• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.4°C / 18.6°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    13°C 11.4°C / 15.1°C
    1 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 18.0°C
    2 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 11.9°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 13.5°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.2°C / 12.7°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 9.0°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.2°C / 20.2°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.0°C / 14.9°C
    3 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.4°C / 19.4°C
    3 BF
    70%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 16.7°C
    1 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Θύελλα
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    4 BF
    82%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    12°C 11.9°C / 13.4°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.5°C / 15.6°C
    1 BF
    79%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.8°C / 19.3°C
    2 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 18.6°C
    2 BF
    70%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 13.3°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 15.1°C
    2 BF
    98%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    1 BF
    82%

Περικλής Κοροβέσης - Εφημερίδα τών Συντακτών

Φιλανθρωπία ή αλληλεγγύη;

  • A-
  • A+

Αυτός είναι καλός άνθρωπος και πολύ φιλάνθρωπος

Είναι μια φράση που την ακούμε συχνά χωρίς να μας κάνει καμιά ιδιαίτερη εντύπωση. Συνήθως πάει το μυαλό μας σε κάποιο ευσεβή νοικοκύρη που κάνει αγαθοεργίες και δίνει ελεημοσύνες. Δεν βλέπουμε τίποτε το παράξενο.

Οπως δεν μας ξενίζει όταν κάποιος είναι φιλόζωος, φίλαθλος, φιλόκαλος, φιλόλογος, φιλόσοφος, φιλόμουσος ή φιλομαθής. Ολες αυτές οι ιδιότητες προσδιορίζουν κάποιους ανθρώπους που έχουν αγάπη και πάθος για κάποιο αντικείμενο της αρεσκείας τους.

Αλλος την μπάλα, έτερος τη μουσική ή το βιβλίο ή ακόμα τα σκυλιά ή τις γάτες, που είναι ζωντανά όντα και δέχονται τον άνθρωπο ως κυρίαρχό τους. Σε όλες τις περιπτώσεις ο άνθρωπος είναι υποκείμενο που έχει ένα αντικείμενο της αρεσκείας του.

Στη λέξη φιλάνθρωπος υπάρχει επίσης ένα υποκείμενο και ένα αντικείμενο. Με τη διαφορά πως εδώ το αντικείμενο είναι ο άνθρωπος και δεν είναι συνάνθρωπος. Και αυτό σημαίνει πως διαθέτει μια ανώτερη δύναμη πάνω στον άνθρωπο. Αλλά σύμφωνα με τους θεολόγους αυτή τη δύναμη την έχει μόνο ο Θεός. Στους ανθρώπους αυτό λέγεται εξουσία πάνω στον άνθρωπο που είναι, φυσικά, το αντικείμενό της.

Κατά τον Μέγα Αθανάσιο, ο Θεός υπάρχει υπεράνω πάσης ουσίας και ανθρωπίνης επινοίας και είναι αδιανόητο για το ανθρώπινο γένος. Και ο νεοπλατωνικός Πρόκλος υποστηρίζει πως ο Θεός είναι παντελώς άγνωστος και άρρητος, πάντων επέκεινα.

Σύμφωνα πάντα με τη θρησκειολογία, έχουμε θεόπνευστα κείμενα που συγκροτούν θρησκείες. Η Παλαιά Διαθήκη για τους εβραίους, η Καινή Διαθήκη για τους χριστιανούς και το Κοράνι για τους μουσουλμάνους (για να σταθούμε μόνο στις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες).

Αλλά τα ιερά αυτά κείμενα τα έγραψαν άνθρωποι. Και ο Θεός βρίσκεται πάντα άγνωστος, άρρητος και στο επέκεινα. Η φιλανθρωπία είναι όρος που χρησιμοποιήθηκε στην εκκλησιαστική γραμματεία για να δηλώσει την αγάπη του Θεού για τον άνθρωπο. Και οι εκκλησίες των διαφόρων ομολογιών, από τον Μεσαίωνα, πήραν αυτόν τον όρο για λογαριασμό της εγκόσμιας εξουσίας.

Αυτό θα μπορούσε να λέγεται και αντιποίηση αρχής, αν όχι βλασφημία και αμαρτία. Οταν ο άνθρωπος θεωρεί τον εαυτό του θεό έχουμε την υπέρτατη τυραννία. Οσο και αν έγιναν θαυμαστά πράγματα σε Ανατολή και Δύση, νοσοκομεία, πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία, γηροκομεία κ.λπ., ουδέποτε η φιλανθρωπία εξήγησε γιατί υπάρχουν φτωχοί και πλούσιοι. Και στην ουσία έδινε ένα άλλοθι στην ανισότητα, που τη θεωρούσε φυσική τάξη πραγμάτων. Και δέχτηκε δριμύτατη κριτική ήδη από τον 18ο αιώνα.

Ο πιο επιφανής από όλους ήταν ο Αγγλος οικονομολόγος Ανταμ Σμιθ. Τη σκυτάλη της φιλανθρωπίας την παίρνουν από την Εκκλησία οι πολυεκατομμυριούχοι στις ΗΠΑ, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Πίμποντ, Κάρνεγκι, Ροκφέλερ, Φορντ κ.λπ., που είναι και οι μεγάλοι χρηματοδότες των προέδρων των ΗΠΑ. Δηλαδή οι ίδιοι οι καπιταλιστές που δημιουργούν την ανισότητα και τη φτώχεια την καταπολεμούν με τη φιλανθρωπία, που γίνεται επικοινωνιακό τους παιχνίδι.

Στη δεκαετία του '20, όλη η Ελλάδα, αλλά κυρίως η Αθήνα, είχε γεμίσει σακάτηδες, ανάπηρους των Πολέμων 1912-1922, που ζητιάνευαν για να ζήσουν δείχνοντας τα κομμένα πόδια και χέρια τους ή τα παραμορφωμένα πρόσωπά τους.

Η πατρίδα τούς έδωσε αντί για σύνταξη ένα παράσημο τενεκεδένιο που δεν τρωγόταν. Και το 1931, ιδρύθηκε η Φιλανθρωπική Εταιρεία Αθηνών, με σκοπό να εισαχθούν σε κατάλληλα ιδρύματα για να καθαρίσει η πόλη από τη δυσάρεστη εικόνα των αναπήρων. Η προσπάθεια έμεινε στις καλές προθέσεις ελλείψει χρημάτων. Και έτσι είχαμε φιλανθρώπους χωρίς ανθρώπους.

Η αλληλεγγύη κινείται ακριβώς στον αντίποδα. Είναι πολιτικό-ανθρωπιστικό κίνημα που εξηγεί την ανισότητα και την καταπολεμά και έχει την ίδια αξία με την Ελευθερία και την Ισότητα. Δηλαδή το τρίπτυχο σύνθημα της Γαλλικής Επανάστασης. Αν και υπήρχαν κινήματα αλληλεγγύης από την αρχαιότητα, έπρεπε να περιμένουμε μέχρι το 1789 για να γίνει συστατικό στοιχείο της Επανάστασης και της Δημοκρατίας.

Αλλά η θεωρητικοποίηση ήρθε αργότερα από τον Πιερ Λερού και τον νεότερό του, Λεόν Μουρζουά. Ο δεύτερος έγραψε μια σειρά βιβλίων όπου ανέπτυσσε τη θεωρία του Solidalisme (θα το μεταφράζαμε πρόχειρα με έναν βαρβαρικό νεολογισμό «Αλληλεγγυοτισμός»).

Και εδώ μπήκαν οι βάσεις του κοινωνικού κράτους. Ο Λερού από το 1840 μαχόταν για να αντικατασταθεί η εκκλησιαστική φιλανθρωπία από την ανθρώπινη κοινωνική αλληλεγγύη. Και ένας βασικός εκπρόσωπος αυτού του κινήματος, ο Εμίλ Νταρχεΐμ, υποστήριξε:

Οι κοινωνικές ανισότητες, οι διαιρέσεις και οι ανταγωνισμοί καταργούνται, αν επικρατήσει η αλληλεγγύη μεταξύ των ατόμων και αυτό θα έχει ως συνέπεια μια κοινωνία ηθική, με ισότητα και αλληλεγγύη.

Να ξέρουν άραγε όλες αυτές οι κινήσεις αλληλεγγύης που έχουν δημιουργηθεί κατά εκατοντάδες, να μην πω χιλιάδες (βάζω μέσα και μικροσυνεταιρισμούς με ποικίλες δραστηριότητες), εκτός κομμάτων, ότι είναι το μόνο σίγουρο μέλλον της χώρας; Ο παλιός πολιτικός κόσμος είναι πτώματα που συμπολιτεύονται και αντιπολιτεύονται.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Eθνικός αυτο-ανασκολοπισμός
Το χρήμα και η εξουσία από τη φύση τους είναι οι μόνιμοι και διαρκείς ανατροπείς κάθε ηθικής και ανθρώπινης τάξης. Και το χειρότερο από όλα είναι πως σχεδόν ολόκληροι πληθυσμοί, σε όλα τα μήκη και πλάτη της...
Eθνικός αυτο-ανασκολοπισμός
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Μπορούμε ή δεν μπορούμε;
Συχνά, ένας ορισμός γίνεται η πιο βλακώδης αποσαφήνιση ενός φαινομένου. Το ορίζει, το περιορίζει και από κει οδηγεί στην απαγόρευση. Φανταστείτε ένα φασιστικό καθεστώς, που πιστεύει στην καθαρότητα της φυλής...
Μπορούμε ή δεν μπορούμε;
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Σκοτώνουν τους δημιουργούς όταν γεράσουν
Αν και αυτή η στήλη ασχολείται κατά κανόνα με θέματα που θεωρητικά ενδιαφέρουν όλη την κοινωνία (αυταπάτη βέβαια), σήμερα θα κάνουμε μια εξαίρεση για να καταθέσω μια προσωπική μαρτυρία για έναν σημαντικό...
Σκοτώνουν τους δημιουργούς όταν γεράσουν
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Το μουνί με τη βεντάλια
Με το μουνί θα ασχοληθούμε και σε κάποια από τα επόμενα σημειώματα στο πνεύμα του Κουρμπέ, αλλά και της προβληματικής της Τζούλια Κρίστεβα, που σε αντιδιαστολή με τις επιπόλαιες φεμινίστριες, βλέπει τον...
Το μουνί με τη βεντάλια
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Η διαφορά ως ισότητα
Κάποια παιδιά γεννιούνται διαφορετικά. Και δεν εννοώ τα παιδιά που εκ γενετής έχουν κάποια αναπηρία ή δυσπλασία. Μιλάω για υγιέστατα μωρά που από τα πρώτα τους βήματα διαφέρουν από τα άλλα. Το τι τα κάνει...
Η διαφορά ως ισότητα
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Boσκή στο αιώνιο χορτάρι
Οταν έρθει η ώρα που θα παραδώσω την ψυχή μου στον Μεγαλοδύναμο -οι καφετζούδες και οι αστρολόγοι έχουν προβλέψει πως αυτό θα γίνει στις 20 Ιουλίου του 2041- και θα υποστώ το προβλεπόμενο τεστ από τις ιερές...
Boσκή στο αιώνιο χορτάρι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας