Η παραφωνία

Αντικρίζει το φως στο Ηράκλειο Κρήτης σαν αύριο, ανήμερα την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, τριάντα χρόνια προτού πρωτογιορταστεί έπειτα από πρόταση της Κλάρας Τσέτκιν στα 1911 και ενενήντα έξι προτού καθιερωθεί από τον ΟΗΕ το 1977. Πρωτότοκη κόρη του λόγιου Στυλιανού Αλεξίου και της Ειρήνης Ζαχαριάδη. Αδέλφια της, ο Ροδάμανθυς –σύζυγος της αδελφής του Αλέξη Ζορμπά και παππούς του Παύλου Σιδηρόπουλου–, ο Λευτέρης –πατέρας του σπουδαίου φιλόλογου Στυλιανού Αλεξίου– και η κορυφαία συγγραφέας και εκπαιδευτικός Ελλη Αλεξίου. Πεθαίνει στην Αθήνα στις 17 Νοέμβρη 1962.

Με τόσο σημαδιακές ημερομηνίες γέννησης και θανάτου δεν θα μπορούσε παρά να ζήσει πολυτάραχο, συμπυκνωμένο βίο και να αφήσει σημαντικές παρακαταθήκες με το αξιόλογο έργο της. Μορφώνεται σε γαλλικό εκπαιδευτήριο μεν, με την επίβλεψη της οικογένειάς της δε. Τολμά να διεκδικήσει από μικρή το δικαίωμα στη ζωή, τη δημιουργία, τον έρωτα. Εγκαταλείπει το πατρικό για να ακολουθήσει τον αγαπημένο της Νίκο, με το επώνυμο του οποίου γίνεται γνωστή: Γαλάτεια Καζαντζάκη.

Εισέρχεται με πάταγο στα ελληνικά γράμματα. Σχολιάζει ο άντρας της το πρώτο της μυθιστόρημα: «Μέσα σε μιαν επαρχιακή, στενοκέφαλη κοινωνία η παρουσία της προκαλεί σκάνδαλο στους αστούς. [...] Είναι μια κατακόκκινη κι αντάρτισσα παραφωνία». Εμπνέεται από την Οκτωβριανή Επανάσταση και εντάσσεται στο κομμουνιστικό κίνημα. Μετά τον χωρισμό της με τον Καζαντζάκη παντρεύεται τον Μάρκο Αυγέρη. Τα πεζά και τα ποιήματά της διαπνέονται από βαθύ ανθρωπισμό, βιτριολική κριτική στον παρηκμασμένο αστικό κόσμο και διαρκές ενδιαφέρον για τη χειραφέτηση της γυναίκας. Ιδού δεινό δείγμα:

ΑΜΑΡΤΩΛΟ Στη Σμύρνη, Μέλπω. Ηρώ, στη Σαλονίκη./ Στο Βόλο, Κατινίτσα, έναν καιρό./ Τώρα στα Βούρλα με φωνάζουν Λέλα./ Ο τόπος μου, ποιος ήταν; Ποιοι οι δικοί μου;/ Αν ξέρω, ανάθεμά με./ Σπίτι, πατρίδα έχω τα μπορντέλα./ Ως κι οι πικροί μου χρόνοι, οι παιδικοί μου,/ θολές, σβησμένες ζωγραφιές./ Κι είν’ αδειανό σεντούκι η θύμησή μου./ Το σήμερα χειρότερο απ’ το χτες./ Και τ’ αύριο απ’ το σήμερα θε να ’ναι./ Φιλιά από στόματ’ άγνωστα, βρισιές/ κι οι χωροφύλακες να με τραβολογάνε./ Γλέντια, καυγάδες ώς να φέξει./ Αρρώστιες, αμφιθέατρο, Συγγρού/ κι ενέσεις εξακόσια έξι./ Πνιγμένου καραβιού σάπιο σανίδι./ Ολη η ζωή μου του χαμού./ Μ’ από την κόλασή μου σου φωνάζω:/ Εικόνα σου είμαι, κοινωνία, και σου μοιάζω.

ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ [...] Καρτερούσα τον έρωτα κι έλεα θα ’ρθη ένα βράδυ/ δίχως μήνυμα, αθόρυβα, σαν ανάλαφρο χάδι!/ Κι ήρθε αμίλητος κι άγριος σαν αφέντης κουρσάρος/ τη χαρά φέρνει κάποτε, συχνά γίνεται χάρος!/ Τη ζωή μου ακυβέρνητη μες στα δυο του τα χέρια/ πότε την πάει στα τάρταρα, πότε ψηλά ώς τ’ αστέρια./ Κι όπως του ήλιου το φίλημα το λουλούδι ανασταίνει/ κι ύστερα έρχεται η πύρη του και σκληρά το μαραίνει,/ η ψυχή μου στο φίλημα το δικό του σαν κρίνο/ πότε ανθεί, πότε καίγεται στη φωτιά του ως εκείνο.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας