Φθινοπωρινά χρώματα και αρώματα

pindos-zagoroxoria.jpg

Το γεφύρι της Βοβούσας φτιάχτηκε το 1748 και από τότε συνδέει τις γειτονιές του όμορφου χωριού Το γεφύρι της Βοβούσας φτιάχτηκε το 1748 και από τότε συνδέει τις γειτονιές του όμορφου χωριού | © Θοδωρής Αθανασιάδης /www.viewsofgreece.gr

Αυτό το οδοιπορικό στη ράχη της Βόρειας Πίνδου δεν θα σου φανεί εύκολο κι αυτό θα το καταλάβεις από την πρώτη στιγμή που θα δεις να ξεμακραίνουν και να σβήνουν στο βάθος του ορίζοντα οι γειτονιές του Μετσόβου.

Στην αρχή θα ανιχνεύσεις βήμα βήμα την υγρή επιφάνεια της τεχνητής λίμνης Πηγών Αώου.

Στη συνέχεια θα παρασυρθείς στον χορό των στροφών που θα σε βάλουν βαθιά στην καρδιά της φύσης του Ανατολικού Ζαγοριού.

Ο αέρας βαθμηδόν θα γίνεται ψυχρότερος φέρνοντας μαζί του την παγωνιά των κορυφογραμμών και τις μυρωδιές των δασών από οξιές και έλατα.

Τελικός προορισμός η Βοβούσα, το πιο απόμερο, αλλά και συνάμα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χωριά του Ζαγοριού, που έχει την τύχη να απλώνει τις γειτονιές του πάνω στις βράχινες όχθες του Αώου ποταμού.

Στα βοσκοτόπια των Βλάχων

Από το Μέτσοβο ο δρόμος με ήπιες στροφές θα μας ανεβάσει στο οροπέδιο Πολιτσές.

Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, σε αυτά τα αλπικά λιβάδια έβοσκαν τα χιλιάδες γιδοπρόβατα των Βλάχων τσελιγκάδων.

Από τον Μάη έως τα τέλη Οκτώβρη αντιλαλούσαν οι κορφές από τα κυπροκούδουνα, τα σφυρίγματα των βοσκών και τα γαβγίσματα των τσοπανόσκυλων.

Το βράδυ, μετά το άρμεγμα, άναβαν μεγάλες φωτιές και κάτω από τον έναστρο ουρανό οι πολυάριθμες συντροφιές τυροκομούσαν το γάλα της ημέρας.

Για αιώνες τούτος ο κύκλος της ζωής ακολουθούσε τα ίδια βήματα για τους σκληροτράχηλους ορεσίβιους κτηνοτρόφους.

Ομως, οι εποχές άλλαξαν, ο κόσμος της νομαδικής κτηνοτροφίας συρρικνώθηκε, άδειασαν τα χωριά, ερήμωσαν τα βοσκοτόπια, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος έβαλαν τέλος σ’ έναν τρόπο ζωής που πλέον χάθηκε από τα βουνά της Ευρώπης!

Σήμερα στην τοπιογραφία των απέραντων ορεινών λιβαδιών που κάποτε υπήρχαν εδώ, κυριαρχεί πλέον η τεχνητή λίμνη των Πηγών Αώου, που πλημμύρισε με τα νερά της ένα μεγάλο μέρος των βοσκότοπων.

Από το Μέτσοβο ώς το φράγμα θα πάτε εύκολα και πραγματικά θα απολαύσετε την υπέροχη ορεινή διαδρομή. Η περιοχή είναι ιδανική για εναλλακτικές δραστηριότητες, όπως ποδηλασία ή χαλαρή πεζοπορία.

Προς Ανατολικό Ζαγόρι

Ενας ασφάλτινος δρόμος που φεύγει δυτικά από το φράγμα διατρέχει το πυκνό δάσος και θα σας φέρει στα χωριά του Ανατολικού Ζαγοριού, Φλαμπουράρι και Γρεβενίτι.

Προσοχή, η διαδρομή αυτή είναι ιδανική να την ακολουθήσετε αυτήν την εποχή, καθώς από τα μέσα του Νοέμβρη τα χιόνια και ο πάγος καθιστούν δύσκολη την οδήγηση.

Λίγο πριν φτάσετε στο Γρεβενίτι, θα αιφνιδιαστείτε ευχάριστα από την παρουσία της πανέμορφης λιμνούλας που ξεπροβάλλει ανάμεσα στους ευθυτενείς κορμούς των μαύρων πεύκων.

Βρισκόμαστε πια στα χώματα του Ανατολικού Ζαγοριού, μιας πολιτισμικής και γεωγραφικής ενότητας που απαρτίζεται από περίπου δεκαπέντε χωριά.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το Φλαμπουράρι, το Γρεβενίτι, το Τρίστενο, το Ελατοχώρι, το Μακρινό, ο Καστανώνας, η Δόλιανη και φυσικά η Βοβούσα.

Σε αρκετές από αυτές τις ορεινές κοινότητες, μιλούσαν παλαιότερα μαζί με την ελληνική και τη βλάχικη γλώσσα (τη μιλούν ακόμη οι γεροντότεροι), γι’ αυτό και στο Ανατολικό Ζαγόρι έχει δοθεί η προσωνυμία «Βλαχοζάγορο».

Σήμερα στα χωριά, αν και διατηρούν πολλά από τα αρχικά παραδοσιακά γνωρίσματα, η αρχιτεκτονική δεν χαρακτηρίζεται από ομοιογένεια και συνέχεια, καθώς η περιοχή βίωσε την ολοκληρωτική καταστροφή από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής το 1943.

Ακολούθησαν τα ακόμη σκληρότερα χρόνια του Εμφυλίου και η ανέχεια των μεταπολεμικών χρόνων.

Η άγνοια, η φτώχεια, η αμέλεια της πολιτείας, οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης με τους βαρείς χειμώνες δεν βοήθησαν ώστε οι οικισμοί αυτοί να ανοικοδομηθούν σύμφωνα με τις παραδοσιακές φόρμες.

Η «κλασική» οδική προσέγγιση στα χωριά του Ανατολικού Ζαγοριού είναι μέσω της Εγνατίας οδού που συνδέει το Μέτσοβο με τα Γιάννενα.

Ομως η προτεινομένη διαδρομή είναι σαφώς πιο ενδιαφέρουσα.

Γρεβενίτι, Φλαμπουράρι, ξεθωριασμένη αρχοντιά

Η εκκλησία του Αγ. Νικολάου στο χωριό Φλαμπουράρι Η εκκλησία του Αγ. Νικολάου στο χωριό Φλαμπουράρι | © Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

Το Γρεβενίτι είναι ένα από τα παλιότερα χωριά και στις αρχές του 19ου αιώνα είχε πάνω από χίλιους κατοίκους και ζωηρή εμπορική κίνηση.

Μεγάλο μέρος της οικονομικής του ευμάρειας οφειλόταν στα εμβάσματα που έστελναν οι εύποροι Γρεβενίτες έμποροι που διατηρούσαν γραφεία σε όλη τη Βαλκανική και στις πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης.

Από εδώ ο δρόμος συνεχίζει για άλλα 11 χλμ. ώς το Φλαμπουράρι, όπου στην όμορφη πλατεία του διασώζεται σε άριστη κατάσταση ο Ναός του Αγ. Νικολάου.

Με σύντομη παράκαμψη οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προσεγγίσουν και τα χωριά Ελατοχώρι, Καστανώνας και Μακρίνο.

Λίγο έξω από το Γρεβενίτι θα δείτε τον ασφάλτινο δρόμο που οδηγεί στη Μονή Βουτσάς (7ος αι.), που σύμφωνα με την παράδοση ιδρύθηκε από τον Κωνσταντίνο Πωγωνάτο (669-672).

Στο Φλαμπουράρι, αν θέλετε μπορείτε να σταματήσετε την περιήγησή σας και να τραβήξετε τον δρόμο της επιστροφής μέσω Εγνατίας οδού προς Ιωάννινα (60 χιλιόμετρα) ή προς Μέτσοβο (50 χιλιόμετρα).

Βοβούσα, ο αχός του Αώου

Αν το μικρόβιο της εξερεύνησης έχει φωλιάσει μέσα σας και διψάτε για ασύγκριτες ορεινές εικόνες, τότε μη διστάσετε ούτε στιγμή!

Ο δρόμος από το Φλαμπουράρι για τη Βοβούσα σκαρφαλώνει με αλλεπάλληλες στροφές στα κατάφυτα πρανή της Ράχης Ζήνα (υψόμ. 1.550).

Παντού θα δείτε κελαρυστά ρυάκια που διατρέχουν αρχέγονα δάση και βουνοκορφές πασπαλισμένες ήδη από τα πρώτα χιόνια.

Αν είστε τυχεροί, η πορεία σας μπορεί να διασταυρωθεί με κάποιο ζαρκάδι που περνά βιαστικά τον δρόμο!

H Bοβούσα, το βορειότερο και πιο απόμακρο από τα χωριά του Ανατολικού Ζαγοριού, σας καλωσορίζει με ένα μεγάλο πέτρινο τοξωτό γεφύρι, που αιωρείται πάνω από τον ορμητικό Αώο από το 1748, συνδέοντας τους δύο μαχαλάδες εκατέρωθεν του ποταμού.

Είναι ένα από τα ελάχιστα χωριά στην Ελλάδα, όχι όμως το μοναδικό, που έχει ένα γεφύρι μέσα στις γειτονιές του.

Το βλάχικο όνομα του χωριού είναι Μπαϊάσσα. Η ονομασία Βοβούσα είναι νεότερη και πάρθηκε από την αρχαία ονομασία του Αώου που ήταν «Βοϊούσας».

Ο πλούτος της Βοβούσας ήταν πάντα το δάσος της. Πολλοί κάτοικοι ασχολούνταν με την υλοτομία (ξυλοκόποι) και την επεξεργασία του ξύλου (πριονάδες), κάποιοι ξεχώρισαν σαν αγωγιάτες και αρκετοί πλούτισαν από το εμπόριο.

Σήμερα η Βοβούσα, λόγω της μοναδικής φύσης της και της σπάνιας τοπιογραφίας της, τείνει να μετατραπεί σε κέντρο ήπιων μορφών τουρισμού και εναλλακτικών δραστηριοτήτων.

Η μάχη της Βοβούσας, μνήμες και θύμησες: Με την αιφνιδιαστική εισβολή των Ιταλών φασιστών την 28η Οκτωβρίου, η μεραρχία ορεινών καταδρομών «Τζούλια» εισβάλλει μέσω της λεκάνης του Αώου και καταλαμβάνει το Δίστρατο, με απώτερο σκοπό να φτάσει στο Μέτσοβο ώστε να αποκόψει την Ηπειρο από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία.

Στη Βοβούσα καταφτάνει μετά από εξοντωτική πορεία ο 3ος Λόχος του αποσπάσματος Δαβάκη, υπό τη διοίκηση του λοχαγού Τάσου Παππά, ο οποίος γνώριζε καλά πως αν οι Ιταλοί περνούσαν από εδώ, θα έφταναν στο Μέτσοβο.

Στις 3 Νοεμβρίου, εκεί στις όχθες του Αώου, τα πολυβόλα του 3ου Λόχου καθήλωσαν την προέλαση των αλπινιστών για δύο μερόνυχτα.

Οι Ιταλοί, με πυκνά πυρά πυροβολικού, προσπαθούν να πλήξουν τις ελληνικές θέσεις. Μάταια όμως! Ετσι, στις 5 Νοεμβρίου επιχείρησαν οπισθοχώρηση.

Το ελληνικό απόσπασμα, αν και κατάκοπο, χωρίς τρόφιμα και πολεμοφόδια, τους πήρε στο κατόπι και η οπισθοχώρηση των Ιταλών αλπινιστών μετατράπηκε σε πανωλεθρία!

Οι επίλεκτοι καταδρομείς άφησαν πίσω τους 31 νεκρούς, το σημαντικότερο όμως είναι πως το μέτωπο δεν έσπασε και ο κύριος κορμός των ελληνικών δυνάμεων μπόρεσε να οργανώσει τις επόμενες μέρες την ιστορική αντεπίθεση.

 Διαμονή

Μέτσοβο

● «Αρωμα Δρυός»: Με άπλετη θέα στην Πίνδο, με υπέροχους, χαλαρωτικούς κοινόχρηστους χώρους, όπου δεσπόζει το τζάκι, το «Αρωμα Δρυός» είναι ένα ξενοδοχείο που ξεχωρίζει. Διαθέτει δεκαέξι άνετα και διαφορετικά δωμάτια. Στα συν το πιστοποιητικό «πράσινης» λειτουργίας (green key), τηλ. 26560 29008

Βοβούσα

● «Κερασιές»: Παραδοσιακός νεόκτιστος ξενώνας και διαμερίσματα, πλάι στο ποτάμι. Ολα τα κτίρια είναι βιοκλιματικά και το συγκρότημα διαθέτει βιολογικό καθαρισμό ώστε να ελαχιστοποιούνται οι δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής, τηλ. 26560 23003, 6944578669 & 6976867042

● «Βοβούσα», μικρός συμπαθητικός ξενώνας, μέσα στο χωριό και στο πράσινο, τηλ. 26560-22555

● «Καταφύγιο Βάλια Κάλντα», στην είσοδο του χωριού, πάνω στην κοίτη του Αώου. Το προτιμούν κυρίως μεγάλες παρέες και ορειβατικές ομάδες, τηλ. 26560-22200 

Φλαμπουράρι

Επιπλωμένα νεόκτιστα διαμερίσματα «Bακαράτσα», τηλ. 26560-31526

 Κείμενο - φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / viewsofgreece.gr

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ