Η Κλάρα Σούμαν παίζει και πάλι πιάνο

nikolas_karagkiaoyris_viktoria_kiazimi.jpg

Νικόλας Καραγκιαούρης, Βικτωρία Κιαζίμη «Τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας», Νικόλας Καραγκιαούρης, Βικτωρία Κιαζίμη | ΚΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Το όνομα του άντρα της, του συνθέτη Ρόμπερτ Σούμαν, «έκρυψε» το πιανιστικό φαινόμενο που ήταν η ίδια. Η προσωπικότητα της Κλάρα Σούμαν αναδύεται μέσα από την παράσταση «Τα χαρισματικά πρόσωπα μιας υπερμαριονέτας», που σκηνοθετεί στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής» ο Μιλτιάδης Φιορέντζης. Μια παράσταση για μια πιανίστρια, έναν βαρύτονο και δύο ηθοποιούς.

Μιλτιάδης Φιορέντζης Μιλτιάδης Φιορέντζης |

Η Κλάρα γνώρισε τον Ρόμπερτ Σούμαν το 1828 σε ηλικία εννέα ετών. Ο δεκαοχτάχρονος τότε συνθέτης ήταν μαθητής του πατέρα της Φρίντριχ Βικ. Λίγα χρόνια μετά οι δύο νέοι ερωτεύονται, παρά τις αντιδράσεις της οικογένειας Βικ. Ο πατέρας της δεν αποδέχεται τον δεσμό και επιβάλλει τον χωρισμό του ζευγαριού, πιστεύοντας ότι ο γάμος θα στεκόταν εμπόδιο στην καριέρα της κόρης του. Το 1839 το ζευγάρι καταφεύγει στο δικαστήριο της Λιψίας, το οποίο τους παραχωρεί άδεια να παντρευτούν και τον Σεπτέμβριο του 1840 γίνεται ο γάμος.

Η Κλάρα, παιδί-θαύμα για την Ευρώπη εκείνης της εποχής, εξελίσσεται στη μεγαλύτερη πιανίστρια της Γερμανίας και ολόκληρης της εποχής της. Τα πρώτα χρόνια του γάμου της εγκαταλείπει το πιάνο και αφοσιώνεται στον Σούμαν και τα οχτώ παιδιά που αποκτούν. Υποκύπτει όμως στην επιθυμία να ξαναπαίξει μπροστά σε κοινό κι αρχίζει περιοδείες στην Ευρώπη ερμηνεύοντας έργα του Σούμαν.

Εκείνος αντιτίθεται στη σολιστική καριέρα της. Η Κλάρα περιορίζει αρχικά τις ώρες μελέτης για να μην ενοχλεί τον άντρα της, ενώ οι πολλές εγκυμοσύνες δημιουργούν επιπλέον δυσκολίες. Επιλέγει το ρεπερτόριό της (μελετά τα έργα των Μπετόβεν, Μπαχ, Σοπέν). Η τεράστια επιτυχία που γνωρίζει η Κλάρα προκαλεί τη ζήλια του Σούμαν και στη συνέχεια τον ψυχικό κλονισμό του.

Η κατάστασή του επιδεινώνεται διαρκώς με αποκορύφωμα τον Φεβρουάριο του 1854, όταν διατείνεται πως τα πνεύματα του υπαγορεύουν τη μουσική και επιχειρεί να αυτοκτονήσει πέφτοντας στον παγωμένο Ρήνο. Καταλήγει στο ψυχιατρείο του Εντενιχ, λίγο έξω από τη Βόνη. Η Κλάρα τον στηρίζει σε όλες τις κρίσεις.

Μ' έναν ιδιαίτερο σκηνικό και ερμηνευτικό τρόπο η παράσταση παρακολουθεί τη σχέση ανάμεσα στους δυο σπουδαίους ομότεχνους και συζύγους και το πώς η μουσική τελικά έδινε τον απόλυτο τόνο στη ζωή της Κλάρα. Οπως λέει η ίδια: «Η μουσική δίνει ήχο σε αυτά που θα ήταν καλύτερα να μείνουν στη σιωπή...»

Τις μελωδίες και τα τραγούδια του Σούμαν ερμηνεύουν ζωντανά η πιανίστρια Βικτωρία Κιαζίμη και ο βαρύτονος Νικόλας Καραγκιαούρης. Η Μαρία-Ολγα Αθηναίου και ο Μιλτιάδης Φιορέντζης, ο οποίος είχε την ιδέα και τη σκηνοθεσία της παράστασης, ερμηνεύουν τα σύγχρονα, πρωτότυπα κείμενα της Μαρίας Γιαγιάννου (το έργο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μελάνι»), τα οποία αντλούν υλικό από τους δύο παράλληλους βίους και τα ιστορικά γεγονότα που αποκαλύπτουν τη βάσανο, τις δυσκολίες, τα εμπόδια που γέννησαν τόσο σπουδαίες ρομαντικές συνθέσεις.

Την ιδέα για το συγκεκριμένο θέμα ενέπνευσε στον Μιλτιάδη Φιορέντζη η πρόταση του Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων να ετοιμάσει μια παράσταση μουσικής έμπνευσης. Κι έτσι προχώρησε στην πρώτη του σκηνοθεσία.

«Ενας ακόμα λόγος ήταν η εμπειρία με την τρίχρονη ανιψιά μου, η οποία κάθε φορά που της έβαζα ν' ακούσει το κονσέρτο για πιάνο op.54 του Σούμαν, χόρευε να σαν μην υπάρχει αύριο... Το γεγονός ότι παρατούσε τα παιχνίδια της στο άκουσμα της πρώτης νότας, με έκανε να δώσω χώρο και χρόνο στην περίπτωση των Σούμαν. Ως ηθοποιός κινητοποιούμαι πρωτίστως από το ένστικτο της μάθησης. Από τον κάθε σκηνοθέτη που έχω συνεργαστεί έγινα αποδέκτης ανεκτίμητης γνώσης για την τέχνη μου και κυρίως για τον εαυτό μου.

Ως κοινό παρονομαστή αυτών που αποκόμισα συνεργαζόμενος με όλους αυτούς τους σπουδαίους καλλιτέχνες, ορίζω την τόλμη τους απέναντι στην ουτοπία, την αγάπη τους για την τέχνη, τον ενθουσιασμό τους για την περιπέτεια. Με αυτές τις αποσκευές πέρασα στην αντίπερα όχθη και επιχείρησα την πρώτη μου σκηνοθεσία, με την επίγνωση ότι θα βρεθώ μακριά από τη ζώνη ασφαλείας μου, πέρα από τα όρια του γνωστού. Εκεί όπου, όπως μας διδάσκουν οι σοφοί δάσκαλοι, ενδεχομένως να συμβαίνουν θαύματα».

Η Κλάρα εξελίχτηκε σε σπουδαία πιανίστρια μια εποχή στην οποία η γυναίκα δημιουργός αποτελούσε σπάνιο είδος. «Εκείνα τα χρόνια η γυναίκα δημιουργός ήταν η λαμπρή εξαίρεση που επιβεβαίωνε τον αμετακίνητο κανόνα» λέει ο Μιλτιάδης Φιορέντζης.

«Κατάφερε και έγινε η σπουδαιότερη πιανίστρια, σολίστ και κονσερτίστα όχι μόνο της Γερμανίας. Διέτρεξε ακατάπαυστη καριέρα περίπου 40 χρόνων διαπρέποντας στους μεγαλύτερους συναυλιακούς χώρους της Ευρώπης. Και όλα αυτά σε μια εποχή όπου το να είσαι γυναίκα μουσικός αντιμετωπιζόταν ως ευγενής απασχόληση, που μια κοπέλα δικαιούται να απολαμβάνει μόνο μέχρι να παντρευτεί.

»Ωστόσο αξίζει να αναφέρουμε ότι η Κλάρα Σούμαν έχαιρε τεράστιας εκτίμησης από καλλιτεχνικούς και μη κύκλους, γεγονός που μας κάνει να φλερτάρουμε με το συμπέρασμα πως η αδυσώπητη ανάγκη να κάνεις αυτό για το οποίο είσαι προορισμένος ενδέχεται να κάμψει οποιαδήποτε προκατάληψη φύλου, καταγωγής, τάξης ή προέλευσης. Στην πάροδο των χρόνων η τέχνη αγκάλιασε στους κόλπους της με λιγότερα εμπόδια τις γυναίκες δημιουργούς ξεπλένοντας τα απόνερα των προκαταλήψεων και των περιορισμών του παρελθόντος».

INFO: Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής» (Κεφαλληνίας και Κυκλάδων 11, Κυψέλη. Τηλ.: 210-8217877). «Κλάρα Σούμαν». Κείμενο: Μαρία Γιαγιάννου. Σύλληψη-σκηνοθεσία-δραματουργία: Μιλτιάδης Φιορέντζης. Συνεργάτης δραματουργίας-Διαμόρφωση πρόβας: Μαρία-Ολγα Αθηναίου. Σκηνογραφία-κοστούμια: Δήμητρα Λιάκουρα. Ηχητικός σχεδιασμός: Νίκος Παλαμάρης. Γλυπτική: Περικλής Πραβήτας. Φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα. Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Μαρία-Ολγα Αθηναίου, Μιλτιάδης Φιορέντζης και οι Βικτωρία Κιαζίμη (πιανίστρια), Νικόλας Καραγκιαούρης (βαρύτονος). Δευτέρα-Τρίτη, στις 21.00.

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας