Μεστό δεύτερο βήμα

terma.jpg

ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Οκτώ χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση στην πεζογραφία, ο Νίκος Αδάμ Βουδούρης επανέρχεται στο προσκήνιο με το μυθιστόρημα «Καϊάφας». Ως πρωταγωνιστής και αφηγητής ταυτόχρονα του βιβλίου συστήνεται ένα δυσλειτουργικό στέλεχος ιδιωτικής εταιρείας που παρατάει τη δουλειά του στη μέση μιας σύσκεψης και ξεκινάει ένα οδοιπορικό στη δυτική Πελοπόννησο παρέα με ένα σκυλί που συναντάει τυχαία σε μια παραλία.

ΝΙΚΟΣ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ «Καϊάφας» Μυθιστόρημα Πατάκης, 2016 Σελ. 152 |

Παρά το γεγονός ότι το σκυλί έχει κρεμασμένο στον λαιμό του ένα ταμπελάκι με τα στοιχεία του, ο αφηγητής αποφασίζει να μην ειδοποιήσει το αφεντικό του αλλά να ζήσει για μερικές εβδομάδες μαζί του σαν φυγάς, περιηγούμενος σε αρχαιολογικούς χώρους, καταλύοντας σε παραλίες και επαρχιακά ξενοδοχεία, πιάνοντας δουλειά σε μια ταβέρνα και δίνοντας παντού ψεύτικα ονόματα – σε μια επιλογή που, πέρα από την παιγνιώδη διάστασή της, προδίδει και την κρίση ταυτότητας την οποία διέρχεται ο ήρωας.

Πράγματι, αυτό με το οποίο φαίνεται να παλεύει ο ήρωας του βιβλίου είναι στην πραγματικότητα ο εαυτός του ή, ακριβέστερα, ο εξωτερικός φλοιός της προσωπικότητάς του: αυτό που οι άλλοι, στις διάφορες μορφές τους, του επιβάλλουν να είναι.

Για να εξορκίσει αυτές τις επιρροές, μοιάζει να επιστρέφει προς μια απλούστερη, ωμότερη και περιστρεφόμενη γύρω από τα ένστικτα εκδοχή του εαυτού του – διολίσθηση που αποτυπώνεται ιδανικά με τη σωματικότητα της γραφής και την ελαφρώς άναρχη στίξη του κειμένου, που αντιστοιχεί στην αποδιαρθρωμένη ψυχοσύνθεση του ήρωα.

Ανάλογη ευαισθησία και τεχνική δεινότητα επιδεικνύει ο πεζογράφος και στην κατάρτιση της πλοκής του βιβλίου, όπου μια σειρά από έξοχες, υποβλητικές σκηνές οδηγούν σε συγκινητικές κορυφώσεις που φωτίζουν τη σπαρακτική μοναξιά του ήρωά του.

Το λεπτό χιούμορ, η αδυσώπητα ρεαλιστική απεικόνιση του πελοποννησιακού τοπίου και των ανθρώπων του και η εικονοποιητική δύναμη της γλώσσας έρχονται να προστεθούν στα προτερήματα ενός πολυεπίπεδου βιβλίου, που μπορεί να διαβαστεί ταυτόχρονα ως ιδιότυπο road story, υπαρξιακό δράμα και σπαρταριστή ηθογραφία.

Δεύτερη εμφάνιση και για τη Γιούλη Αναστασοπούλου, με τη συλλογή «Τι συμβαίνει με τα βατόμουρα;» (σελ. 121), που περιλαμβάνει διηγήματα υπερρεαλιστικής χροιάς διαδραματιζόμενα σε μια φανταστική πόλη. Τα κείμενα χωρίζονται σε τρεις ενότητες με βάση ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που συμβαίνει στην πόλη, δηλαδή τη βλάβη στο Γρανάζι, ένα είδος μηχανισμού που δίνει στη ζωή την ευταξία της.

ΓΙΟΥΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΥ «Τι συμβαίνει με τα βατόμουρα;» Διηγήματα Θράκα, 2016 Σελ. 121 |

Στην πρώτη ενότητα περιλαμβάνονται διηγήματα που λαμβάνουν χώρα πριν από την κρίση του Γραναζιού, όταν η ζωή κυλάει, υποτίθεται, ομαλά, αν και ήδη στο στάδιο αυτό είναι εμφανή τα πρώτα σπέρματα του παραλογισμού που θα καταλάβει την πόλη και τους κατοίκους της αργότερα.

Οταν τελικά η κρίση έρχεται, η πόλη βυθίζεται στο χάος, το οποίο όμως παρουσιάζεται από τη συγγραφέα, σε μια πολύ επιτυχημένη αντιστροφή, ιδιαίτερα δομημένο: η ζωή των ανθρώπων επιδεινώνεται μεθοδικά και οργανωμένα, αφού, επί παραδείγματι, το επίπεδο διαβίωσης καθενός εκ των κατοίκων καθορίζεται με τη συμμετοχή τους σε παράδοξες δοκιμασίες, ενώ οι αυτοκτονίες διδάσκονται σε σεμινάρια.

Το στοιχείο αυτό, η παρουσίαση δηλαδή της κανονικότητας ως χαοτικής και του χάους ως μιας οργανωμένης διολίσθησης αποτελεί και μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του βιβλίου, μαζί με το γεγονός ότι η Αναστασοπούλου καταφέρνει να παρουσιάσει ένα πραγματικά συνεκτικό σύμπαν που διέπεται από τη δική του λογική και τις τυποποιημένες συμπεριφορές των ανθρώπων του, χωρίς σε κανένα σημείο η γραφή της να χάνει τη σπιρτάδα, την ευφυΐα και την ευρηματικότητα που χαρακτήριζαν και το πρώτο της βιβλίο, αλλά εδώ παρουσιάζονται ακόμα πιο οξυμένες.

Είναι με όπλα αυτές τις αρετές που καταφέρνει να συγκροτήσει μια παράδοξη ατμόσφαιρα χαρούμενης δυστοπίας, ιδιαίτερα πρωτότυπης και απολαυστικής στην ανάγνωση.

* Το «Ανοιχτό Βιβλίο» συγχαίρει τον συνεργάτη του Χρ. Κυθρεώτη για την κατάκτηση του Κρατικού Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2015 (εξ ημισείας με την ποιήτρια Μαρία Φίλη).