Ανθρωπος: ο καλύτερος φίλος της γάτας!

Οι γάτες, αυτά τα εκπληκτικά πλάσματα που ο άνθρωπος εξημέρωσε πριν από χιλιάδες χρόνια -κατ' άλλους, οι γάτες αυτοπροσκλήθηκαν κι άρχισαν να ζουν με τον άνθρωπο από καθαρό συμφέρον- είναι το σημερινό μας θέμα.

Τα αποσπάσματα που θα δημοσιεύσουμε παρακάτω κλείνουν την παρουσίαση του πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου των Τεμπλ Γκράντιν και Κάθριν Τζόνσον, που έχει τίτλο «Τα ζώα μάς κάνουν ανθρώπους» (εκδόσεις Polaris, μετάφραση Δώρα Τσούρη). 

Οσοι έχουν ζήσει με γάτες θα αναγνωρίσουν κάποιες χαρακτηριστικές συμπεριφορές τους και θα μάθουν τα αίτιά τους.

Θα πληροφορηθούν πού οφείλονται οι διαφορές τους απ' τη συμπεριφορά π.χ. του σκύλου και θα καταλάβουν τι διαφοροποιεί έναν θαρραλέο από έναν φοβητσιάρη γάτο. Πιστεύω ότι τα κείμενα είναι απολαυστικά και άριστη η μετάφραση.

Γάτες

«Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στους σκύλους και στις γάτες είναι ότι οι γάτες δεν είναι πολύ κοινωνικές. Η εκπαίδευση μιας γάτας δεν μπορεί να βασιστεί στην ανθρώπινη επιδοκιμασία, ούτε οι γάτες αυτοεκπαιδεύονται μαθαίνοντας από τις αντιδράσεις των ιδιοκτητών τους, όπως γίνεται συχνά με τους σκύλους. Ο σκύλος υπηρετεί τον άνθρωπο, κι ο άνθρωπος υπηρετεί τη γάτα. [...] 

Είναι πολύ σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι γάτες δεν είναι εντελώς εξημερωμένες. Τουλάχιστον όχι στον βαθμό που είναι εξημερωμένοι οι σκύλοι.

Οι λύκοι άρχισαν να εξελίσσονται σε σκύλους εδώ και εκατό χιλιάδες χρόνια. Κανένας δεν ξέρει με ακρίβεια πότε άρχισαν τα άγρια αιλουροειδή να εξελίσσονται στην οικόσιτη γάτα.

Τα αρχαιότερα οστά γάτας που βρέθηκαν σε ανθρώπινο τάφο χρονολογούνται 9.500 χρόνια πριν. Δηλαδή, μετά την εμφάνιση της γεωργίας σε ορισμένα μέρη του κόσμου, πράγμα που σημαίνει ότι οι άνθρωποι είχαν πάψει να είναι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες.

Οταν άρχισαν να συναναστρέφονται τις γάτες ζούσαν πια σε πόλεις και χωριά. Η πιο δημοφιλής θεωρία για το πώς οι γάτες έγιναν οικόσιτες είναι ότι πλησίασαν τους ανθρώπινους οικισμούς για να κυνηγούν αρουραίους και ποντίκια. Δηλαδή αυτοδιορίστηκαν κατοικίδια. 

Μπορεί όμως αυτή η θεωρία να μη στέκει. Ο Τζέιμς Σέρπελ, διευθυντής στο Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεπίδρασης των Ζώων στην Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πενσιλβανίας και αναπληρωτής καθηγητής στην έδρα της Ανθρώπινης Ηθικής και Ευζωίας των Ζώων, θεωρεί ότι γάτες είχαν και οι νομάδες κυνηγοί. Μία γνάθος γάτας βρέθηκε σ’ έναν από τους πρώτους οικισμούς στην Κύπρο, όταν οι άνθρωποι μόλις είχαν αρχίσει να γίνονται καλλιεργητές.

Αν υπήρχαν γάτες στους πρώτους αυτούς οικισμούς, τότε οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες σίγουρα είχαν κι αυτοί γάτες.

Ο καθηγητής Σέρπελ λέει ότι μερικές φυλές κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που επιβιώνουν σήμερα συνηθίζουν να αιχμαλωτίζουν νεαρά άγρια ζώα και να τα κρατούν ως κατοικίδια, πράγμα που αποδεικνύει ότι του ανθρώπου του άρεσε πάντα να έχει κατοικίδια.

Οι σύγχρονοι αυτοί τροφοσυλλέκτες φροντίζουν πολύ καλά τα ζώα που αιχμαλωτίζουν, δεν τα τρώνε και τα θρηνούν όταν πεθαίνουν. 

Αν τελικά έχει δίκιο ο καθηγητής Σέρπελ, τότε οι γάτες και οι άνθρωποι έχουν στενή και παλιά σχέση. Ακόμη όμως κι έτσι, οι γάτες δεν φαίνεται να έχουν αλλάξει πολύ, γιατί η σχέση γάτας και ανθρώπου είναι σχέση αμοιβαιότητας και όχι σχέση συμβίωσης, όπως είναι η σχέση που απέκτησε ο άνθρωπος με τον σκύλο καθώς τον εξημέρωνε.

Οι πρώτοι άνθρωποι χρειάζονταν τον σκύλο για να προστατεύει τους καταυλισμούς τους και να τους βοηθάει στο κυνήγι, και οι πρώτοι σκύλοι χρειάζονταν τον άνθρωπο για τροφή και στέγη. Εξαρτιόνταν ο ένας απ’ τον άλλο.

Η σχέση του ανθρώπου με τη γάτα ήταν περισσότερο μια σχέση ευκολίας. Οι γάτες σκότωναν ποντίκια και αρουραίους και οι άνθρωποι τους τα εξασφάλιζαν απλόχερα, αφού τα τρωκτικά ζούσαν στους ανθρώπινους καταυλισμούς.

Δεν χρειάζονταν ο ένας τον άλλο, απλά ο ένας επωφελείτο απ’ τον άλλο.

Θέλουν να περνάει το δικό τους!

«Εχω ακούσει πολλές ιστορίες για το πώς οι γάτες καταφέρνουν να περνάει το δικό τους. Μια κυρία που γνώρισα στο Ιλινόι μού έλεγε ότι ο γάτος τους ήθελε κάθε πρωί, στις πέντε ακριβώς, να βγαίνει απ' το σπίτι.

Οταν τον είχαν πρωτοπάρει, κάθε πρωί πηδούσε στο κρεβάτι τους και ούρλιαζε με απόγνωση, ώσπου να τον βγάλει κάποιος έξω. Εκείνη κατάφερνε πάντα να κοιμάται παρά τα ουρλιαχτά και μετά από λίγο καιρό ο γάτος κατάλαβε ότι αυτός τον οποίο έπρεπε να ξυπνάει για να πετυχαίνει τον στόχο του ήταν ο άντρας της. Αρχισε, λοιπόν, να κάθεται πάνω στο στήθος του και να του δίνει ευγενικά χτυπηματάκια στη μύτη. 

Το σπίτι τους ήταν αρκετές ώρες μακριά από το σπίτι των γονιών της, οπότε, όταν πήγαιναν να τους δουν, έπαιρναν και τον γάτο μαζί.

Με κάποιον τρόπο ο γάτος έβγαλε το συμπέρασμα ότι ο πατέρας της ήταν “ο άντρας του σπιτιού” εκεί, και όχι ο άντρας της, οπότε κάθε πρωί, την ώρα που ήθελε να βγει έξω, σκαρφάλωνε στο ράφι πάνω από το κρεβάτι των γονιών της και άρχιζε να ρίχνει πράγματα στο κεφάλι του πατέρα της μέχρι να τον ξυπνήσει. Δεν έριξε ποτέ κάτι στο κεφάλι της μητέρας της. Μόνο του πατέρα της».

Μαύρη γάτα

Μαύρη γάτα

«Υιοθετήστε μια μαύρη γάτα. Η Σάρα Χάρτγουελ, που εργάζεται σε καταφύγιο ζώων στην Αγγλία, αποκαλεί τις μαύρες γάτες “laid-back blacks” (άνετες γκάγκαρες) και τις γάτες σε χρώμα ταρταρούγας “naughty torties” (σκανδαλιάρες παρδαλιάρες).

Τις περιγραφές αυτές τις υποστηρίζουν κι αρκετές μελέτες, που αποδεικνύουν ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στο χρώμα και στη συμπεριφορά.

Οι μαύρες γάτες είναι πιο φιλικές από τις άλλες, επιβιώνουν πιο εύκολα ανάμεσα σε πλήθος και στη ζωή της πόλης και έχουν μεγαλύτερες τάσεις συσσωμάτωσης, μεγαλύτερη τάση δηλαδή να ζουν σε γατο-ομάδες. Γενικά, οι μαύρες γάτες είναι πιο κοινωνικές, τόσο με τους ανθρώπους όσο και με τις άλλες γάτες».

Να χαϊδεύετε τα γατάκια

«Οσο είναι μικρό ακόμη το γατάκι που θα πάρετε, επιδιώξτε να το πιάνουν και να το χαϊδεύουν απαλά όσο περισσότεροι γίνεται. Η ευαίσθητη περίοδος της κοινωνικοποίησης είναι από τη δεύτερη έως την έβδομη εβδομάδα, κι όσο περισσότερα χάδια δέχεται το γατάκι στο διάστημα αυτό, τόσο το καλύτερο. Είναι κάτι πολύ σημαντικό, γιατί οι γάτες γίνονται εύκολα άγριες.

Η επαφή αυτή, βέβαια, δεν πρόκειται να μετατρέψει ένα εκ φύσεως ντροπαλό γατάκι σε απόλυτα φιλικό. Τουλάχιστον δύο μελέτες έχουν αποδείξει ότι η ντροπαλότητα είναι κληρονομική, κι ακόμη κι αν ελαττωθεί, δεν θα εξαλειφθεί ποτέ εντελώς».

Γάτες γενναίες, γάτες φοβητσιάρες

Γάτα

«Ο φόβος είναι μεγάλο πρόβλημα για τις γάτες. Γι' αυτό και υπάρχει η έκφραση “φοβητσιάρικο γατί” για όποιον φοβάται πολύ. Πολλές κατοικίδιες γάτες φοβούνται τόσο πολύ τους ξένους που κρύβονται κάθε φορά που οι ιδιοκτήτες τους έχουν επισκέπτες. Αναρωτιέμαι αν αυτό γίνεται επειδή οι γάτες είναι πιο κοντά στους άγριους συγγενείς τους. Τα άγρια ζώα φοβούνται τον άνθρωπο. Αυτό είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που τα κάνει άγρια. Και πολύ πιθανό, οι γάτες να φοβούνται τον άνθρωπο περισσότερο απ' ό,τι οι σκύλοι, ακριβώς επειδή δεν είναι τελείως εξημερωμένες. 

Εύκολα καταλαβαίνουμε πότε φοβάται μια γάτα. Οι γάτες που φοβούνται αποφεύγουν το αντικείμενο του φόβου τους όσο μπορούνε. Η γάτα του σπιτιού τρέχει να κρυφτεί.

Στους ζωολογικούς κήπους, όταν ένα μεγάλο αιλουροειδές φοβάται, αρνείται να βγει στον εξωτερικό χώρο του κλουβιού του, εκεί όπου μπορεί να το βλέπει ο κόσμος.

Η γάτα που νιώθει μόνο φόβο δεν φουντώνει το τρίχωμά της ούτε κυρτώνει τη ράχη της ούτε κάνει “Χχχχι”. Αν μια γάτα κάνει έτσι, δεν φοβάται. Εχει αγριέψει. Το σύστημα του φόβου έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιήσει το σύστημα της οργής τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο. 

Μια γάτα λοιπόν που φοβάται μπορεί ν' αγριέψει. Οσο όμως νιώθει μόνο φόβο, ούτε το τρίχωμά της φουντώνει ούτε επιτίθεται. 

Τρεις διαφορετικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι οι γάτες χωρίζονται σε δύο ειδών προσωπικότητες: τις θαρραλέες και τις φοβητσιάρες.

Οι επιστήμονες που έκαναν αυτές τις έρευνες βρήκαν ότι οι θαρραλέες γάτες έχουν αυτοπεποίθηση, κοινωνικότητα, εμπιστοσύνη στους άλλους και εύκολο χαρακτήρα. Ενώ οι φοβητσιάρες είναι δειλές, νευρικές, ντροπαλές και εχθρικές».

 Δώρο για 3!

Οι εκδόσεις Polaris (Ναυαρίνου 17, Εξάρχεια) θα δώσουν από ένα βιβλίο («Τα ζώα μάς κάνουν ανθρώπους») σε 3 αναγνώστες της σελίδας μας, τους τρεις πρώτους που θα τηλεφωνήσουν στο 211-1045000 τη Δευτέρα (μεθαύριο) μεταξύ 11.00 και 11.30 (πρωί εννοείται). Εάν αυτοί που θα κερδίσουν το βιβλίο κατοικούν εκτός Αθηνών, θα τους σταλεί με κούριερ.

* Η Αλλοπάρ, που ευχαρίστως είχε παραχωρήσει τον χώρο της στη σελίδα για να μπουν τα κείμενα για τον λύκο, έγινε έξω φρενών όταν της το ξαναζήτησα για τη γάτα. Από τότε που έφαγε το ξύλο της αρκούδας από μια μάνα-γάτα, διότι πλησίασε τα μωρά της, ακούει «γάτα» και παίρνει δρόμο. Ε, όχι και να της φάει και τον χώρο του χρονογραφήματός της!

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας