Η δύναμη της φυγής

santiago_gamboa_2.jpg

Σαντιάγκο Γκαμπόα Ο Σαντιάγκο Γκαμπόα είναι ένα από τα ανερχόμενα ονόματα της λατινοαμερικανικής πεζογραφίας

Μια από τις ισχυρότερες λογοτεχνικές παραδόσεις παγκοσμίως είναι η λατινοαμερικανική σχολή. Αρκεί να μνημονεύσει κανείς τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες, τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, τον Μάριο Βάργκας Λιόσα, τον Χούλιο Κορτάσαρ, τον Ερνέστο Σάμπατο, την Ιζαμπέλ Αλιέντε, τον Πάμπλο Νερούδα, τον Εδουάρδο Γκαλεάνο, τον Ρομπέρτο Μπολάνιο, ανάμεσα στα σημαντικότερα ονόματα, για να αντιληφθεί κανείς τον πλούτο της συνεισφοράς στη λογοτεχνία.

Santiago Gamboa  «Νυχτερινές ικεσίες»  Μυθιστόρημα  Πόλις, 2017  Σελ. 400Ενα από τα ανερχόμενα ονόματα της λατινοαμερικανικής πεζογραφίας είναι και ο Σαντιάγκο Γκαμπόα με καταγωγή από την Κολομβία.

Ο Γκαμπόα, γεννημένος το 1965 στην Μπογκοτά, πρωτοεμφανίστηκε στην πεζογραφία σε ηλικία τριάντα ετών με το μυθιστόρημα Páginas de vuelta, ενώ έγινε γνωστός στα καθ’ ημάς με το αστυνομικό μυθιστόρημα «Το να χάνεις είναι ζήτημα μεθόδου», εκδ. Opera.

Οπως έχει παρατηρηθεί, η αστυνομική λογοτεχνία είναι ένα είδος που μόλις αρχίζει να γνωρίζει άνθηση στη Λατινική Αμερική, καθώς το έγκλημα, οι αναταραχές, η καθεστωτική αστάθεια, η δυσπιστία απέναντι στα όργανα της τάξης, η οικονομική δυσπραγία ήταν πάντα τόσο παρόντα και οικεία για τα έθνη της περιοχής αυτής του πλανήτη, ώστε τα αναγνώσματα του είδους μάλλον απωθούσαν παρά έθελγαν το λογοτεχνικό κοινό.

Με το προσφάτως μεταφρασμένο στα ελληνικά μυθιστόρημα «Νυχτερινές ικεσίες», ο Σαντιάγο Γκαμπόα δανείζεται δομικά στοιχεία της νουάρ λογοτεχνίας, χωρίς να εξαντλείται στην αμιγώς αστυνομική υπόθεση, καθώς το έργο εμπλουτίζεται με διαχρονικές λογοτεχνικές αξίες, όπως η αγάπη, η κοινωνική κριτική αλλά και η αστική περιδιάβαση.

Οι «Νυχτερινές ικεσίες» είναι ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα μυθοπλαστικών αξιώσεων, με πρωταγωνιστές-αφηγητές τον Μανουέλ Μανρίκε, την αδερφή του, Χουάνα, και τον πρόξενο της Κολομβίας στο Νέο Δελχί.

Οι τρεις πρωταγωνιστές εναλλάσσουν μεταξύ τους την αφηγηματική σκυτάλη, πλέκοντας τον μυθοπλαστικό ιστό καθένας με το δικό του νήμα. Δεδομένου ότι σκελετός της ιστορίας είναι η εξαφάνιση της Χουάνα και η αναζήτησή της από τον αδερφό της έπειτα από τέσσερα χρόνια απουσίας, το μυθιστόρημα εκκινεί την αφήγηση in medias res, καθώς το κουβάρι της αναζήτησης θα ξετυλίγεται μεθοδικά ώς το τέλος της ιστορίας.

Με τη δράση σε πέντε μητροπολιτικές πρωτεύουσες, την Μπογκοτά, την Μπανγκόκ, το Τόκιο, το Δελχί και την Τεχεράνη, και την εναλλαγή της αφηγηματικής εστίασης, ο χρονότοπος του μυθιστορήματος κάθε άλλο παρά γραμμικός είναι.

Ο Μανουέλ και η Χουάνα θα μεγαλώσουν σε μια συντηρητική, μικροαστική, φιλοκαθεστωτική οικογένεια, όπου η επικοινωνία γονέων και παιδιών είναι άνευρη, χωρίς ιδιαίτερη έκφραση συναισθημάτων, με το πολιτισμικό και ιδιοσυγκρασιακό χάσμα να γιγαντώνεται, όσο τα παιδιά ενηλικιώνονται.

Με τον εμφύλιο να μαίνεται ανάμεσα στην κυβέρνηση Ουρίμπε και τις αντάρτικες ένοπλες δυνάμεις της Farc, από τη μία πλευρά, και το απρόσιτο οικογενειακό περιβάλλον, από την άλλη, ο φιλέρευνος βιβλιοφάγος Μανουέλ και η ατίθαση μεγαλύτερη αδερφή του δεν ονειρεύονται τίποτε άλλο από τη φυγή.

Η ανάγκη για απόδραση από το ασφυκτικό περιβάλλον θα ενώσει τα δύο αδέρφια με μια σχέση απροϋπόθετης, βαθιάς αγάπης και ενσυναίσθησης. Το όνειρο της διαφυγής για μια καλύτερη ζωή σύμφωνη με τα όνειρα και τις επιθυμίες τους θα ωθήσει τη μεν Χουάνα να γίνει πόρνη πολυτελείας, προκειμένου να συγκεντρώσει τα απαραίτητα χρήματα για να βγάλει τον Μανουέλ από την Κολομβία.

Γι’ αυτό και θα εισχωρήσει, αναπόδραστα, σε βρόμικα κυκλώματα και θα καταφύγει στο Τόκιο, χωρίς να αφήσει πίσω της κανένα στοιχείο για την τύχη της, προκειμένου να σωθεί. Αν και συνηθισμένος στις μακρόχρονες απουσίες της Χουάνα, ο Μανουέλ θα αρχίσει να αναζητά τα ίχνη της, καταλήγοντας να γίνει και διακομιστής ναρκωτικών, προκειμένου να την εντοπίσει.

Θα καταλήξει στις φυλακές της Ταϊλάνδης, αντιμέτωπος μ’ ένα απάνθρωπο σύστημα δικαιοσύνης. Κλειδί της υπόθεσης θα σταθεί ο πρόξενος της Κολομβίας στο Δελχί ο οποίος είναι υπεύθυνος για ζητήματα που αφορούν την Ταϊλάνδη.

Χάρη στον ανθρωπισμό του, τον ζήλο και τη συμπάθεια που τρέφει για τον καλλιεργημένο κι ευαίσθητο Μανουέλ, ο πρόξενος θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο Μανουέλ μέσα στις φυλακές της Ταϊλάνδης, χωρίς να καταφέρει, ωστόσο, να αποτρέψει την τραγική έκβαση.

Ο ρόλος του τόσο δίπλα στον Μανουέλ όσο και στο πλευρό της Χουάνα θα αναπληρώσει την ελλιπή φροντίδα και συμπαράσταση που τόσο έλειπε από τα δύο αδέρφια.

Το μυθιστόρημα διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, τόσο για την ερεθιστική πλοκή του όσο και για τις φωτοσκιάσεις που χαρίζει η εναλλαγή των αφηγηματικών φωνών.

Τέλος, το ευρύτατο πλήθος των διακειμενικών αναφορών δεν συνιστά ένα namedropping για λόγους εντυπωσιασμού, αλλά για εμπλουτισμό και εμβάθυνση του αφηγηματικού καμβά. Η ανάγλυφη μετάφραση από τα ισπανικά της Βασιλικής Κνήτου συμβάλλει τα μέγιστα στην αναγνωστική απόλαυση.

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ