Δεν κουνιέται φύλλο ή τα όποια σκιρτήματα ίσα που ακούγονται στη γονατισμένη κοινωνία

«Oι φοιτητές μας, που αγωνίστηκαν στο Πολυτεχνείο, αυτοί έριξαν τη χούντα». Αυτή τη φράση έλεγε και ξανάλεγε η δημοκράτισσα θεία στα οικογενειακά τραπέζια τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, πλέκοντας το εγκώμιο των ανιψιών της που συμμετείχαν στις καταλήψεις της Νομικής και του Πολυτεχνείου. Τι κι αν κάποιοι δεξιοί ή σκεπτικιστές συγγενείς τη διέκοπταν με ατάκες του τύπου «...να μην ερχόταν ο Καραμανλής, ακόμα χούντα θα ΄χαμε» ή «ποιοι φοιτητές, με την εισβολή στην Κύπρο έπεσε η δικτατορία», η θεία δεν σήκωνε κουβέντα.

Χριστός και Τσε Γκεβάρα

Για εκείνην οι πρώην φοιτητές, που έφεραν τα εύσημα της αντιδικτατορικής πάλης, ήταν κάτι μεταξύ Χριστού και Τσε Γκεβάρα, με λίγο από Καραϊσκάκη και Κολοκοτρώνη. Εχυσαν το αίμα τους για να ζούμε ελεύθεροι.

Το φωτοστέφανο με το οποίο τους περιέβαλλε φάνταζε γραφικό. Ηταν όμως ενδεικτικό της ιστορικής φόρτισης που κουβαλούσε και μόνο το άκουσμα της ιδιότητας «φοιτητής», παραπέμποντας στα παιδιά του Νοέμβρη του ΄73, που ακόμα και σήμερα το χνάρι του δεν λέει να σβήσει.

Ηταν η εποχή που οι εφημερίδες διέθεταν ξεχωριστό «υπεύθυνο φοιτητικού ρεπορτάζ» και οι εκλογές της ΕΦΕΕ γίνονταν πρωτοσέλιδο. Για μια παρατεταμένη, αν και όχι ομοιογενή, περίοδο, οι αγώνες του φοιτητικού κινήματος δεν είχαν μόνο τη δύναμη να ακυρώνουν νομοσχέδια και να ρίχνουν υπουργούς, αλλά επηρέαζαν και την κεντρική πολιτική σκηνή.

Φέτος συμπληρώνονται δέκα χρόνια από την τελευταία φορά που το φοιτητικό κίνημα εισέβαλε μαζικά και δυναμικά στο προσκήνιο με τις νικηφόρες κινητοποιήσεις ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16, υπερασπιζόμενο το δημόσιο πανεπιστήμιο. Από τότε το φοιτητικό κίνημα ακολουθεί την πλημμυρίδα και την άμπωτη των κοινωνικών κινημάτων, συμμετέχοντας ενεργά, αλλά χωρίς απαραίτητα να δίνει τον τόνο.

Από τον Δεκέμβρη του ΄08, τις μαζικές αντιμνημονιακές κινητοποιήσεις της διετίας 2010-2012 ώς και τις σημερινές πιο ισχνές διαδηλώσεις, τα φοιτητικά μπλοκ συχνά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, τρώνε πρώτα τα δακρυγόνα, διαλύονται τελευταία από τις φυσουνιές των ΜΑΤ, όπως την περασμένη εβδομάδα, την επεισοδιακή νύχτα της 18ης Μαΐου, την ώρα της ψήφισης του πολυνομοσχεδίου. Μόνο που από χρόνο σε χρόνο η γραμμή αυτή γίνεται πιο εύθραυστη. Τα ίδια πανό, τα ίδια συνθήματα, λιγότερος κόσμος, περισσότερη κούραση.

Σημαίνει αυτό ότι έλειψαν τα πεδία διεκδίκησης καθαρά φοιτητικών αιτημάτων; Ισα ίσα. Η διαρκής εντατικοποίηση των σπουδών και η κατάτμησή τους σε ταχύρρυθμους κύκλους παραγωγής άνεργων πτυχιούχων, η βιομηχανία μεταπτυχιακών επί πληρωμή, η ψήφιση του νόμου Διαμαντοπούλου το ΄11, με την κατάργηση του ασύλου, οι άγριες περικοπές στη χρηματοδότηση της ανώτατης παιδείας, με κούρεμα προϋπολογισμών ώς και 80% μέσα σε πέντε χρόνια, η ενίσχυση των ταξικών φραγμών, όλα αυτά, ενώ θα περίμενε κανείς να λειτουργήσουν ως αιτίες αναζωπύρωσης του φοιτητικού κινήματος, μοιάζει να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα.

Οι φοιτητικές αντιδράσεις παίρνουν ενίοτε δυναμικές μορφές, με χαρακτηριστικότερες τις παρεμβάσεις αριστερών φοιτητών επί πρυτανείας Φορτσάκη το 2014, που χαρακτηρίστηκαν «εισβολές», στηρίζονται όμως περισσότερο από πολιτικοποιημένες πρωτοπορίες -«ακραίες μειοψηφίες» για τους νεοφιλελεύθερους- και λιγότερο από τις μάζες των φοιτητών που παραμένουν παθητικές.

Λαβές για σχόλια

Αριθμοί ψηφισάντων στις φοιτητικές εκλογές
Μια σειρά από εκφυλιστικά φαινόμενα, με χαρακτηριστική την επίθεση φοιτητών της ΚΝΕ σε μέλη αριστερών σχημάτων της ΕΑΑΚ στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου τον περασμένο Μάρτιο, δίνουν λαβές σε σχόλια για την παρακμή και την απομαζικοποίηση του φοιτητικού κινήματος. Οι εικόνες των μισο-άδειων αμφιθεάτρων και των δίχως απαρτία φοιτητικών συνελεύσεων συνυπάρχουν με κρούσματα τραμπουκισμών, «ενδοκινηματικούς» μίνι εμφυλίους, που θυμίζουν απομονωμένες σέχτες.

Φαινόμενα που με τη σειρά τους αποξενώνουν ακόμα περισσότερο τους φοιτητές από τον φοιτητικό συνδικαλισμό όπως τον γνωρίζουν: τραπεζάκια, εκλογές, αριστερά σχήματα με πλατφόρμες-μπούλετ (οι γνωστές βουλίτσες με τα κατεβατά αιτημάτων), μάχες της αφίσας, ΔΑΠ και ΠΑΣΠ να ψαρεύουν πελατάκια μοιράζοντας σημειώσεις, διοργανώνοντας πάρτι και εκδρομές και στη γωνία το δίλημμα «μετανάστευση ή ανεργία και υποαπασχόληση».

Το όνειρο της φυγής

Η εξωτερική μετανάστευση για σπουδές και δουλειά είναι κοινή φιλοδοξία όλο και περισσότερων φοιτητών, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, που φεύγουν για να γλιτώσουν από το φάσμα της φτωχοποίησης.

Το όνειρο της φυγής, το όνειρο της ατομικής επίλυσης των συλλογικών προβλημάτων, μετά από εφτά χρόνια καθίζησης του βιοτικού επιπέδου, ίσως δίνει κάποιες απαντήσεις στο ερώτημα «γιατί δεν κουνιέται φύλλο» σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο. Ή έστω στο γιατί τα φύλλα που θροΐζουν, μαζί τους τα όποια φοιτητικά σκιρτήματα, ίσα που ακούγονται από μια κοινωνία που μοιάζει γονατισμένη.

Σε περιόδους σαν κι αυτή βοηθάει να θυμόμαστε ότι η Ιστορία απεχθάνεται τις προβλέψεις και ότι έτσι όπως είναι τα πράγματα έτσι δεν θα μείνουν. «Η Γαλλία βαριέται, η νεολαία βαριέται [...] τίποτα δεν μπορεί να ταράξει την ησυχία» έγραφε σε κύριο άρθρο η «Μοnde» τον Μάρτη του ΄68. Δύο μήνες αργότερα, ξεκινώντας από τα πανεπιστήμια και τις φοιτητικές εστίες, ξέσπασε η μεγαλειώδης εξέγερση του Μάη.

Στην Ελλάδα του 2017, δύο μέρες πριν από τις φοιτητικές εκλογές, οι συνήθεις τίτλοι των ρεπορτάζ για το «υποτονικό κλίμα στα πανεπιστήμια» περιμένουν τη μελλοντική τους διάψευση. Mόνο που, σε αντίθεση με τον αρθρογράφο της «Μοnde» του ΄68, η διάψευση αυτή ίσως καθυστερήσει περισσότερο από δύο μήνες.

Κορυφαίες στιγμές από τη μεταπολίτευση μέχρι σήμερα

Φοιτητικές εκλογές

1974-76: Με δύναμη από το Πολυτεχνείο. Εχοντας πρωταγωνιστήσει στον αντιδικτατορικό αγώνα, το φοιτητικό κίνημα έχει πρωτόγνωρο κύρος και διαδραματίζει κεντρικό πολιτικό ρόλο. Δίνει νικηφόρους αγώνες ενάντια στον «κρατικό συνδικαλισμό» και συμβάλλει στην «αποχουντοποίηση» των ΑΕΙ.

Το 1975 εκλέγεται το πρώτο κεντρικό συμβούλιο της ΕΦΕΕ, με ηγεμονία των δυνάμεων της ΚΝΕ (ΠΣΚ) και της ΠΑΣΠ. Εμφανίζονται οι βασικές παθογένειες του φοιτητικού κινήματος: η υπερ-πολιτικοποίηση, η κομματικοποίηση, η γραφειοκρατία.

1978-1979: Ο νόμος 815 καταργείται στο πεζοδρόμιο. Καλοκαίρι του 1978 κατατίθεται αιφνιδιαστικά ο νόμος 815 με ρυθμίσεις εντατικοποίησης των σπουδών. Η διάσπαση της ΕΚΟΝ-Ρήγας Φεραίος, της Νεολαίας του ΚΚΕ Εσωτερικού, με τη Β' Πανελλαδική, το 1978, οδηγεί στη δημιουργία των «Συσπειρώσεων» στα πανεπιστήμια, που πρωταγωνιστούν μαζί με άλλες παρατάξεις της εξωκοινοβουλευτικής (ΠΠΣΠ, ΑΑΣΠΕ) στο νικηφόρο κίνημα των καταλήψεων του 1979 ενάντια στον Ν. 815.

Στις 16/12/79 στρατιωτικοποιημένες ομάδες της ΚΝΕ εισβάλλουν στο Χημείο για να αποσπάσουν τον έλεγχό του από τη Συντονιστική.

Περιοδικό Σάλπισμα
Παρά τις εσωτερικές του συγκρούσεις, το φοιτητικό κίνημα πετυχαίνει την απόσυρση του Ν. 815. Ο Καραμανλής ανακοινώνει την ανάκληση του νόμου τον Ιανουάριο του 1980.

Πολυτεχνείο 1980: Η μειοψηφία της ΕΦΕΕ επιχειρεί να σπάσει την απαγόρευση της πορείας στην αμερικανική πρεσβεία. Τα ΜΑΤ αιματοκυλούν τη διαδήλωση, αφήνοντας δύο νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες.

1982-85: Η «αλλαγή» και οι αυταπάτες της. Την άνοιξη του 1982 κατατίθεται ο νόμος-πλαίσιο 1268. Μαζί με μια σειρά εκσυγχρονιστικές τομές, καθιερώνεται η φοιτητική συμμετοχή στα πανεπιστημιακά όργανα. Το φοιτητικό κίνημα αποστεώνεται σταδιακά από το ζωντανό περιεχόμενό του και γίνεται καρικατούρα του κοινοβουλίου. Το 11ο Πανσπουδαστικό Συνέδριο το 1982 αποτυγχάνει να ψηφίσει κάποιο τυπικό «πρόγραμμα δράσης». Η ΔΑΠ, φοιτητική παράταξη της Νέας Δημοκρατίας, αναπτύσσεται ραγδαία.

1985-1989: Ξεσπάσματα και υποχωρήσεις. Η μετατόπιση του ΠΑΣΟΚ στα δεξιά συνδυάζεται με όξυνση της καταστολής.

Το πρωτοσέλιδο των ΝΕΩΝ με θέμα τη δολοφονία του μαθητή Μιχάλη Καλτέζά
Αποκορύφωμα, η δολοφονία του μαθητή Μιχάλη Καλτεζά στα Εξάρχεια τον Νοέμβρη του '85 από τον αστυνομικό Αθ. Μελίστα. Μέρος των φοιτητών στρέφεται στη ριζοσπαστικοποίηση. Η ΔΑΠ αναδεικνύεται πρώτη δύναμη στις εκλογές το 1987.

Οι φοιτητικές κινητοποιήσεις με μια σειρά αιτήματα (προβλήματα διαβίωσης, κρούσματα αυθαιρεσίας...) κλιμακώνονται το φθινόπωρο του 1987, με καταλήψεις, μαζικές πορείες, συγκρούσεις στο υπουργείο Παιδείας, και συνεχίζονται ώς το φθινόπωρο του '88.

Το σκάνδαλο Κοσκωτά έχει ως άμεσο αποτέλεσμα το «πάγωμα» των μαζικών αγώνων. Η διαγραφή της ΚΝΕ από το ΚΚΕ οδηγεί στην εμφάνιση νέων δυνάμεων στα πανεπιστήμια.

1990: Ορόσημο των κινητοποιήσεων οι αντιδράσεις ενάντια στην προκλητική αθώωση του Μελίστα, τον χειμώνα του 1990. Φοιτητές ενώνονται με την πολιτικοποιημένη «άγρια» νεολαία και κομμάτια του αντιεξουσιαστικού χώρου. Στις φοιτητικές εκλογές η ΔΑΠ κατακτά ποσοστό-ρεκόρ 47%. Εμφανίζονται τα Αριστερά Αντισυναινετικά Σήματα (ΑΑΣ), με πυρήνα την ΚΝΕ-ΝΑΡ, την ΕΚΟΝ-Ρήγας Φεραίος και τμήμα των Συσπειρώσεων, με 12%. Είναι το πρόπλασμα της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αριστερής Κίνησης (ΕΑΑΚ) που θα ιδρυθεί έναν χρόνο αργότερα.

1990-1991: Καταλήψεις ενάντια στο πολυνομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου

Η χώρα συγκλονίζεται από μαθητικές και φοιτητικές καταλήψεις και διαδηλώσεις ενάντια στο πολυνομοσχέδιο του Β. Κοντογιαννόπουλου, που προβλέπει αντιδραστικές αλλαγές σε όλη την εκπαίδευση. Ιανουάριο του 1991 δολοφονείται ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας στην Πάτρα από παρακρατικούς με επικεφαλής τον πρόεδρο της ΟΝΝΕΔ, Γ. Καλαμπόκα. Ο Κοντογιαννόπουλος παραιτείται. Ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης ανακοινώνει την έναρξη διαλόγου από «μηδενική βάση».

1995: Πραγματοποιείται το τελευταίο Πανσπουδαστικό Συνέδριο της ΕΦΕΕ. Εκτοτε δεν έχει γίνει δυνατή η ανασύστασή της.

1998-99: Το κίνημα ενάντια στην κατάργηση της επετηρίδας και τις μεταρρυθμίσεις Αρσένη.

Μαζικές καταλήψεις σχολών και αποκλεισμοί εξεταστικών κέντρων του ΑΣΕΠ από φοιτητές και εκπαιδευτικούς, ενάντια στην κατάργηση της επετηρίδας. Οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται το 1999 και το σύνθημα «Κάτσε καλά, Γεράσιμε» μένει ιστορικό. Ωστόσο οι μεταρρυθμίσεις περνάνε.

2006-2007: Το τελευταίο νικηφόρο ξέσπασμα του φοιτητικού κινήματος. Πορείες δεκάδων χιλιάδων φοιτητών, μπλοκάρισμα των σχολών με καταλήψεις σε όλη την Ελλάδα, ενωτικούς αγώνες των αριστερών παρατάξεων. Βασικό αίτημα, η απόσυρση της τροποποίησης του άρθρου 16 του Συντάγματος και η κατάργηση του νόμου-πλαίσιο της Μαριέττας Γιαννάκου, που προέβλεπε τη σύνδεση της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων με την αξιολόγηση.

2011: Τον Αύγουστο ψηφίζεται με ευρεία πλειοψηφία ο νόμος-πλαίσιο για την Ανώτατη Εκπαίδευση της Αννας Διαμαντοπούλου. Καταργεί το πανεπιστημιακό άσυλο και επιβάλλει τα Συμβούλια Διοίκησης ως υπερ-όργανο ελέγχου. Εκατοντάδες τμήματα ΑΕΙ και ΤΕΙ κατεβαίνουν σε κατάληψη. Οι φοιτητικοί αγώνες ποινικοποιούνται, με διώξεις που για κάποιους συνεχίζονται έως και σήμερα.

Πηγές: Γιάννης Μαυρής - Το φοιτητικό κίνημα στην πρώιμη μεταπολίτευση (http://ektosgrammis.gr/node/24)

Τάσος Κωστόπουλος: Φοιτητικό Κίνημα 1974-1992, έκδοση της ΕΚΟΝ Ρήγας-Φεραίος.

Από πότε θεωρείται άθλος η απαρτία 150 ατόμων για μια συνέλευση;

Πανό για τις φοιτητικές εκλογές

Φοιτητές από όλες τις σχολές και τις «φυλές» μιλούν στην «Εφ.Συν.» για τα προβλήματα, τις προοπτικές, τα συν και πλην των παρατάξεων και τη σιωπή των αμφιθεάτρων. «Ισως όσα δεν καταφέραμε εμείς να τ’ αναλάβουν οι επόμενες γενιές» λέει κάποιος. Είναι-δεν είναι είκοσι χρονών

Των Μ.- Α. Κωνσταντόπουλου, Ρημ Χατίμπ

«Ισως όσα δεν καταφέραμε εμείς να τ’ αναλάβουν οι επόμενες γενιές». Δεν είναι η σκέψη ενός ανθρώπου που κάνει τον απολογισμό της ζωής του, αλλά η δήλωση ενός φοιτητή μόλις στο τρίτο έτος των σπουδών του. Κάποιου, δηλαδή, που πριν προλάβει να δοκιμάσει τις δυνάμεις του ενώνοντάς τες με άλλους, αποφάσισε πως αυτές είναι ανεπαρκείς ή έστω δεν έχουν λόγο ύπαρξης.

Το φοιτητικό κίνημα δεν ήταν πάντα μια επετειακή αναφορά σε ανάμνηση παλαιών αγώνων. Μπορούσες να το δεις και να το ακούσεις σε δρόμους και πανεπιστήμια. Ασκούσε πίεση σε κυβερνήσεις και προκαλούσε πολιτικές εξελίξεις. Η σημερινή γενιά φοιτητών όμως φαίνεται να το γνωρίζει μόνο από τις κουβέντες· άλλοτε ως ζητούμενο, άλλοτε ως μια αδιάφορη ιστορία κι άλλοτε ως μια συζήτηση που δεν έτυχε να κάνουν.

Πού πήγε λοιπόν το φοιτητικό κίνημα και γιατί έπαψε να απασχολεί; Από πότε θεωρείταιάθλος η συγκέντρωση 150 ατόμων για την επίτευξη απαρτίας σε μια συνέλευση και πότεη πολιτικοποίηση έγινε ένα από τα προβλήματα του Πανεπιστημίου, στην ίδια κατηγορία με τους διαδρόμους που πρέπει να καθαριστούν και τους υλικοτεχνικούς εξοπλισμούς που λείπουν;

«Ποια μάχη και ποια συνέλευση, αν δεν υπάρχει αποτέλεσμα;» αναρωτιέται η Λητώ, φοιτήτρια Νομικής, η οποία θεωρεί προβληματική την έλλειψη συνέπειας ως προς την ώρα και τη διαδικασία της συνέλευσης, καθώς και την απουσία παραγωγικών συμπερασμάτων. Μαζί της, ως προς την ανάγκη μιας πιο στοχευμένης συζήτησης, συντάσσεται και η συμφοιτήτριά της, Μαρία.

«Υπάρχει η άποψη πως η κάθε παράταξη φέρνει στη συνέλευση τον “κόσμο” της και πολλοί φοβούνται μήπως στιγματιστούν με κάποια πολιτική “ταμπέλα”», προσθέτει, προσπαθώντας να εξηγήσει την αποχή των φοιτητών. «Υπάρχουν όμως ακόμα άτομαπου έρχονται στις συνελεύσεις και δίνουν ευκαιρίες».

Στους οργανωμένους

Υπερβολικός θυμός, μεγάλος φόβος, ελάχιστη ελπίδα
Οι περισσότεροι ανένταχτοι φοιτητές ωστόσο, ακόμα κι αυτοί που συνεχίζουν να συμμετέχουν στις συνελεύσεις, αντί να πάρουν οι ίδιοι τον λόγο αναθέτουν σε κάποιον οργανωμένο συμφοιτητή τους να μεταφέρει τις απόψεις τους. Για τους περισσότερους, εξάλλου, η συνεπής φοίτηση και η πολιτική δραστηριοποίηση είναι δύο αντιθετικές επιλογές και δεν μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο.

«Η οργανωμένη πολιτική δράση είναι σχεδόν ποινικοποιημένη», υποστηρίζουν μέλη της Αριστερής Ενότητας. Αλλά η απαξίωση δεν εκφράζεται μόνο προς το «οργανωμένο» αλλά και εν γένει προς το συλλογικό. «Εχουμε χάσει την έννοια της φοιτητικής κοινότητας. Οι φοιτητές δεν κάθονται εδώ να συζητήσουν, έρχονται για μάθημα και φεύγουν. Η πολιτική συζήτηση δεν μοιάζει πλέον μια φυσική διαδικασία. Αλλά αλλαγμένοι είναι και οι όροι της επίθεσης. Η εφαρμογή των μνημονιακών μέτρων στις σχολές, όπως οι περικοπές στη χρηματοδότηση, δεν γίνονται συγχρόνως σε όλα τα τμήματα κι έτσι οι αντιδράσεις των φοιτητών εκδηλώνονται σε διαφορετικούς χρόνους».

«Το γεγονός πως οι φοιτητές δεν κινητοποιούνται δεν σημαίνει πως δεν προβληματίζονται», επισημαίνει η Ασπα, οργανωμένη στις Αγωνιστικές Κινήσεις. «Η ανησυχία τού “τι θα κάνω μετά;”, η απόφαση των φοιτητών να διαβάσουν σήμερα για να επιβιώσουν οικονομικά αύριο είναι σαφή δείγματα προβληματισμού.

Κομμάτι της λύσης

»Το ζήτημα είναι να συνειδητοποιήσουν πως πρέπει οι ίδιοι να γίνουν κομμάτι της λύσης. Οι πιο πρόσφατες φοιτητικές κοινοποιήσεις, αυτές του 2007 ή του 2012, έδειξαν πως η Αριστερά έτρεξε να ανταποκριθεί σε ένα ξέσπασμα που είχε ήδη εκδηλωθεί αυθόρμητα από τον κόσμο».

Στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο η υποχρηματοδότηση πλήττει κυρίως την καθαριότητα, καθώς καθυστερούν να ανανεωθούν οι συμβάσεις του προσωπικού, και την επιστημονική έρευνα, λόγω της έλλειψης υλικών ακόμη και για απλά πειράματα. Κι όμως, παρότι όλοι παρατηρούν τα προβλήματα, πολλοί λίγοι πιστεύουν πως μπορούν να τα αντιμετωπίσουν. Κάποιοι, που έρχονται από την επαρχία και σκοπεύουν να επιστρέψουν εκεί, λένε «5 χρόνια είναι και θα φύγουμε».

Ο Κώστας είναι 21 και σπουδάζει στο Τμήμα Φυτικής Παραγωγής. Στο τρίτο έτος σταμάτησε να πηγαίνει σε συνελεύσεις επειδή ξεκίνησε να δουλεύει, αλλά κι επειδή η λειτουργία τους τον απωθούσε. «Τη συνέλευση την έχω στο μυαλό μου σε πρόσωπα, σε πρωταγωνιστές. Ενώ οι επιδιώξεις είναι γενικά κοινές, η κάθε πολιτική δύναμη θέλει να καρπωθεί η ίδια τα όποια θετικά αποτελέσματα με στόχο να δημιουργήσει μια λίστα “επιτυχιών” για τις επόμενες εκλογές. Θα έπρεπε, κανονικά, να αναδεικνύονται τα αιτήματα όλων».

«Ο σύλλογος είναι εκφυλισμένος και την ευθύνη την έχουν οι παρατάξεις που υποστήριξαν τις πολιτικές υποχρηματοδότησης στην παιδεία από την Ε.Ε.», υποστηρίζει ο Κωνσταντίνος, μέλος της Πανσπουδαστικής. «Τα προβλήματα δεν είναι μόνο της Σχολής, είναι γενικότερα. Τόσο στους φοιτητές όσο και στην κοινωνία υπάρχει η γραμμή της ήττας. Εδώ υπάρχει απογοήτευση με τη γενικότερη πολιτική, με τις παρατάξεις δεν θα υπήρχε;».

Η Φωτεινή είναι μέλος της ΠΑΣΠ, μιας παράταξης που, παρότι έχει δει τα ποσοστά της να κατακρημνίζονται τα τελευταία χρόνια, κρατάει ακόμη την ισχύ της σε κάποιες σχολές. «Εγινα μέλος της ΠΑΣΠ γιατί ένιωσα πως ήταν η μόνη με ρεαλιστικές προτάσεις για το Πανεπιστήμιο. Ωραίες είναι οι ιδέες, αλλά αν κάτι δεν μπορεί να εφαρμοστεί, δεν έχει νόημα».

Η κριτική για τον ρόλο της Αριστεράς στο Πανεπιστήμιο δεν προέρχεται μόνο από τις παρατάξεις του παλιού δικομματισμού, αλλά και από άτομα που τοποθετούνται στον αντιεξουσιαστικό χώρο. «Η ΕΑΑΚ λειτουργεί ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για όσους θέλουν να ασχοληθούν πραγματικά. Καλλιεργεί τη λογική της ενασχόλησης με το κίνημα ως χόμπι στη βάση τού “γράφω ένα κείμενο και πάω για μπίρα”. Ακόμη και τα μέσα που χρησιμοποιούνται τείνουν περισσότερο στη γραφειοκρατία παρά στην ουσιαστική παρέμβαση στις συνελεύσεις και στη λήψη αποφάσεων», επισήμανε κοπέλα που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία της.

Ερμαια παρατάξεων

Φοιτητές και κόμματα
Ο Δημήτρης ανήκει στον ίδιο χώρο και πιστεύει πως η έννοια του Φοιτητικού Συλλόγου είναι πλέον έρμαιο των παρατάξεων. «Παλιά οι συνελεύσεις ήταν όπλα, τώρα ο καθένας λέει τα δικά του». Βλέπει ωστόσο θετικά τη συνεργασία με αριστερές δυνάμεις εάν υπάρξει ένα μίνιμουμ συμφωνίας. «Είναι σημαντικό ο κάθε εργαζόμενος φοιτητής, όπως εγώ, να κάτσει να ψάξει “γιατί είμαστε αναγκασμένοι να δουλεύουμε όλη μέρα”».

Στο αυτοδιαχειριζόμενο κυλικείο του τμήματος Πληροφορικής του ΕΚΠΑ στου Ζωγράφου, αρκετοί φοιτητές απολαμβάνουν τον καφέ που φτιάχνουν μόνοι τους και συζητάνε χαλαρά, μεταξύ άλλων και για τις πολιτικές εξελίξεις.

Εκτός από κάποιους παλιότερους και ενταγμένους φοιτητές, αρκετοί νεότεροι δείχνουν τελείως αδιάφοροι για τις συλλογικές διαδικασίες, όπως οι συνελεύσεις και οι φοιτητικές εκλογές. Ολοι όμως έχουν συναίσθηση των δυσκολιών που θα αντιμετωπίσουν σύντομα στην αγορά εργασίας, αν και θα βγουν από ένα από τα λεγόμενα «παραγωγικά» τμήματα.

Τέτοια παραδείγματα είναι η Στέλλα, η Αδαμαντία και ο Γιάννης, 19 ετών: δεν έχουν συμμετάσχει σε συνελεύσεις ούτε φοιτητικές εκλογές και δεν δηλώνουν πρόθεση να το κάνουν.

Αξιοσημείωτο είναι ότι λόγω ηλικίας δεν έχουν ξαναψηφίσει ούτε σε εθνικές ή δημοτικές εκλογές, κάτι για το οποίο επίσης δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στην ερώτηση από πού έχουν ακούσει τα όσα αρνητικά γνωρίζουν, απαντούν με αμηχανία και τονίζουν ότι έχουν διαβάσει κάποια σχετικά κείμενα κατά των παρατάξεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ενώ η απάθεια και το μνημονιακό αφήγημα TINA μεταφέρεται μέσα στις σχολές, διακρίνεται ένα ρεύμα αμφισβήτησης που θέλει να συγκρουστεί με την υπάρχουσα κατάσταση.

Στο τώρα, από τη μία υπάρχει αγανάκτηση και το ότι δεν πάει άλλο και παράλληλα υπάρχει μια δυσκολία στο να εκφραστεί αυτό το ρεύμα ενιαία και να αποτελέσει αρχή της αντεπίθεσης του φοιτητικού κινήματος για τα δικαιώματα της νεολαίας σε μόρφωση-δουλειά-ελευθερίες.

Ειδικά φέτος υπήρχε μια σειρά αγωνιστικών παραδειγμάτων σε κάποιες σχολές, αυτές όμως οι διεκδικήσεις έμειναν κυρίως επιμέρους. Για τη νεολαία, αφότου το οικοδόμημα της «ελπίδας» του ΣΥΡΙΖΑ κατέρρευσε με την υπογραφή του μνημονίου, εντάθηκαν η ηττοπάθεια και οι λογικές ατομικού δρόμου. «Οι φοιτητικές εκλογές θα γίνουν μεσούσης της ψήφισης ενός νέου μνημονίου και νέων μέτρων στην Παιδεία», προσθέτει ο Θανάσης, που συμμετέχει στην ΕΑΑΚ.

Ο Γιώργος και ο Σταύρος είναι φοιτητές Γεωλογίας και Χημείας, αντίστοιχα, κοντά στο πτυχίο, και πίνουν τον καφέ τους φορώντας τις ρόμπες τους μετά από κάποιο εργαστήριο. Εκφράζουν μια τάση της νεολαίας που ενώ έχει ενημέρωση και πολιτική σκέψη έχει απαξιώσει την πολιτική. «Εγώ έχω αποφασίσει ότι δεν θα ασχοληθώ με τα πολιτικά, δεν θα συμμετάσχω, δεν θα αλλάξω κάτι. Ισως το κενό που άφησε η γενιά μας να το γεμίσουν οι επόμενες γενιές», ακούσαμε κάποια στιγμή από τον Σταύρο, που παίζει με έναν δοκιμαστικό σωλήνα.

«Ο φοιτητής που είναι μέλος σε συγκεκριμένη παράταξη αποκόβεται κοινωνικά από τους συμφοιτητές του και κάνει συνήθως παρέα μόνο με άτομα της ίδιας παράταξης, δεν διευρύνει τους ορίζοντές του και δεν ακούει την άλλη άποψη, δυνατότητα που προσφέρει το Πανεπιστήμιο. Το “θέατρο” που παίζεται με τις παρατάξεις μεταφέρεται και στην κεντρική πολιτική σκηνή, είδατε τι έγινε και με το δημοψήφισμα...»

Οι διοικητικοί

«Μπήκα στη Σχολή το 2013, όταν υπήρχε το μεγάλο θέμα με τους διοικητικούς υπαλλήλους του ΕΚΠΑ. Και τότε οι παρατάξεις δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν μεταξύ τους μπροστά σε ένα τόσο μεγάλο θέμα. Συμμετείχα τότε στις συνελεύσεις και τις εκλογές, αλλά τώρα πια δεν με απασχολεί. Δεν μπορώ να έρχομαι μια μέρα για μια συνέλευση και να μου λένε δεν μαζεύτηκαν οι φοιτητές, θα γίνει την άλλη εβδομάδα.

»Αρκετά άτομα που δεν έχουν πληγεί τόσο από την κρίση δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τα κοινά ή κάποια άλλα συμμετέχουν σε παρατάξεις και παίρνουν κομματικές θέσεις χωρίς να τις παίρνουν στα σοβαρά. Σκέφτομαι άμα τελειώσω τις σπουδές μου να φύγω στο εξωτερικό. Πλέον, ξέρω ότι ίσως είναι λάθος, θέλω να κοιτάξω να βελτιωθώ ατομικά, να βοηθήσω την οικογένεια και τους δικούς μου ανθρώπους όπως μπορώ», συμπληρώνει ο Γιώργος λίγο πριν επιστρέψουν στο εργαστήριο από το διάλειμμά τους.

Για τα δίδακτρα

Θα μπορούσε, λοιπόν, σε αυτές τις συνθήκες να προκύψει εκ νέου ένα δυναμικό φοιτητικό κίνημα; Από τα όσα κουβεντιάσαμε με τους φοιτητές, κάτι τέτοιο φαντάζει δύσκολο, αλλά όχι και απίθανο. Θα πρέπει όμως ο φοιτητικός κόσμος να συνειδητοποιήσει ότι πρόκειται για μια υπόθεση που όντως τον αφορά. «Για κάτι που θα θεωρούσα πολύ σοβαρό, όπως η επιβολή διδάκτρων στο προπτυχιακό, θα ξαναερχόμουν σε συνελεύσεις για να οργανωθούμε και να το αποκρούσουμε», μας είπε φοιτητής επί πτυχίω.

Η επανίδρυση της ΕΦΕΕ που συζητείται κατά καιρούς και οι σημερινοί φοιτητές γνωρίζουν μόνο ως ιστορικό γεγονός δεν φαίνεται να είναι πλέον καίριο αίτημα, καθώς σε περίπτωση που χρειαστεί ευρύτερος συντονισμός μπορούν να συγκροτηθούν ακόμα και άτυπα όργανα. Οπως δήλωσε εξάλλου φοιτήτρια οργανωμένη στην Αριστερά, «δεν θα αλλάξει η λογική κάποιου αν έρθει απλά σε μια συνέλευση όταν από όλο του το περιβάλλον δέχεται μια προπαγάνδα που απαξιώνει την πολιτική και οτιδήποτε συλλογικό. Πρέπει να καταλάβει ότι το μεγάλο και τρανό που μπορεί να περιμένει από αλλού είναι στην πραγματικότητα ο ίδιος και η ίδια».

• Λείπει τοποθέτηση της ΔΑΠ καθώς, παρότι επικοινωνήσαμε με εκπροσώπους της συγκεκριμένης παράταξης, αυτοί αρνήθηκαν κατηγορηματικά να απαντήσουν στις ερωτήσεις μας.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας