Αυτοί Τάρταρα, εμείς Ηλύσια Πεδία

laiki.jpg

EROKINISSI/ Γιάννης Παναγόπουλος

Λες και αναφέρεται στο παρόν ο Κώστας Βάρναλης, που σαν σήμερα στα 1974 αναχωρεί για τις γειτονιές των μακάρων. Στα χρονογραφήματα που δημοσιεύονται στην εφημερίδα «Πρωία» από το 1941 ώς το 1944, εγκαταλείπει την προσφιλή του φιλολογική, εγκυκλοπαιδική και αισθητική θεματογραφία, εστιάζοντας στις καθημερινές εικόνες μιας Αθήνας που βιώνει τις τραγικότερες στιγμές της ιστορίας της. Χρωστάμε την υπενθύμιση των χαρακτηριστικότερων στον τόμο «Φέιγ βολάν της Κατοχής» που τυπώθηκε πριν από δέκα χρόνια στον «Καστανιώτη» με επιλογή και επιμέλεια του Γιώργου Ζεβελάκη.

Αποτίοντας φόρο τιμής –παρότι δυσφημίζεται από τον αριστερής κοπής ΕΝΦΙΑ και τα συναφή τέλη, η λέξη διατηρεί πάντοτε το θετικό της πρόσημο– στον κορυφαίο ποιητή, πεζογράφο και γαζετατζή, αντιγράφω πόνημα που ατυχώς παραμένει επίκαιρο στις μέρες μας – και πού ’σαι ακόμα: «Οι λαϊκές αγορές, που εξαφανιστήκανε σιγά-σιγά με τον καιρό από την ταχτική τους θέση, ξαναφυτρώσανε σιγά-σιγά με τον καιρό σε άλλα σημεία των Αθηνών, κεντρικότερα αυτήν τη φορά. Οπως το νερό των πηγών ακολουθεί τον φυσικότερο δρόμο της ‘‘ελάσσονος προσπαθείας’’, έτσι και οι λαϊκές αγορές βρήκανε τη φυσικότερη θέση τους. Από τις άκρες της πολιτείας, τα αλώνια και τα κράσπεδα των λόφων και των δημοσίων κήπων, κατεβήκανε στις πλατείες με τα σταυροδρόμια τους κ’ εγκατασταθήκανε μονίμως».

Ιδού, λοιπόν, από πότε κοσμεί κεντρικά σημεία των πόλεων τούτη η εμβληματική εμποροπανήγυρη. Απ’ τις μαύρες μέρες της τυραννίας και της πείνας, όταν οι καταναλωτές δεν είχαν χρήμα να ξοδέψουν και κουράγιο να περπατήσουν ίσαμε τις παρυφές του άστεως. Τουτέστιν, όταν δεν σκαρφαλώνει ο Μωάμεθ στο βουνό, το όρος γίνεται χαλί να το πατήσει. Συνεχίζει, όμως, ο Βάρναλης: «Οι νέες λαϊκές αγορές δεν τελειώνουν, όπως οι παλιές, το μεσημέρι. Δουλεύουν από το πρωί ώς το βράδυ. Διαρκώς η πραμάτεια ανανεώνεται. Καταφθάνουν κάθε τόσο κάρα, χειράμαξες, γαϊδούρια φορτωμένα. Κ’ έτσι δεν είναι ανάγκη να βιάζεται κανείς να ψωνίσει μήπως δε βρει αργότερα».

Κατοχή γερμανική και πάλι, φρέσκια σαν τα προϊόντα στους πάγκους, ζούμε οι έρμοι επτά συναπτά έτη. Και πόσο μοιάζει, αλήθεια, με την αλλοτινή που ξόρκιζαν οι γονείς και οι παππούδες μας και που πιστέψαμε πως δεν θα αξιωθούμε ξανά. Αμ δε! Τα Σάββατα στο Γαλάτσι, κατά Γκράβα μεριά, λειτουργεί η λαϊκή που προτιμώ. Ξενυχτούσα, ωστόσο, τις Παρασκευές. Ξυπνούσα κατά τη μία και με την τσίμπλα στο μάτι έτρεχα να προλάβω τα χρειαζούμενα και γύριζα στο σπίτι με τη σαβούρα. Οι νοικοκυραίοι ψώνιζαν νωρίς κι οι παραγωγοί είχαν σχεδόν ξεπουλήσει εκείνη την ώρα. Μεσούσης της κρίσης, πηγαίνω κατά τις τρεις με το πάσο μου. Το υπαίθριο παζάρι σφύζει από ζωή.

Ησυχα ήσυχα προμηθεύομαι μισοτιμής τον αφρό και συναντώ συμμαθήτριες, χαμένους κολλητούς, γείτονες· σωστό ραβαΐσι. Κατά τις πέντε, ενίοτε αργότερα, γερόντισσες με συντάξεις πείνας και οσημέραι νεαρότεροι μάχονται με απορριμματοφόρα του δήμου ποιος θα αρπάξει πρώτος τα σάπια απ’ την άσφαλτο. Νότες αισιοδοξίας διαπερνούν, παρά ταύτα, το κείμενο: «Κάτου από τη δενδροστοιχία στέκονται ακίνητα τα γαϊδούρια. [...] Απάνω στα σαμάρια φέρανε την άνοιξη. Και πραγματικά, δίπλα τους ένας ανθοπώλης έπιασε όλο το πεζοδρόμιο [...] με μπουκέτα βιολέτες, ζουμπούλια ναρκίσσους [...] και δεν ξέρεις αν είναι λαϊκή αγορά ή τα Ηλύσια Πεδία». Ηγουν, δεν θα πεθάνουμε ποτέ κουφάλες, δεξιοί και αδέξιοι, νεκροθάφτες.

   

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας