Προκλητική κερδοφορία ποδοσφαιρικών ινδαλμάτων εν μέσω παρατεινόμενης, διεθνούς οικονομικής πίεσης. Μήπως, αν και λογική, ηχεί γραφική η ίδια διατύπωση με κριτήριο τον δεδομένο στρεβλό δρόμο που έχει χαράξει η ζωή παγκοσμίως;
Η πρόσφατη ανακοίνωση της ευρωπαϊκής ποδοσφαιρικής… μητέρας UEFA για το πλέον πρόσφατο οικονομικό έτος (2016) πληροφορεί πως σε είκοσι χρόνια τα έσοδα των ευρωπαϊκών ομάδων εννιαπλασιάστηκαν!
Εντός της ίδιας διεθνούς οικονομικής δίνης, η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ είναι στην κορυφή του σχετικού καταλόγου κερδοφορίας (689 εκατ. ευρώ εισπράξεις του 2016 έναντι 521 εκατ. ευρώ του 2015) εντός του -επίσης κορυφαίου, συνολικά σε εισπράξεις- αγγλικού πρωταθλήματος (244,4 εκατ. ευρώ).
Ακολουθούν η κερδοφορία του γερμανικού (149,6 εκατ. ευρώ), του ισπανικού (126,3 εκατ. ευρώ), του ιταλικού (100,2 εκατ. ευρώ) πρωταθλήματος.
Μετά; Κατήφορος απώλειας. Εμείς τον έχουμε εμπεδώσει, χρόνια τώρα.
Το πλούσιο βιογραφικό τού γεννημένου στην Αλεξάνδρεια διδάκτορα-ομότιμου καθηγητή διεθνών οικονομικών σχέσεων Βαγγέλη Πισσία (όπως και το ενδεχόμενο να… αξιοποιήσει το ποδοσφαιρικό ταλέντο του σε μικρή ηλικία) αποδείχθηκαν προϋποθέσεις ουσιαστικής συζήτησης:
«Ο μέσος πολίτης έχει δίκιο να απορεί, να νιώθει πως προκαλείται, αλλά αυτό δεν το συμμερίζονται οι δημιουργοί και οι φορείς του ίδιου φαινομένου.
Πριν από λίγα χρόνια λοιπόν, ο παγκόσμιος ποδοσφαιρικός τζίρος του ποδοσφαίρου, πιο σωστά, της οικονομικής και πολιτικής διεθνούς επιχείρησης ονόματι “ποδόσφαιρο”, ήταν 400 δισ. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος, είναι δυο φορές ο προϋπολογισμός της Ελλάδας και μεγαλύτερος από το ελληνικό δημόσιο χρέος!
Και για να γίνουν ακόμη πιο κατανοητά τα μεγέθη, ο τζίρος του γαλλικού πρωταθλήματος είναι πέντε δισ. και μην ξεχνάμε πως η Γαλλία τώρα, με την παρουσία Νεϊμάρ και όχι μόνο, μπαίνει δυνατά στην ίδια δίνη.
Η ανθοφορία μεγάλων ποδοσφαιρικών εταιρειών-ομάδων καθρεφτίζεται, κάθε χρόνο ξεκάθαρα, και στους οκτώ του Τσάμπιονς Λιγκ: μετέχουν, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, ομάδες από έξι ευρωπαϊκές χώρες, ομάδες των χωρών που κινούν τα οικονομικά νήματα. Αυτοί γεννούν και διαπαιδαγωγούν το ποδόσφαιρο και οι υπόλοιποι απλά μετέχουμε φαντασιακά».
Φαντάζει δύσκολα αναστρέψιμη πραγματικότητα.
Μα ναι, το ποδόσφαιρο όπως κινείται σήμερα έχει φτιαχτεί σύμφωνα με τα πρότυπα και τις ανάγκες των ισχυρών. Τονίζω τις λέξεις «πρότυπα», «ανάγκες».
Σύμφωνα με τα γενικότερα κοινωνικά και όχι αμιγώς ποδοσφαιρικά πρότυπά τους.
Α ναι, αυτό είναι σαφές και εκεί βρίσκονται οι ανεξάντλητες αντοχές της ίδιας πραγματικότητας στην εποχή μας. Οι ίδιες αντοχές, ακόμη κι αν ο κόσμος φανατίζεται μοιρασμένος σε οπαδούς, του επιτρέπουν να ξέρει πως υπάρχουν το ορατό και το αόρατο ποδόσφαιρο.
Δυσθεώρητα μεγέθη, τόσο οργανωτικά όσο και αγωνιστικά, για τα ελληνικά δεδομένα.
Στη μικρή ελληνική οικονομική αγορά όπου κινούνται, οι ελληνικές ομάδες οφείλουν να καταλάβουν πως πρέπει να πάψουν να… μικρομεγαλίζουν.
Οι λεγόμενες «μεγάλες ομάδες», για την ακρίβεια όσες αντέχουν ακόμη, εξακολουθούν να συνάπτουν μυθικά συμβόλαια για τα μέτρα τους, αναπόφευκτα χρεώνονται, πιέζονται, συχνά πλέον ξεπέφτουν και μετά τρέχουν να σωθούν! Αλλά ποιος μπορεί πλέον να πληρώσει τα σπασμένα τους; Κανείς!
Κανείς, όπως άλλοτε σε περιόδους Κοσκωτά, που το κράτος, ως το ένα από τα δυο σκέλη των πελατειακών σχέσεων με τις ομάδες, κάλυπτε τις τρύπες τους και τις έσωζε από τον πνιγμό.
Μα ναι, η θέληση -συχνά απαίτηση- ομάδων να σωθούν από το δημόσιο ταμείο, όπως τότε που αναφέρατε, αλλά και σε άλλες εποχές, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Για την ακρίβεια, ευτυχώς έχει περάσει ανεπιστρεπτί η απαίτηση των ομάδων για ενέσεις από το δημόσιο ταμείο. Αν θέλουν πλέον να επιβιώνουν, οφείλουν, κατά το κοινώς λεγόμενο, να νοικοκυρευτούν. Οπως πάντα έπρεπε.
Πανευρωπαϊκή οικονομική κρίση αλλά τα όρια δεν συνιστούν εμπόδια χλιδής. Για λίγους βέβαια.
Ναι, οι επαφές μου με παράγοντες της οικονομικής ζωής στις χώρες-μόνιμες πρωταγωνίστριες του ποδοσφαίρου μού επιτρέπουν να ξέρω πως τώρα στην Ευρώπη βλέπουν πιο καθαρά από ποτέ πως τα όρια έχουν ξεπεραστεί. Το επαγγελματικό πρωτάθλημα μπάσκετ των Ηνωμένων Πολιτειών δείχνει λοιπόν στην UEFA τον δρόμο.
Οπως και στο ΝΒΑ, το οικονομικό όριο συναλλαγών μοιάζει η μόνη λύση. Γνωρίζω ότι από την αρχή της φετινής αγωνιστικής περιόδου ποδοσφαιρικοί παράγοντες, οικονομικοί αναλυτές ή απλά λογικοί άνθρωποι άλλων ιδιοτήτων συμφωνούν πως σωστά πλέον, μέσω του προέδρου της του Σεφέριν, η UEFA έχει ετοιμάσει σχέδιο αντιμετώπισης των μεγάλων, συχνά κολοσσιαίων δαπανών, σχέδιο αν οι επενδύσεις κάποιας ομάδας ξεπερνούν τα ετήσια έσοδά της – αυτός είναι ο γενικός κανόνας-αντίσταση του ίδιου σχεδίου.
«Αν υπερβαίνεις τα ετήσια έσοδά σου, θα πληρώσεις φόρο πολυτελείας προς την UEFA κι εκείνη θα τον αναδιανείμει προς τους ασθενέστερους του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου ώστε να επιτευχθούν ισορροπίες». Είναι ο νόμος-αντίσταση της UEFA και απομένει να εφαρμοστεί απαρέγκλιτα σε βάθος χρόνου ώστε να αποδώσει.
Ο αγώνας συμφερόντων εναντίον παρόμοιων μέτρων-ασφαλιστικών δικλίδων, σε όλες τις εποχές, εμποδίζει την απαρέγκλιτη εφαρμογή τους.
Σωστά, επειδή ως προϊόν το ποδόσφαιρο είναι πολύ ελκυστικό. Κρύβει τεράστιες ευκαιρίες-εμπορικές δυνατότητες. Στην Ευρώπη σήμερα, εταιρείες που έχουν συμφέροντα στον τομέα εμπορίας του ουρανίου αγοράζουν -και εννοώ τη λέξη- ένα παιδί με ταλέντο ηλικίας 8-10 χρόνων και εμπορεύονται το ταλέντο του. Αυτό ακριβώς συμβαίνει.
Αν δεν αποδώσουν μέτρα όπως της UEFA, το ποδόσφαιρο θα γίνει οικονομικό τέρας με σκοτεινές πλευρές! Μην ξεχνάμε πως από τώρα έχουν ακουστεί ιδέες που συντηρούνται για μελλοντικό πανευρωπαϊκό πρωτάθλημα συλλόγων, διοργάνωση για οικονομική ελίτ του ποδοσφαίρου και μόνο. Με τους μικρότερους, όπως εμείς στην Ελλάδα, εξουθενωμένους και στην άκρη.
Αρα η σημερινή προκλητική πραγματικότητα απλά προλογίζει το χειρότερο μέλλον.
Σαφώς, αν δεν αλλάξουν όσα πλέον καθιερώθηκαν ως οικονομικές πρακτικές με πολύπλευρες κοινωνικές συνέπειες! Φιλελευθεροποίηση της οικονομίας του ποδοσφαίρου σημαίνει «να κάνει κανείς ό,τι θέλει».
Μα, δεν μπορεί, δεν πρέπει να κάνει κανείς ό,τι θέλει. Απαιτείται παρέμβαση για ποδόσφαιρο που είναι πλέον εμπόριο ανθρώπινων υπάρξεων. Το ποδόσφαιρο επηρεάζει λαούς, είναι καταφύγιο του κόσμου σε καιρούς κρίσης όπως η τωρινή, άρα κύριος λόγος ώστε να βρεθεί λύση είναι η ταύτιση του κόσμου με την μπάλα. Ολοι όσοι έχουμε παίξει μπάλα, όταν βλέπουμε παιχνίδι κινούνται τα πόδια μας(!), μετέχει το μυαλό μας.
Βέβαια. Είναι για όλους μας προσωπικό βίωμα.
Ναι, είμαι σήμερα καθηγητής, αλλά μικρός, έφηβος ακόμη, είχα δοκιμαστεί από τον Πανιώνιο. Τα χρόνια του Χάιτα, του Δέδε και άλλων παιχταράδων της εποχής, τους άρεσα ως ταλέντο, ένιωσα έκσταση, δεν το κρύβω. Αλλά ο δρόμος μου ήταν άλλος…
Δρόμο παρακμής ακολουθούν πλέον πολλές ελληνικές ομάδες. Στην πρώτη κατηγορία μας και βέβαια στη δεύτερη, όπου ομάδες ήδη διαλύθηκαν και άλλες είναι υποψήφιες.
Χρειάζεται ευαισθητοποίηση του κόσμου, οι οπαδοί να δείξουν, ειρηνικά πάντα, με τη στάση τους πως δεν συμφωνούν με τη λειτουργία του ποδοσφαίρου μας. Αλλά δεν είμαι αισιόδοξος για κάτι τέτοιο. Οπως συμβαίνει και διεθνώς στην εποχή μας, ο κόσμος είναι απογοητευμένος, δεν ενδιαφέρεται, «δεν μετέχει των κοινών» όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας στην Αρχαία Ελλάδα.
Αν στο ελληνικό ποδόσφαιρο δεν γίνουν δημιουργικές παρεμβάσεις από το κράτος και τις αρχές του, τα πρωταθλήματα θα μπουν σε ακόμη μεγαλύτερη κρίση ίσως και στο άμεσο μέλλον.
Το ελληνικό ποδόσφαιρο είναι χτισμένο χωρίς θεμέλια από την εποχή της επαγγελματοποίησης των ποδοσφαιριστών και αν δεν αλλάξουν, ριζικά πλέον, η δομή, η λειτουργία του, θέμα χρόνου είναι να βρεθούμε μπροστά σε νέους… Παναθηναϊκούς ή νωρίτερα ΑΕΚ ή όπως αλλιώς λέγεται κάθε ομάδα. Η εποχή μας δεν ευνοεί, βλέπετε, γίγαντες με πήλινα πόδια, όπως οι κατ’ όνομα μεγάλες ελληνικές ομάδες.
Βάση έπρεπε να είναι και εδώ, όπως και στις συγκροτημένες ευρωπαϊκές χώρες, η ανάδειξη νέων παικτών, η αξιοποίηση ταλέντων, αλλά με συνολική προσπάθεια και όχι κατ’ εξαίρεση, όπως συμβαίνει στη χώρα μας, με το ποδόσφαιρο χωρίς θεμέλια και χωρίς δικαιοσύνη για όλους.
Μακάρι «θεμέλια», «δικαιοσύνη» να τους ένοιαζαν όσο τα τηλεοπτικά δικαιώματα.
Αφουγκράζομαι κι εγώ τη σχετική ανησυχία και θεωρώ ότι και στη χώρα μας ταιριάζει το ίδιο με την Αγγλία. Η κατανομή του πακέτου των τηλεοπτικών δικαιωμάτων να γίνεται έτσι ώστε οι ισχυρότερες ομάδες, σε σχέση με τις πιο αδύναμες, να καρπώνονται σε αναλογία ενάμισι προς ένα, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα και των μικρότερων ομάδων.
