Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ακρως Απόρρητο - Οι σχέσεις ΕΣ ΣΔ-ΚΚΕ/1944-1952»

Αριστερά: Οι Ζαχαριάδης και Βαφειάδης και (δεξιά) ο... πατερούλης Στάλιν

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ακρως Απόρρητο - Οι σχέσεις ΕΣ ΣΔ-ΚΚΕ/1944-1952»

  • A-
  • A+
Από τις Εκδόσεις ΚΨΜ και με την υπογραφή του ιστορικού Νίκου Παπαδάτου κυκλοφορεί το έργο με εξαιρετικά πλούσιο αρχειακό υλικό για το ακανθώδες θέμα των σχέσεων των Ελλήνων κομμουνιστών με τη Μεγάλη Σοβιετική Πατρίδα.

Το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα και ειδικότερα το ΚΚΕ από την πρώτη στιγμή της εμφάνισής του στο ιστορικό πεδίο ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με τη Σοβιετική Ενωση και το σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα. Η σχέση αυτή -η οποία πολλές φορές επικρίθηκε και στην οποία αναζητήθηκαν οι αιτίες για τα λάθη ή τις τραγωδίες του ελληνικού κομμουνιστικού και αριστερού κινήματος- δεν περιέχει τίποτα το παράξενο.

Το εργατικό-επαναστατικό κίνημα στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον πλανήτη δημιουργήθηκε στη βάση του διεθνισμού (προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε, ήταν το κεντρικό σύνθημα των Μαρξ - Ενγκελς στο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο»). Τα εθνικά κόμματα-κινήματα συμμετείχαν σε διεθνείς εργατικές οργανώσεις και στο πλαίσιο αυτών των οργανώσεων για ιστορικούς λόγους κάποιο κόμμα ήταν κόμμα-ηγέτης. Ηγετική δύναμη στη Δεύτερη Διεθνή ήταν η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία. Το κόμμα-ηγέτης στην Τρίτη Κομμουνιστική Διεθνή ήταν το σοβιετικό κομμουνιστικό κόμμα.

Στο κομμουνιστικό κίνημα υπήρχε μια ουσιαστική διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες διεθνείς οργανώσεις του εργατικού κινήματος. Δίπλα στην Κομμουνιστική Διεθνή -την Κομιντέρν- υπήρχε μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και ένα κράτος το οποίο αποτελούσε την ενσάρκωση του οράματος των κομμουνιστικών κομμάτων και του εργατικού κινήματος. Ηταν η ΕΣΣΔ.

Η πολιτική επομένως της Διεθνούς και των Κ.Κ. έπρεπε να παίρνει πάντα υπ’ όψιν της την κρατική διάσταση της ΕΣΣΔ. Τις δυνατότητες δηλαδή που είχε αυτή η χώρα να ενισχύει το επαναστατικό κίνημα ανά τον κόσμο αλλά και τους περιορισμούς της στο πλαίσιο των κάθε φορά σχέσεών της με άλλα κράτη και κυρίως με τα πιο ισχυρά του καπιταλιστικού κόσμου.

Σε αυτό το αντιφατικό πλαίσιο κινήθηκε η πολιτική των κομμουνιστικών κομμάτων στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Στο πλαίσιο αυτό υποχρεώθηκε να κινηθεί και το ΚΚΕ. Δεν θα ήμασταν καθόλου υπερβολικοί αν λέγαμε πως είναι αδύνατο να κατανοήσουμε την ιστορία του ΚΚΕ και να εμβαθύνουμε σ’ αυτή αγνοώντας την τριτοδιεθνιστική και σοβιετική παράμετρό της.

Ακόμα και για εσωτερικά ζήτημα του ΚΚΕ που αφορούν πρόσωπα και εσωκομματικές καταστάσεις η επίδραση της Κομιντέρν και του ΚΚΣΕ έχουν αποφασιστική σημασία για την πορεία των πραγμάτων. Το ίδιο καθοριστική στις πολιτικές αποφάσεις του κόμματος αυτού είναι και η εκάστοτε διεθνής θέση της Σοβιετικής Ενωσης.

Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΚΨΜ ένα σημαντικό βιβλίο με την υπογραφή του ιστορικού και εξαιρετικού ερευνητή Νίκου Παπαδάτου. Τίτλος του βιβλίου: «Ακρως Απόρρητο - Οι σχέσεις ΕΣΣΔ-ΚΚΕ/1944-1952». Ο συγγραφέας έχει ερευνήσει σε βάθος χρόνου τα σοβιετικά αρχεία καθώς, πέραν των άλλων, διδάσκει ως επισκέπτης καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Πολιτικών Κομμάτων και Κοινωνικών Κινημάτων του Κρατικού Πανεπιστημίου της Μόσχας Λομονόσοφ.

Το βιβλίο, μαζί με το ευρετήριο, αριθμεί 583 σελίδες. Οι πρώτες 133 αφορούν εισαγωγική μελέτη του συγγραφέα πάνω στο αρχειακό υλικό και στα ιστορικά ζητήματα της συγκεκριμένης περιόδου 1944-1952.

Ολο το υπόλοιπο μέρος του βιβλίου αποτελείται από πρωτότυπο ιστορικό υλικό. Μέχρι τη σελίδα 555 δημοσιεύονται 193 έγγραφα από τα σοβιετικά αρχεία, ενώ από την 559 σελίδα και ώς το τέλος δημοσιεύονται προσωπογραφίες Σοβιετικών αξιωματούχων που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχουν εμπλοκή στις ελληνικές υποθέσεις στο χρονικό διάστημα που ο συγγραφέας πραγματεύεται.

Για τις ελληνικές υποθέσεις ο αναγνώστης θα βρει έγγραφα του σοβιετικού υπουργείου Εξωτερικών και του ΚΚΣΕ όπως και έγγραφα από τους φακέλους ηγετικών στελεχών του ΚΚΕ που κρατούνταν στα αρχεία του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος. Αναλυτικότερα υπάρχουν στοιχεία από τους φακέλους των Στέργιου Αναστασιάδη, Νίκου Βαβούδη, Γιώργη Σιάντου, Γιάννη Ιωαννίδη, Βασίλη Μπαρτζιώτα και Νίκου Ζαχαριάδη.

Ο αναγνώστης επίσης θα βρει στο βιβλίο: σημαντικά έγγραφα για την ΕΑΜική εθνική αντίσταση στην τελική φάση της, για τη Συμφωνία της Βάρκιζας και τον Εμφύλιο, μέρος των πρακτικών της κοινής συνάντησης ΚΚΕ - ΚΚΣΕ και Κόμματος Εργασίας της Αλβανίας (την αντιπαράθεση Ζαχαριάδη - Χότζα κ.λπ.) που έγινε τον Ιανουάριο του 1950 στη Μόσχα, σημαντικές πληροφορίες για την υπόθεση και το δράμα του Κώστα Καραγιώργη, τις καταγγελίες του Μάρκου Βαφειάδη ότι ο Ζαχαριάδη ήταν πράκτορας των Αγγλοαμερικανών, τον τρόπο με τον οποίο ο Ζαχαριάδης αντιμετώπισε αυτή την κατηγορία και τη στάση των Σοβιετικών καθώς και πλήθος άλλων εγγράφων που φωτίζουν μία από τις τραγικότερες και ηρωικότερες περιόδους της ιστορίας του ΚΚΕ. Ολα τα έγγραφα δημοσιεύονται στα ελληνικά -σε πλήρη μορφή και περιεχόμενο- για πρώτη φορά.

Μάρκος Βαφειάδης: πράκτορας των Αγγλοαμερικανών ο Ν. Ζαχαριάδης

Η κατηγορία του Μάρκου Βαφειάδη σε βάρος του Ζαχαριάδη ως προς την ουσία της είναι γνωστή στο ελληνικό κομμουνιστικό και αριστερό κίνημα από τότε που διατυπώθηκε για πρώτη φορά.

Το σχετικό έγγραφο του Μάρκου προς την Κ.Ε. του ΚΚΣΕ δημοσιεύεται ολόκληρο στο βιβλίο του Νίκου Παπαδάτου. Φέρει ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 1949. Το έγγραφο μεταφράστηκε από τα ελληνικά στα ρωσικά από τα μέλη του τμήματος διεθνών σχέσεων του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος που ήταν επιφορτισμένα με την Ελλάδα, Π. Μάντσχα (Πετρόφ) και Κάρολο Σεμενκόφ, και στάλθηκε αυθημερόν στον Στάλιν και στα μέλη του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΣΕ, Μαλένκοφ, Μολότοφ, Μπέρια, Μικογιάν, Γκαγκάνοβιτς και Μπουλγκάνιν.

Ο Ζαχαριάδης ενημερώθηκε για την κατηγορία του Μάρκου σε βάρος του στην κοινή συνάντηση ΚΚΣΕ - ΚΚΕ και αλβανικού κομμουνιστικού κόμματος, που έγινε τον Ιανουάριο του 1950 στη Μόσχα.

Παραθέτουμε ολόκληρο το έγγραφο της κατηγορίας του Μάρκου Βαφειάδη σημειώνοντας ότι ο τελευταίος πολλές φορές επανήλθε στη συνέχεια στο ίδιο θέμα με επιστολές του προς τους Σοβιετικούς αλλά και προς το Γραφείο Πληροφοριών των κομμουνιστικών κομμάτων, που λειτουργούσε ώς το 1956.

Η καταγγελία του Μάρκου Βαφειάδη (ρωσική μετάφραση)

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ (ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΩΝ) ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

«20 Δεκεμβρίου 1949​​​​​​

Αγαπητοί σύντροφοι!

Επιστρέφω στο γνωστό ζήτημα. Οσα γράφω εδώ αποτελούν συμπεράσματα που προκύπτουν από γεγονότα του παρελθόντος και συμπληρώνουν όσα έχω εκθέσει προηγουμένως.

  1. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η αγγλοαμερικανική κατασκοπεία έχει πράκτορες μέσα στις τάξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
  2. Επικεφαλής των πρακτόρων του εχθρού είναι ο Ζαχαριάδης. Ο Ζαχαριάδης είναι πράκτορας της αγγλοαμερικανικής κατασκοπείας. Από πότε; Αυτό δεν μπορώ να το προσδιορίσω με ακρίβεια.
  3. Μετά την αποτυχία του σχεδίου πραξικοπήματος, το οποίο επιδίωκε να σύρει το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και το ελληνικό κίνημα σε τυχοδιωκτισμό που θα οδηγούσε στην υποταγή του ένοπλου λαϊκού κινήματος και το τσάκισμα των λαϊκών δυνάμεων, οι πράκτορες έθεσαν ως κύριο καθήκον τους την εξάλειψη της ένοπλης πάλης. Στο πλαίσιο αυτό, οι αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής περί ανατροπής του μοναρχοφασισμού το 1948 δεν είναι ένα απλό λάθος στρατηγικής ή τακτικής, είναι μια εσκεμμένη και προκλητική θέση, σχεδιασμένη για να σύρει τον Δημοκρατικό Στρατό ήδη από το 1948 κάτω από τα συντριπτικά χτυπήματα του εχθρού. Μια προσεκτική μελέτη της τακτικής του κόμματος πριν την 3η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής οδηγεί στο συμπέρασμα ότι αυτή ήταν περίοδος συνειδητού σαμποτάζ του ένοπλου αγώνα, το οποίο υλοποιούνταν με προσωπική καθοδήγηση του Ζαχαριάδη, που τότε βρισκόταν στην Αθήνα, (θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πολιτική συμφιλίωσης και ειρήνης που ακολουθούσε το κόμμα εκείνη την περίοδο, καθόλου δεν το εμπόδιζε να στείλει στα Βουνά χιλιάδες απλά μέλη και στελέχη του κόμματος για να μην καταλήξουν στην εξορία και στις φυλακές, και να μην προσαχθούν στα στρατοδικεία.) Επιπλέον, η περίοδος αυτής της παράλογης αναμονής είχε ως σκοπό την εξάλειψη του αντάρτικού κινήματος και, μπορώ να πω, την προσωπική μου εξολόθρευση. Η ενίσχυση και ανάπτυξη του ένοπλου λαϊκού κινήματος σήμαινε, ταυτοχρόνως, και την αποτυχία των σχεδίων του εχθρού. Οι πράκτορες του εχθρού θεωρούσαν εμένα ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την υλοποίηση των σχεδίων τους, επειδή κατείχα υψηλή θέση στον Δημοκρατικό Στρατό. Ενεργούσαν κυρίως σε δύο κατευθύνσεις: α) στην κατεύθυνση της διαφθοράς και της προσχώρησής μου στην κλίκα τους και β) στην κατεύθυνση της πολιτικής απομόνωσης ή της φυσικής μου εξόντωσης. Ο Ζαχαριάδης ηγούταν προσωπικά αυτού του σχεδίου από τον καιρό της 3ης Ολομέλειας και πήρε κοντά του ως τυφλό όργανο, τον Βασίλη Μπαρτζιώτα, για τον οποίο δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι είναι πράκτορας, αλλά ξέρω καλά ότι είναι άτιμος και καριερίστας, και τον Ιωαννίδη, ο οποίος έχασε τον προλεταριακό του χαρακτήρα.
  4. Η γυναίκα που παντρεύτηκε ο Ζαχαριάδης στα Βουνά είναι πράκτορας.
  5. Η πρώην σύζυγός μου -η Δέσποινα Κεβίδου- είναι από τους πιο δοκιμασμένους πράκτορες της αγγλικής κατασκοπείας. Κατά συνέπεια, η κατάλληλη έρευνα θα δείξει ότι έχει προδώσει: α) τον πρώτο σύζυγό της -Παύλο Κεβίδη- και όλη τη σύνθεση της οργάνωσης της Θεσσαλονίκης. β) τα ηγετικά στελέχη γυναικείων και άλλων οργανώσεων της Θεσσαλονίκης. γ) μια σειρά γραμματείς οργανώσεων της Μακεδονίας. Ολοι αυτοί σκοτώθηκαν από την αστυνομία ή εκτελέστηκαν.
  6. Η Δέσποινα Κεβίδου στάλθηκε στα Βουνά με συγκεκριμένη αποστολή: να σχετιστεί με οποιοδήποτε τίμημα με τον Ζαχαριάδη. Είναι άνθρωπος που γνωρίζει καλά όλα αυτά τα θέματα και θα μπορούσε, χωρίς μεγάλη δυσκολία, να ρίξει φως σε αυτά τα γεγονότα.
  7. Τα συμπεράσματά μου είναι προϊόν γενίκευσης πολλών γεγονότων και όλα θα ξεκαθάριζαν αν θα μπορούσα να υπολογίζω στη Βοήθεια έμπειρων συντρόφων. Βοήθεια που πρέπει να έχει ως αφετηρία τη λεπτομερή διερεύνηση της υπόθεσής μου.
  8. Από τη μελέτη του όλου ζητήματος εγείρονται, επίσης, υποψίες για 2-3 άτομα που είναι μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, είτε ότι είναι πειθήνια ενεργούμενα του Ζαχαριάδη είτε πράκτορες.
  9. Τους συνδέσμους του Ζαχαριάδη με την αγγλική ή την αμερικανική κατασκοπεία πρέπει να τους αναζητήσουμε: α) στην Αθήνα, β) στο Βελιγράδι, γ) στην Τσεχοσλοβακία, δ) στην έκδοση κύριων κωδικών επικοινωνίας και στη συνέχιση χρήσης τους πλήρως ή εν μέρει.
  10. Δεν αποκλείεται ότι η μετέπειτα συμπεριφορά του Ζαχαριάδη, μετά την αποκάλυψη της δράσης του, να αποσκοπούσε στο να κρύψει τις ύποπτες σχέσεις του με την πρώην σύζυγό μου. Και, επειδή ήταν προκατειλημμένος εναντίον μου από πριν, της ανέθεσε το κομματικό καθήκον να με παρακολουθεί, να τον ενημερώνει κ.λπ.

Αυτό το συμπέρασμα το επιβεβαιώνουν πολλά γεγονότα.

Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι τα συμπεράσματά βγήκαν αβίαστα και τα λάθη δεν είναι πιθανά.

Κατανοώ πλήρως τη σοβαρότητα όσων αναφέρω και την ευθύνη που συνεπάγονται οι πράξεις μου.

Με εκτίμηση

Μάρκος Βαφειάδης

Μετάφραση: (Π. Μάντσχα - Κ. Σεμενκόφ)

Ακριβές αντίγραφο»

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπερβαίνοντας τη «μηχανική αισιοδοξία»
Σε κάθε εγχείρημα των Ρώσων συγγραφέων, ήδη από τον 19ο αιώνα, είχε αποτυπωθεί ό,τι «από την ιστορία του λαού τους τόσο έλειψε», δηλαδή το «αίσθημα της προσωπικής ελευθερίας που, χωρίς να φέρνει σ’ έκπτωση τον...
Υπερβαίνοντας τη «μηχανική αισιοδοξία»
ΝΗΣΙΔΕΣ
Αλήθειες και ψέματα για τη σφαγή του Κατίν
Το βιβλίο του Χρήστου Κεφαλή «Υπόθεση Κατίν» είναι καρπός επίμονης και μεθοδικής μελέτης, ενδελεχούς και διεξοδικής έρευνας των πηγών και των ιστορικών δεδομένων. Ταυτόχρονα είναι και μια θαρραλέα και μαχητική...
Αλήθειες και ψέματα για τη σφαγή του Κατίν
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ
Ζήτησε τη «χάρη» του νόμου και όχι τον οίκτο των αντιπάλων του
Πριν από 54 χρόνια, την Κυριακή 30 Μαρτίου του 1952, στις 4.10 το πρωί συντελέστηκε η κορυφαία πολιτική δολοφονία στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Ο Νίκος Μπελογιάννης, ο Δημήτρης Μπάτσης, ο Νίκος Καλούμενος κι...
Ζήτησε τη «χάρη» του νόμου και όχι τον οίκτο των αντιπάλων του
70 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΤΟΥ '44
Η βρετανική προπαγάνδα στις τάξεις του ΕΛΑΣ
Τα Δεκεμβριανά ξεκίνησαν την Κυριακή 3 Δεκέμβρη του 1944, όταν ένα τεράστιο σε όγκο λαϊκό συλλαλητήριο, οργανωμένο από το ΕΑΜ, χτυπήθηκε ένοπλα από την αστυνομία του Αγγ. Εβερτ με την προστασία αγγλικών τανκς....
Η βρετανική προπαγάνδα στις τάξεις του ΕΛΑΣ
ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ
Η Ουκρανία στοχοποιεί στελέχη του ΚΚΕ!
Στοχοποίηση στελεχών του από την ουκρανική κυβέρνηση καταγγέλλει με ανακοίνωσή του το ΚΚΕ. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, ο Πέτρο Ποροσένκο, επέβαλε κυρώσεις σε 105 νομικά πρόσωπα και 388...
Η Ουκρανία στοχοποιεί στελέχη του ΚΚΕ!
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Οξύτατη ιδεολογική σύγκρουση ΚΕΚΡ με ΚΚΕ
Αφορμή για την πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και του Κομμουνιστικού Εργατικού Κόμματος Ρωσίας στάθηκε άρθρο της Κ.Ε. του ΚΕΚΡ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Διεθνής...
Οξύτατη ιδεολογική σύγκρουση ΚΕΚΡ με ΚΚΕ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας