Η 17ωρη διαπραγμάτευση και ο «ήρωας για μια μέρα»

ee.jpg

12 Ιουλίου: Ο Αλέξης, ο Ευκλείδης, η Ανγκελα, ο Ντόναλντ, ο Φρανσουά και... τ’ άλλα τα παιδιά κάνουν όλοι μαζί διάλειμμα από τις εξαντλητικές διαπραγματεύσεις | ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κοιτώντας με την αναγκαία απόσταση το τι συνέβη εκείνες τις 31 συνολικά ώρες διαπραγματεύσεων στις 11, 12 και 13 Ιουλίου μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των δανειστών και εταίρων της στο Eurogroup και τη νέα σύνοδο κορυφής της ευρωζώνης, δύο ζητήματα αξίζουν αντικειμενική αναγνώριση: Αφ’ ενός ότι οι ίδιες οι διαπραγματεύσεις ήταν εξαντλητικές, στην έκτασή τους και στο περιεχόμενό τους. Και αφ’ ετέρου ότι αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά τόσο «γυμνές» οι στοχεύσεις της κάθε χώρας, που επιχειρούσε να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα μέσα από ένα πλέγμα συμμαχιών και διαρκών συσκέψεων.

Ας κρατήσουμε αρχικά τα της διαδικασίας: Το Eurogroup της 11ης και 12ης Ιουλίου με τη συμμετοχή του Ευκλείδη Τσακαλώτου διήρκεσε στο πρώτο του σκέλος εννιά ώρες και στο δεύτερο ακόμα τέσσερις.

Η διαδικασία που ακολούθησαν οι υπουργοί Οικονομικών προέβλεπε αρχικά την αξιολόγηση της πρότασης που κατέθεσε η Αθήνα (επί της οποίας πίσω στην Ελλάδα οι πολιτικές εξελίξεις ήταν ραγδαίες), έτσι ώστε κατόπιν να ληφθούν -εάν χρειαστεί- οι απαραίτητες αποφάσεις στη σύνοδο κορυφής της ευρωζώνης. Αρχικά υπήρχε αισιοδοξία ότι η σύνοδος ήταν «αχρείαστη», ωστόσο η Γερμανία, εκπροσωπούμενη από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, έδειξε τα «δόντια» της.

Η γερμανική ηγεσία έθεσε γρήγορα το θέμα της «εμπιστοσύνης» προς την ελληνική κυβέρνηση, αμφισβητώντας αν τα μέτρα που πρότεινε η Αθήνα ήταν αρκετά. Από κοντά ακολούθησαν και οι φιλικές σε αυτή χώρες, που αποτελούσαν την πλειοψηφία των χωρών του άτυπου οργάνου.

Επόμενο βήμα ήταν να προταθεί από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε η εξής διαδικασία: Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ αναλάμβανε να καταγράψει σε ένα έγγραφο τις προτάσεις επί των οποίων υπήρχε συμφωνία από όλες τις χώρες.

Οσες προτάσεις δεν έβρισκαν σύμφωνο το σύνολο των εταίρων θα καταγράφονταν επίσης, μέσα σε αγκύλες, ώστε να παρουσιαστούν και αυτές στη σύνοδο από τον ίδιο τον επικεφαλής του Eurogroup. Ενδεικτική πάντως της κατάστασης ήταν η ατάκα που χρησιμοποίησε ένας συνεργάτης του επιτρόπου Πιερ Μοσκοβισί σε δημοσιογράφους: «Ακόμα και το χέρι του να έκοβε σήμερα ο Τσακαλώτος, ο Σόιμπλε θα έλεγε ότι δεν είναι αρκετό».

Ακραίες προτάσεις

Βλέποντας κανείς τις προτάσεις γινόταν εύκολα αντιληπτό από πού προέρχονταν και πού αποσκοπούσαν: Ακραίες προτάσεις, όπως εκείνες για το νέο Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων με έδρα το Λουξεμβούργο, προέρχονταν από το Βερολίνο και επ’ αυτών οι Γερμανοί εμπνευστές τους έδωσαν σκληρή μάχη.

Αντίστοιχη ήταν η κατάσταση για ζητήματα όπως για τον ρόλο του ΔΝΤ, το οποίο οι «σκληροί της λιτότητας» ήθελαν εξ αρχής μέσα στο πρόγραμμα, και αναφορικά με το χρέος, στο οποίο η Ελλάδα πάλευε να υπάρχει μια καθαρή δέσμευση για διευθέτησή του (και όχι απομείωσή του).

Το σημείο όμως που «σόκαρε» ουκ ολίγους στο κτίριο του Συμβουλίου αφορούσε την πρόταση σε αγκύλες από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που μιλούσε για πενταετή «αποπομπή» της Ελλάδας από την ευρωζώνη, συνοδευόμενη με νέα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, «ανθρωπιστική βοήθεια» στους συνταξιούχους και επανεξέταση μετά την πενταετία της επανεισόδου της χώρας στη νομισματική ένωση.

Το σχετικό σημείωμα κυκλοφόρησε νωρίς στους διαδρόμους και αρκετοί θεώρησαν ότι επρόκειτο για έναν «παράπλευρο» και ανεπίσημο εκβιασμό. Μέχρι που αυτή η πρόταση κατατέθηκε επισήμως στο Eurogroup.

Το αν το συγκεκριμένο έγγραφο ήταν κίνηση ελιγμού του Βερολίνου, αν ήταν μια «μπλόφα» ή αποτελούσε πραγματικό ενδεχόμενο επί του οποίου ήταν προετοιμασμένη η ευρωζώνη, είναι σχεδόν αδύνατον να βεβαιωθεί. Το αν επίσης η Αθήνα ήταν προετοιμασμένη εξ αρχής για να αποκρούσει έναν τέτοιο κίνδυνο είναι επίσης άξιο έρευνας και αντικείμενο πολιτικής εκτίμησης.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η πρόταση υπήρχε στο τραπέζι, άρα επ’ αυτής όλοι μπορούσαν να τοποθετηθούν και να ταχθούν υπέρ ή εναντίον της. Σε τέτοιες περιστάσεις τα χαρτοπαίγνια αποκαλύπτονται και δεν υπάρχουν περιθώρια για εκτιμήσεις.

Σε αυτή τη σύνοδο, η οποία χαρακτηρίστηκε «η κρισιμότερη στην ιστορία της ευρωζώνης», ιδιαίτερη ενεργητικότητα έδειξε η γαλλική αποστολή. Ο Φρανσουά Ολάντ και ο Μισέλ Σαπέν ουκ ολίγες φορές έπιασαν «α λα μπρατσέτα» τους Ελληνες ομολόγους τους επιχειρώντας να «καλμάρουν» την τεταμένη κατάσταση, λόγω της άτεγκτης στάσης των Ανγκελα Μέρκελ και Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Ενδεικτικό ήταν, για παράδειγμα, αυτό που αντίκρισαν οι συμμετέχοντες στην ελληνική αποστολή, που βρίσκονταν στα γραφεία τους στο Συμβούλιο κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος της συνόδου κορυφής. «Προσπαθούσαμε να αναδιοργανωθούμε, σκεπτόμασταν και αναλύαμε την κατάσταση, ώσπου μπήκαν στο γραφείο ξαφνικά 12 μέλη της γαλλικής αποστολής, των οποίων ηγούνταν ο ίδιος ο Γάλλος πρόεδρος και ο υπουργός Οικονομικών του. Μαζί τους ήταν οι σύμβουλοί τους και οι τεχνοκράτες τους, οι οποίοι ζήτησαν να μας δουν», αναφέρει σήμερα ένας εκ των παρόντων.

Σκληρή μάχη

Ο λόγος; Αυτός που περιγράφεται από ένα άλλο επεισόδιο που συνέβη περίπου στις 6 τα ξημερώματα, όταν πλέον φαινόταν ότι η διαπραγμάτευση θα ξεπερνούσε τις 12 ώρες. «Μπήκε ο Τσίπρας μέσα στο γραφείο φανερά εξαντλημένος και εκνευρισμένος.

Η Μέρκελ επέμενε διαρκώς ότι το Ταμείο των ιδιωτικοποιήσεων πρέπει να αφορά 50 δισ. τα οποία θα δεσμεύονταν και θα απελευθερώνονταν υπό την προϋπόθεση της αποπληρωμής των δανειακών υποχρεώσεων», θυμάται συνεργάτης του πρωθυπουργού. Και συμπληρώνει: «Ηταν προφανές ότι δεν ήθελε να υπογράψει. Και γύρισε και μας είπε “θα σηκωθώ να φύγω”. Επεσε σιωπή στο γραφείο.

Ο Δραγασάκης και ο Τσακαλώτος ήταν επίσης σκεπτικοί και ύστερα από λίγο τού είπαν: “Η απόφαση είναι δική σου”. Αλλά να ξέρεις ότι θα είσαι “ήρωας για μια μέρα”. Αλλά μόνο για μια μέρα”. Αυτή η κουβέντα φαίνεται ότι έπεισε τον Τσίπρα να επιστρέψει στο τραπέζι».

Οταν στις 11 παρά οι δημοσιογράφοι ειδοποιήθηκαν από το twitter ότι η σύνοδος έχει καταλήξει σε συμφωνία, συγκεντρώθηκαν όλοι στις εισόδους περιμένοντας μια δήλωση του πρωταγωνιστή. «Δώσαμε μια σκληρή μάχη έξι μήνες τώρα και μέχρι τέλους παλέψαμε να διεκδικήσουμε ό,τι καλύτερο. Μια συμφωνία να σταθεί η Ελλάδα στα πόδια της. Βρεθήκαμε μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις, σκληρά διλήμματα.

Η συμφωνία είναι δύσκολη, όμως αποτρέψαμε τη μεταφορά της δημόσιας υπηρεσίας στο εξωτερικό. Αποτρέψαμε την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος», δήλωσε ο Αλέξης Τσίπρας.

Η τελευταία επισήμανση δε για τις τράπεζες είχε τονιστεί από ουκ ολίγους Αμερικανούς παράγοντες, που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επικοινώνησαν μαζί του τονίζοντάς του τον κίνδυνο αλυσιδωτού κλεισίματος των συστημικών τραπεζών.

 

Μέλος της
ΕΝΕΔ