Kαταρρίπτοντας ηχητικούς φραγμούς

festival_tectonics.jpg

Ο κιθαρίστας Φρεντ Φριθ και ο αρχιμουσικός Ιλάν Βολκόφ | ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Το διήμερο 16-18/6/2017, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση φιλοξένησε την αθηναϊκή διοργάνωση του διεθνούς φεστιβάλ «Tectonics». Υπό τη συνολική επιμέλεια του ιδρυτή του και καταξιωμένου αρχιμουσικού Ιλάν Βολκόφ, στην Αθήνα το «Tectonics» κατέρριψε ηχητικούς φραγμούς, φέρνοντας σε διάλογο φαινομενικά αντίθετες μουσικές: συμφωνική μουσική, ελεύθερο αυτοσχεδιασμό, ηλεκτρονικό noise, μουσική δωματίου, ηχητικές εγκαταστάσεις και παραδοσιακά ακούσματα.

Στις 17/6/2017, ο χαλκέντερος, τελειομανής Βολκόφ διηύθυνε την ΚΟΑ σε ένα ενδιαφέρον, απαιτητικό πρόγραμμα αποτελούμενο από συνθέσεις συγχρόνων δημιουργών και «κλασικών» του μεταπολεμικού μοντερνισμού. Στην κατάμεστη αίθουσα οι άρτια προετοιμασμένοι Ελληνες μουσικοί πρόσφεραν δυναμικές, φροντισμένες αναγνώσεις καθηλώνοντας το ενθουσιώδες ακροατήριο φίλων της σύγχρονης μουσικής.

Πρώτος παίχτηκε ο «Συνθέτης/Der Komponist» (2015) του Γιάννη Κυριακίδη, σύνθεση αφιερωμένη στα 80χρονα του Γερμανού συνθέτη Χέλμουτ Λάχενμαν. Γραμμένη για μεγάλη συμφωνική ορχήστρα και ηλεκτρονικό υπολογιστή που ενώνει σποραδικά την επεξεργασμένη φωνή του Λάχενμαν στο α λα Λίγκετι έρπον νέφους του συμφωνικού ήχου, η εκτενής σύνθεση του 47χρονου Ελληνοκύπριου συνδύασε ισορροπημένα τις αναφορές/καταβολές στον ιστορικό μοντερνισμό με τις πιο προχωρημένες αναζητήσεις του παρόντος.

Ακολούθησαν τα «Σπαράγματα από το Τουρφάν/Turfan fragments» (1980) του Μόρτον Φέλντμαν, εμπνευσμένα από ράκη πανάρχαιων χαλιών που βρέθηκαν σε γερμανικές ανασκαφές των αρχών του 20ού αιώνα στην κινεζική έρημο, στον «Δρόμο του μεταξιού». Ο Αμερικανός συνθέτης καταθέτει εδώ ως νοηματική μεταφορά μια μινιμαλιστική αναδιατύπωση αποδομημένων σπαραγμάτων από γνωστά έργα -π.χ. την «Ιεροτελεστία»!- ξετυλίγοντας ένα «ιστορικό της πρακτικής του συν-θέτειν με ήχους και όργανα στη διαχρονία της Δυτικής μουσικής».

Στη συνέχεια ξανακούσαμε -επιτέλους ζωντανά!- ένα από τα ανθεκτικά αριστουργήματα της βραχύβιας άνοιξης του ελληνικού μοντερνισμού, την «Εναντιοδρομία» (1956-68) του Γιάννη Χρήστου. Η σύνθεση δόθηκε σε μια συναρπαστικά τεταμένη εκτέλεση, που κορυφώθηκε εκρηκτικά με στοιχεία μετάπραξης όταν οι «επαναστατούντες» μουσικοί αρχίζουν να ωρύονται όρθιοι ενώ παίζουν στη διαπασών.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την «Τοποφωνία/Topophony» (2015) του Κρίστοφερ Φοξ. Απολύτως χαρακτηριστική του ιδιαίτερου ενδιαφέροντός του Αγγλου δημιουργού για υβριδικές μουσικές αντιπαραθέσεις, η σύνθεση ήταν μια εκτενής αφασική συνάντηση ανάμεσα στον ατμοσφαιρικό ήχο της συμφωνικής ορχήστρας και τους α-μουσικούς αυτοσχεδιασμούς εξερεύνησης των ηχητικών δυνατοτήτων της ηλεκτρικής κιθάρας, στους οποίους επιδόθηκε με ευρηματικότητα ο σπουδαίος Αγγλος κιθαρίστας, συνθέτης και αυτοσχεδιαστής Φρεντ Φριθ. Μια βραδιά που ισορρόπησε δυναμικά και γενναιόδωρα την ανορεξική, μονότονη μουσική δίαιτα του αθηναϊκού φιλόμουσου κοινού!

«Transit songs» από τη Λένια Ζαφειροπούλου

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, η υψίφωνος Λένια Ζαφειροπούλου, συνοδευόμενη από τον πιανίστα Αντρέι Χόβριν, μας χάρισε ένα ιδιαίτερα φροντισμένο ρεσιτάλ τραγουδιού (Ολύμπια, 16/6/2017). Σε παράλληλη κίνηση προς τις θεματικές της ανησυχίας για το προσφυγικό, που δεσπόζουν στο φετινό πρόγραμμα του θεσμού, η βραδιά περιλάμβανε τραγούδια των Σούμπερτ, Μπρίτεν, Τσαϊκόφσκι, Σούμαν, Μπετόβεν και Μουσόργκσκι εστιασμένα στο βίωμα του αέναου ψυχολογικού, φυσικού, συναισθηματικού εκτοπισμού.

Την παρουσίαση των «Transit songs» συνόδεψαν οι εικαστικοί Κατερίνα Μερτζάνη και Celine Τοκμακίδη με αδιάλειπτη ροή από τέλεια φροντισμένες βιντεοπροβολές. Αυτές φιλοξενούσαν την προβολή των μεταφρασμένων ποιητικών κειμένων και αναπαρήγαγαν τη ζοφερή ατμόσφαιρα των τραγουδιών μέσα από πολυεπίπεδα φόντα σε χωμάτινους τόνους, «κατοικημένα» από ανεπαισθήτως κινούμενα αφαιρετικά σπαράγματα εικόνων: σωρούς σκελετών, συρματοπλέγματα, τοπία, κλαδιά, οικεία πρόσωπα, κράνη αστροναυτών κ.λπ.. Τραγούδι, μεταφρασμένο κείμενο και εικόνα λειτούργησαν σε αψεγάδιαστα ζυγιασμένο και ισορροπημένο συντονισμό, συνεισφέροντας αποφασιστικά σε μια πλήρη οπτικοακουστική εμπειρία.

Αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα φιλόδοξη επιλογή τραγουδιών γραμμένων από τις αρχές του 19ου αιώνα ώς τα μέσα του 20ού, η Ζαφειροπούλου τραγούδησε με αυτοπεποίθηση και καλή τεχνική σε τρεις γλώσσες: γερμανικά, αγγλικά και ρωσικά. Ανταποκρίθηκε καλαίσθητα και με ετοιμότητα στη στοχαστική αυστηρότητα του Μπετόβεν, στο ανάλαφρο στιλιζάρισμα του Σούμπερτ, στη ρομαντική μελαγχολία του Σούμαν και των Ρώσων, τη θεατρική μουσική πρόζα του Μπρίτεν.

Σε κάποια το βάρος της φωνής της ταίριαξε καλύτερα απ’ ό,τι σε άλλα, ωστόσο τον κυρίαρχο τόνο έδωσαν η υψηλή θερμοκρασία και η ένταση της έκφρασης. Ολοκληρώνοντας, Ζαφειροπούλου και Χόβριν, πρόσφεραν τους «Φυγάδες» του Σούμαν σε μια δεύτερη, μεταμοντέρνα ανάγνωση που συνδύαζε στοιχεία θεατρικής απαγγελίας με μουσική στο ύφος της «rap».

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ