«Ηταν επικίνδυνο, αλλά η καρδιά μου δεν μπορούσε να πει οχι»

dimitis_papaioannoy.jpg

Δημήτης Παπαϊωάννου Ο διεθνής χορογράφος, Δημήτης Παπαϊωάννου | ANDREAS SIMOPOULOS

«Δέχτηκα αυτήν την πρόταση γιατί δεν θα μπορούσα να με ανεχτώ κάποτε στο νεκροκρέβατο ξέροντας ότι αρνήθηκα κάποια στιγμή στη ζωή μου να χορογραφήσω για την ομάδα της Πίνα Μπάους». Απέναντί μας ο Δημήτης Παπαϊωάννου, ξεκάθαρος, γλυκός, αποκαλυπτικός και χαρούμενος.

Οσο κι εμείς. Χαμένος στις σημαντικότερες σκηνές του κόσμου ο πιο διεθνής χορογράφος μας ήταν επιτέλους στην Αθήνα και περιτριγυρισμένος από χορευτές του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ μας ζητούσε να αρπάξουμε την ευκαιρία και να ρωτήσουμε εκείνον και κυρίως τους ερμηνευτές του για τη συνάντηση που εδώ και καιρό συζητιέται στον διεθνή χορευτικό κόσμο.

Julian-Mommert

Πίσω ο προτζέκτορας πρόβαλε εικόνες από το «New Piece I - Since she». Κι ένας υπέροχος, αρχετυπικός, εικαστικός, γλυκόπικρος, γυμνός και μυστηριώδης κόσμος γεμάτος ανθρωπιά και παράξενα πλάσματα γέμιζε την αίθουσα ομορφιά και σκορπούσε στον χώρο μια γεύση από την παράσταση που έχει προκαλέσει φρενίτιδα στο ελληνικό κοινό (μην ξεχνάμε ότι τα εισιτήρια εξαφανίστηκαν σε μία ώρα). Πρεμιέρα λοιπόν σε μια ασφυκτικά γεμάτη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση απόψε, για το έργο που η σημερινή καλλιτεχνική διευθύντρια του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ, Adolphe Binder, ζήτησε από τον Δημήτρη Παπαϊωάννου να φτιάξει για το θρυλικό ανσάμπλ.

Εννέα χρόνια μετά την αιφνίδια απώλεια της γυναίκας που λατρεύτηκε στη διεθνή χορευτική σκηνή και τοποθέτησε την κίνηση σε νέα επίπεδα, ο Ελληνας χορογράφος αναμετριέται με το σύμπαν της. «Δεν ήμουν προσωπικός φίλος της Πίνα Μπάους, την ήξερα και ήξερε τη δουλειά μου. Συνήθως παρακολουθούσα τις παραστάσεις της στο Theatre de la Ville στο Παρίσι. Είχαμε γνωριστεί και πρωτοαγκαλιαστεί στην Κωνσταντινούπολη όπου παρουσίαζα τη Μήδειά μου. Αλλά δεν θέλω να θεωρηθεί ότι υπήρξε προσωπική σχέση που οδήγησε σε αυτή τη συνεργασία. Η τιμή και η ευθύνη μού δόθηκε από τους σημερινούς διαχειριστές της ομάδας που ήθελαν να κάνουν ένα σημαντικό πείραμα, αφότου η Πίνα είχε φύγει από τη ζωή».

Είναι και για εκείνον όμως η πρώτη φορά που χορογραφεί εκτός της ομάδας του. Δραπέτευσε κι εκείνος από την ασφάλεια της χορευτικής του οικογένειας για να μπει στον «ναό» του Βούπερταλ. Αποδεχόμενος τη μεγάλη πρόκληση να αποτίσει με τις μαγικές, αρχετυπικές του εικόνες φόρο τιμής στη μεγάλη Πίνα και ταυτόχρονα να ξαναδώσει ζωή στην κληρονομιά που εκείνη άφησε στον χορό, ο Παπαϊωάννου παραδέχεται πως περισσότερο από όλα τον δυσκόλεψε η σχέση με τους χορευτές.

«Το να δεχτώ ήταν μια παγίδα, κάτι πολύ επικίνδυνο αλλά η καρδιά μου δεν θα μπορούσε ποτέ να πει όχι γιατί είχα αγαπήσει πολύ όσα αυτοί οι άνθρωποι μού έμαθαν και με προκάλεσαν να αισθανθώ επί χρόνια. Ηταν η πρώτη φορά που έπρεπε να συνεργαστώ με κάποιους που δεν με είχαν διαλέξει σε ένα καινούργιο περιβάλλον. Συνήθως οι χορευτές έρχονται στις οντισιόν μου και με τον τρόπο αυτόν δηλώνουν ότι θέλουν να συνεργαστούμε. Στη Γερμανία ήμουν αντιμέτωπος με 17 ανθρώπους που δεν με είχαν διαλέξει, πράγμα που για την προσωπικότητά μου ήταν μεγάλο πρόβλημα. Η τοποθέτηση της καρδιάς μου έδειξε τον δρόμο».

Ιδιες οι δυσκολίες ασφαλώς και στην απέναντι όχθη των χορευτών που πρώτη φορά υποδέχονταν «ξένο» χορογράφο για μια ολοκληρωμένο παραγωγή. «Η συνεργασία με τον Δημήτρη είναι για μένα μια σημαντική συνάντηση δύο κόσμων, δύο διαφορετικών οντοτήτων, δύο διαφορετικών καλλιτεχνικών υπάρξεων. Είναι μια στιγμή συγκλονιστική» παραδέχτηκε η διευθύντρια προβών, Μπάρμπαρα Κάουφμαν, μέλος του χοροθεάτρου επί 31 χρόνια. «Το ταξίδι ήταν αρκετά δύσκολο, μου πήρε σχεδόν τον μισό χρόνο προβών για να χαλαρώσω, να καταλάβω πού το πήγαινε και τι ήθελε να κάνει με τα φώτα και τον ήχο. Στα μισά της διαδρομής κατάλαβα επιτέλους τι συμβαίνει και εκείνη την ημέρα δεν θα την ξεχάσω. Μέχρι εκείνο το σημείο προσπαθούσα απλώς να επιβιώσω» είπε γελώντας ο χορευτής Φράνκο Σμιτ, που, παρά το αρχικό βραχυκύκλωμα, όχι μόνο συνεννοήθηκε με το Δημήτρη, αλλά έχει αφήσει πια και το ίδιο μουστάκι!

Η πολυεθνική ομάδα, ανανεωμένη αρκετά, αποτελείται πλέον κατά το ήμισυ από χορευτές που ποτέ δεν συναντήθηκαν με την Μπάους, καθώς πάνε πια δέκα χρόνια από τον θάνατό της. Ετσι για την παλιά γενιά ερμηνευτών το «Since she» ήταν μια χορογραφία μετάβασης από το χθες στο σήμερα, ενώ για τα νέα μέλη η ευκαιρία να διεκδικήσουν τον δικό τους χώρο στη βαριά ιστορία του Βούπερταλ. «Η συνεργασία με το Δημήτρη Παπαϊωάννου μας έδωσε τη δυνατότητα να κοιτάξουμε το μέλλον, να προχωρήσουμε, να βγούμε από το comfort zone μας» είπαν με ένα στόμα οι χορευτές του χοροθεάτρου κι ο Δημήτρης έσπευσε να κάνει πλάκα: «Καταλαβαίνετε για τι ερμηνευτές μιλάμε, που θεωρούν το σύμπαν και τις χορογραφίες της Μπάους comfort zone».

Οπως όλους μας, έτσι και τον Ελληνα χορογράφο τον στοιχειώνει ακόμα -ως θεατή και δημιουργό- η πρώτη στιγμή που ήρθε σε επαφή με τον κόσμο της Πίνα Μπάους μέσα από το αριστούργημά της «Cafe Muller». «Οταν πρωτοείδα σε μουσείο πίνακα του Βαν Γκογκ συνειδητοποίησα ότι η ζωγραφική μπορεί να είναι συνταρακτική. Οταν παρακολούθησα πρώτη φορά την ταινία "Αντρέι Ρουμπλιόφ" του Ταρκόφκσι, κατάλαβα ότι ο κινηματογράφος είναι μια εμπειρία που μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή και όταν είδα το "Cafe Muller" στο Ηρώδειο ένιωσα τι μπορεί να σου προκαλέσει η ζωντανή τέχνη. Ημουν νεαρός, δεν κατάλαβα τίποτα, αλλά η εμπειρία μού άλλαξε τη ζωή. Η παράσταση έσκασε σαν βόμβα στον πολιτιστικό χάρτη της Αθήνας. Από τότε και μετά όλα τα χοροθέατρα της πόλης φορούσαν τακούνια και κομπινεζόν. Επειτα ήρθε αυτή η φωτεινή περίπτωση του Γιώργου Λούκου που είχε εμμονή με την Μπάους, μας εκπαίδευσε όλους κι άλλαξε το πολιτιστικό τοπίο» λέει και παραδέχεται πως ψήγματα εκείνης της παράστασης συναντήσαμε και στη δική του μετέπειτα μεγάλη στιγμή.

«Οταν μετά από καιρό έφτιαξα την ομάδα μου και δημιούργησα με τη σειρά μου μια παράσταση που αγαπήθηκε λαϊκά, τη "Μήδεια", στην κεντρική σκηνή που η ηρωίδα προδίδεται επηρεάστηκα από αυτό το έργο. Ηταν η στιγμή με τις δύο καρέκλες και τη Μήδεια μόνη στην προσωπική της δύνη. Οπότε όταν πριν από μερικούς μήνες μπήκα στο Βούπερταλ για να δω τι μπορούμε να κάνουμε μαζί και σε ποιον πλανήτη θα προσγειωθούμε, το πρώτο που έκανα ήταν να ξεθάψω από τις αποθήκες τις μυθικές καρέκλες τού "Cafe Muller"».

Και τελικά, τι ακριβώς προέκυψε όταν οι καρέκλες τής Πίνα συναντήθηκαν με τα απέριττης ομορφιάς και πυκνής έντασης πλάνα, τις υβριδικές μορφές που χτίζει και τις ψευδαισθήσεις που σκορπά ο Δ. Παπαϊωάννου; «Μια σειρά από οπτικές απάτες και εφευρέσεις του τίποτα που μπήκαν σε σειρά και δημιούργησαν για σας μικρές εμπειρίες που μοιάζουν με ιστορίες...»

  

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας