Ενα βήμα πίσω για το Κόσοβο

14-vucic-kosovo.jpg

Ο Σέρβος πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στη λίμνη Γκαζιβόντε Ο Σέρβος πρόεδρος, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στη λίμνη Γκαζιβόντε

Στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Φόρουμ στην Αυστρία, οι πρόεδροι του Κοσόβου και της Σερβίας, Χασίμ Θάτσι και Αλεξάνταρ Βούτσιτς, είχαν μιλήσει για τη δυνατότητα επίλυσης των προβλημάτων στις σχέσεις των δύο χωρών μέσω της ανταλλαγής εδαφών.

Αυτό από τη μια μεριά προκάλεσε έντονη ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά από την άλλη δημιούργησε ελπίδες ότι έπειτα από πολλά χρόνια μπορεί να ξεκινήσει ένας πραγματικός διάλογος ανάμεσα σε Σέρβους και Κοσοβάρους.

Οι πρώτες συγκεκριμένες προτάσεις αναμένονταν την περασμένη εβδομάδα, στη συνάντηση των δύο προέδρων στις Βρυξέλλες και κατόπιν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Βούτσιτς στο Κόσοβο. Τελικά, αποδείχτηκε πως έγινε πολύς θόρυβος για το τίποτα.

Στο πλαίσιο των διμερών διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες, ο Βούτσιτς αρνήθηκε να συναντήσει τον Θάτσι, και η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Φεντερίκα Μογκερίνι, αναγκάστηκε να κάνει ξεχωριστές συζητήσεις με τους δύο ηγέτες, χωρίς αποτέλεσμα.

Αυτή η αλλαγή στάσης του Σέρβου προέδρου ήρθε μετά την άρνηση των αρχών του Κοσόβου να του επιτρέψουν να επισκεφτεί τη λίμνη Γκαζιβόντε, όπου βρίσκεται υδροηλεκτρικός σταθμός μεγάλης σημασίας για το βόρειο Κόσοβο. Τελικά, όπως γράφουν τα ΜΜΕ της Πρίστινα, η κυβέρνηση Θάτσι - Χαραντινάι αναγκάστηκε να αλλάξει στάση υπό την πίεση των ΗΠΑ, ώστε να μην υπάρξουν νέες εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Συνολικά, πάντως, η επίσκεψη του Σέρβου προέδρου στο Κόσοβο αποδείχτηκε κενή περιεχομένου, παρόλο που ο Βούτσιτς είχε δημιουργήσει με τις δηλώσεις του μεγάλες προσδοκίες στους Σέρβους που ζουν στον Βορρά της πρώην σερβικής επαρχίας, ότι τα εδάφη αυτά θα περιέλθουν στην κυριαρχία της Σερβίας.

«Η λύση δεν φαίνεται στον ορίζοντα» είπε στην ομιλία του στη βόρεια Μιτρόβιτσα ο πρόεδρος Βούτσιτς, «αλλά ελπίζω […] να βρεθεί τα επόμενα 10 με 20 χρόνια».

Ενα περιστατικό, όμως, που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης μεταφέρθηκε από τα ελληνικά ΜΜΕ χωρίς σχόλια, γι’ αυτό θα θέλαμε να θυμίσουμε τις αιτίες που το εξηγούν.

Το περιστατικό έχει ως εξής: ο Σέρβος πρόεδρος ήθελε να επισκεφτεί το χωριό Μπάνιε στην περιοχή Ντρένιτσε, αλλά δεν κατάφερε να φτάσει εκεί, καθώς οι αλβανόφωνοι κάτοικοι έστησαν οδοφράγματα στους γύρω δρόμους. Για να καταλάβουμε γιατί συνέβη αυτό, πρέπει να γυρίσουμε σχεδόν 30 χρόνια πίσω.

Τη δεκαετία του 1990, το Κόσοβο ήταν μέρος της σερβικής επικρατείας και, παρότι ήταν ξεχωριστή επαρχία, είχε χάσει την αυτονομία του και αποτελούσε ένα ιδιότυπο αστυνομικό κράτος του καθεστώτος Μιλόσεβιτς.

Πολλές χιλιάδες Αλβανοί είχαν απολυθεί από τις θέσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα, συλλαμβάνονταν και βασανίζονταν από τις ειδικές δυνάμεις της σερβικής αστυνομίας [1] .

Αντιδρώντας σε αυτή την τρομοκρατία, οι Αλβανοί είχαν δημιουργήσει δομές ενός παράλληλου κράτους, με επικεφαλής τον «πρόεδρο» Ιμπραήμ Ρουγκόβα, ο οποίος τασσόταν υπέρ της μη βίαιης αντίστασης στο σερβικό καθεστώς.

Το 1996 έγιναν οι πρώτες οργανωμένες επιθέσεις κατά της σερβικής αστυνομίας, αλλά και σε απλούς κατοίκους του Κοσόβου, από τον μέχρι τότε άγνωστο Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσόβου (UCK), ο οποίος συγχρόνως ασκούσε δριμεία κριτική στην ηγεσία των Αλβανών Κοσοβάρων για την «παθητική» στάση απέναντι στους Σέρβους. Μέχρι το 1998 ο UCK είχε αποκτήσει πολλά όπλα και συγκρουόταν συχνά με τις σερβικές ένοπλες δυνάμεις.

Παρ’ όλα αυτά, ο Ρουγκόβα –και η αρχή της ειρηνικής αντίστασης την οποία πρέσβευε– παρέμενε κυρίαρχος στον αλβανόφωνο πληθυσμό.

Τον Μάρτιο του 1998 η σερβική αστυνομία ξεκίνησε μια μεγάλη επιχείρηση στην περιοχή της Ντρένιτσε, όπου βρισκόταν η βάση του Αντέμ Γιασάρι, αρχηγού του UCK.

Στη διάρκεια της σύγκρουσης, όμως, οι σερβικές δυνάμεις δεν περιορίστηκαν στα ένοπλα μέλη της οργάνωσης, αλλά σκότωσαν μαζί με τον Γιασάρι άμαχους καθώς και όλα τα μέλη της οικογένειάς του (εκτός από μια 11χρονη κοπέλα) – συνολικά 83 άντρες, γυναίκες και παιδιά [2] .

Το γεγονός αυτό έμεινε γνωστό ως η «Σφαγή της Ντρένιτσε» και αποτέλεσε τον προωθητικό παράγοντα της έξαρσης του αλβανικού εθνικισμού και της ριζοσπαστικοποίησής του, καθώς ο UCK ανέλαβε την ένοπλη έκφραση της αλβανικής αντίστασης, ενώ υποχώρησε η επιρροή του μετριοπαθούς Ιμπραήμ Ρουγκόβα.

[1]  Την περίοδο 1991-1998, το Κέντρο Ανθρωπιστικού Δικαίου του Βελιγραδίου σημείωσε 18.000 προσαγωγές Αλβανών στο Κόσοβο. Χιλιάδες από αυτούς χτυπήθηκαν, πραγματοποιήθηκαν έρευνες στα σπίτια τους και τους αφαιρέθηκαν χρήματα.
[2]  hrw.org/legacy/reports/2001/kosovo/

*Πρώην διπλωμάτης της Δημοκρατίας της Σερβίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας