιτιστικό της ρόλο. Τον ανεκτίμητο ρόλο που μπορεί να παίξει ως αντίδοτο στη συρρίκνωση ή ακόμα και στον θάνατο της σκέψης. Ευτυχώς ο Γιάννης πρόλαβε να ζήσει σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν δυνατόν.

Αλλά δυστυχώς έφυγε πικραμένος, αφήνοντας ολοκληρωμένα επεισόδια με σημαντικούς ξένους στοχαστές στο αέρα. Ουδείς ενδιαφερόταν πλέον για τη συνέχιση ενός τέτοιου έργου. Η πιο πρόσφατη δουλειά του ήταν η επιμέλεια μιας σειράς βίντεο για «Το ποτάμι που ακούει».

Προσωπικά, η συνεργασία μου μαζί του καθόρισε τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής μου. Οι σειρές ντοκιμαντέρ που μαζί κάναμε «Οι φυλακές των γυναικών», «Η τρέλα τόσο μακριά τόσο κοντά», αλλά και η μοναδική έκθεση στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας «Στην Αλλη Οχθη» έχουν αφήσει ανεξίτηλα ίχνη που ο θάνατός του δεν μπορεί να καταστρέψει.

Αλλωστε αυτό είναι ένα από τα μοναδικά προνόμια της τέχνης. Να έχει τον δικό της τρόπο να αντιστέκεται στη φθορά και τη λησμονιά, στον οριστικό δηλαδή θάνατο.

Ο Γιάννης είχε έναν μοναδικό τρόπο να αποκαθιστά τη χαμένη τιμή του περιθωρίου. Ο άλλος, ως αντεστραμμένος καθρέφτης του εαυτού μας στο τηλεοπτικό κοινό της δεκαετίας του ΄90, είχε την ευκαιρία να εκτεθεί σε ένα πρωτόγνωρο για την εποχή εκείνη (αλλά και φευ και για τη δική μας) τρόπο θέασης της διαφορετικότητας που δεν είχε τίποτα να κάνει με στίγμα και κακοποίηση.

Στο βραβευμένο του έργο «Οι άνθρωποι απλοί, απλοί σαν τα παιδιά», στο ντοκιμαντέρ «Με λένε Στέλιο», στη δουλειά του πάνω στις μειονότητες, ο Γιάννης μπόρεσε να εκφράσει το πάθος του για την ανάδειξη της διαφορετικότητας σαν έναν άλλο τρόπο του υπάρχειν.

Οπως οι ανά την υφήλιο διανοητές είχαν να μας πουν πολύτιμα πράγματα για την υπόθεση της σκέψης μας, αντίστοιχα πολύτιμα πράγματα για την υπόθεση της ζωής μας είχαν να μας πουν μέσα από το υποψιασμένο βλέμμα του Γιάννη και οι πιο ταπεινοί, οι ευρισκόμενοι στο περιθώριο της κοινωνίας μας άνθρωποι.

Ικανοί ως καταλύτες να αναδεικνύουν ρωγμές, χάσματα και απορίες της επισφαλούς φυσιολογικότητάς μας.

Ο Γιάννης ακροβατούσε με άνεση ανάμεσα στο υψηλότερο πνεύμα της παγκόσμιας διανόησης και σε εκείνο της μειονοτικής ύπαρξης.

Το περιθώριο, οι διαφορετικοί, οι έγκλειστοι, οι τρελοί, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι μετανάστες αξίωναν μια θέση ισότιμη στο έργο του με τους εκπροσώπους της υψηλής διανόησης. Η «Αλλη Οχθη» έβρισκε τρόπο να ταξιδεύει στην κεντρική σκηνή και να μας μαθαίνει πράγματα και θαύματα…

Αν αυτό σημαίνει πολιτισμός, ο Γιάννης ταξιδεύει τώρα μέσα στην αγκαλιά του. Αν η τέχνη αποδομεί τη λησμονιά… ο Γιάννης ταξιδεύει τώρα έμπλεος εικόνων, θλίψεων, αλλά και μιας δικαιωμένης χαράς που καμία πίκρα τελικά δεν μπορεί να στερήσει από τον δημιουργό: η συγκυρία είναι ένα συμβάν.

Ο δημιουργός έχει τον τρόπο του μέσα από το έργο του, μέσα από τη μνήμη του έργου του, να υπονομεύει το συμβάν της συγκυρίας. Η πανουργία της δημιουργίας…

Καλό σου ταξίδι, Γιάννη. Ο μικρός Γιώργος έχει τόσους λόγους να είναι περήφανος για τον πατέρα του. Κι εμείς τόσους λόγους να νιώθουμε τυχεροί που συνεργαστήκαμε μαζί σου.

Τελευταίο αντίο...

«Εχασα έναν φίλο» δήλωσε ο επικεφαλής του Ποταμιού Σταύρος Θεοδωράκης για τον θάνατο του Γιάννη Κασπίρη, η πολιτική κηδεία του οποίου γίνεται σήμερα στις 13.30 στην αίθουσα Πολιτικών Κηδειών του Α’ Νεκροταφείου.

»Ο κ. Θεοδωράκης απέστειλε τα συλλυπητήριά του στην οικογένεια του δημιουργού και πρόσθεσε: «Χάσαμε έναν φίλο. Και η Ελλάδα έχασε έναν σημαντικό άνθρωπο. Εναν πολίτη που ανησυχούσε καθημερινά για όλα αυτά που γίνονται και για όλα αυτά που δεν γίνονται. [...]

»Η μεγάλη του αγωνία ήταν η χώρα. Με μάλωνε, με συμβούλευε, με ωθούσε. “Μπαίνω να γίνω βιονικός και μετά θα 'ρθω να τα πούμε”, ήταν το τελευταίο του μήνυμα. Γιάννη, θα μας λείψεις όσο δεν φαντάζεσαι. Θα σε σκεφτόμαστε και θα θυμόμαστε τον δρόμο που μας έδειχνες»...

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας