Διαφορετικές απόψεις για το ίδιο πρόβλημα

Η συζήτηση αναφορικά με τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας για το προσφυγικό συνεχίζει να προκαλεί τριγμούς μεταξύ Άγκυρας και Βρυξελλών με τις δύο πλευρές να έχουν διαφορετική άποψη για το πρόβλημα. Ικανοποιημένη δηλώνει η ΕΕ, διαμαρτύρεται η Άγκυρα.

Το τουρκικό υπουργείο Σχέσεων με την ΕΕ ανακοίνωσε σήμερα ότι ένα σημαντικό μέρος από τα ποσά που έχει υποσχεθεί να χορηγήσει η ΕΕ υπέρ των Σύρων προσφύγων δεν χρησιμοποιούνται ακόμη πλήρως. 

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει η Άγκυρα από τα 6 δισ. ευρώ που έχουν υπογραφεί στις δύο συμφωνίες με την Τουρκία το 2015 και 2016, μόλις το 1,78 δισ. έχει αποδοθεί στα τουρκικά υπουργεία και στις διεθνείς οργανώσεις που ευθύνονται για την υλοποίηση των προγραμμάτων, προστίθεται στην ανακοίνωση του υπουργείου.

«Ενώ η Τουρκία έχει διαθέσει πάνω από 30 δισ. δολάρια από τους εθνικούς της πόρους για τις ανάγκες των Σύρων προσφύγων, που βρίσκονται στο έδαφός της για περίπου επτά χρόνια, ένα σημαντικό μέρος από τα 3 δισ. ευρώ που η ΕΕ έταξε τον Νοέμβριο του 2015 ακόμη δεν έχουν χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς αυτούς», τονίζεται.

Από τα 1,78 δισ. ευρώ, που έχουν διατεθεί έως σήμερα, το 1,3 δισ. έχει δοθεί στις διεθνείς οργανώσεις, 270 εκατ. στο υπουργείο Παιδείας, 120 εκατ. στο υπουργείο Υγείας και 12 εκατ. στο υπουργείο Εσωτερικών, υπογραμμίζει το υπουργείο, τονίζοντας επίσης πως οι παροχές αυτές δεν φθάνουν να ικανοποιήσουν τις πραγματικές ανάγκες των Σύρων προσφύγων.

«Δυστυχώς ο μηχανισμός εκταμίευσης των κονδυλίων της ΕΕ δεν λειτουργεί με ταχύτητα», καταλήγει το τουρκικό υπουργείο.

Στον αντίποδα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι βασικοί στόχοι της συμφωνίας έχουν επιτευχθεί και εκφράζουν την ικανοποίησή τους. 

Η συμφωνία απέβλεπε εξαρχής στο να αποτρέψει την παράτυπη μετανάστευση από την Τουρκία στην Ευρώπη, συμβάλλοντας παράλληλα στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης για τους πρόσφυγες που βρίσκονται στην τουρκική επικράτεια. 

Από τότε που τέθηκε σε ισχύ, οι αφίξεις αλλά και οι θάνατοι προσφύγων στο Αιγαίο μειώθηκαν κατακόρυφα. Η πρώτη δόση της χρηματοδοτικής βοήθειας προς την Τουρκία για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης, η οποία συνολικά ανέρχεται στα 6 δισ. ευρώ, ενεργοποιήθηκε άμεσα με στόχο την αντιμετώπιση των επιτακτικών αναγκών των προσφύγων στην Τουρκία– εκ των οποίων πάνω από 3 εκατ. προέρχονται από τη Συρία. Κενά υπάρχουν ακόμη στη συμφωνία, όπως στον τομέα της φύλαξης των συνόρων αλλά και της ένταξης των προσφύγων. Πολλοί πρόσφυγες συνεχίζουν να εργάζονται παράνομα σε διάφορες τουρκικές βιομηχανίες, ενώ πάνω από το ένα τρίτο των παιδιών από τη Συρία δεν πηγαίνουν στο σχολείο. Έτσι η συμφωνία εξακολουθεί να διχάζει.

Όπως ανέφερε στη Deutsche Welle o Κρίστιαν Μπέργκερ, πρεσβευτής και επικεφαλής της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας στην Άγκυρα, η συμφωνία ΕΕ-Toυρκίας πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσει την πρόκληση των μακροπρόθεσμων συνεπειών της συριακής κρίσης. 

Η Κομισιόν, πάντως, την περασμένη εβδομάδα ανέβαλε την καταβολή της τελευταίας δόσης από το πρώτο σκέλος της οικονομικής βοήθειας, ύψους 3 δισ. ευρώ, ενώ έχουν ήδη ξεκινήσει συζητήσεις για το πώς θα διατεθεί μελλοντικά το ποσό των υπόλοιπων 3 δισ. ευρώ που εκκρεμούν.

Τους επόμενους μήνες οι δύο πλευρές αναμένεται να συγκεκριμενοποιήσουν τα προγράμματα για τα οποία θα διατεθούν τα παραπάνω χρήματα, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης, της πρόσβασης στην αγορά εργασίας και στην παροχή στέγης.

Μέχρι στιγμής τα ευρωπαϊκά προγράμματα εστίαζαν και εστιάζουν στη χρηματοδότηση για την κάλυψη επειγουσών αναγκών των προσφύγων που βρίσκονται προσωρινά στην Τουρκία. Ιδιαίτερα επιτυχημένο θεωρείται το πρόγραμμα ESSN (Εuropean Social Safety Net), το οποίο παρέχει κάθε μήνα τραπεζικά εμβάσματα σε ειδικούς λογαριασμούς περίπου 1,1 εκατ. προσφύγων –κυρίως σε οικογένειες. Οι χρεωστικές κάρτες που χρησιμοποιούν οι πρόσφυγες για αυτόν το σκοπό είναι γνωστές ως «Kizilay cards». Ένα άλλο πολυδιαφημισμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα είναι το CCTE (Conditional Cash Transfer for Education) που αφορά την χρηματοδότηση των σχολικών υποχρεώσεων περίπου 25.900 παιδιών και εφήβων από τη Συρία.

Τον Δεκέμβριο τα δύο αυτά προγράμματα πήραν έγκριση για αύξηση στον προϋπολογισμό τους. Το ESSN αυξήθηκε κατά 1 δισ. ευρώ ενώ το CCTE ανήλθε στα 74 εκατ. ευρώ. «Αυτές οι ειδικές κάρτες βοηθούν στην κάλυψη των κενών κατά τη μεταβατική περίοδο της ένταξης μέχρις ότου οι πρόσφυγες από τη Συρία σταθούν στα πόδια τους», ανέφερε στη DW ο Κρίστιαν Μπέργκερ.

Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις πάντως για το μέλλον είναι όχι τόσο η παροχή έκτακτης χρηματικής στήριξης όσο η επιτυχής ένταξη των προσφύγων στην τουρκική αγορά. Η ένταξη περί των 2 εκατ. ξένων εργαζομένων στην τουρκική αγορά εργασίας προκαλεί ανακατατάξεις αλλά και πρακτικές δυσκολίες πχ σε ό,τι αφορά την εκμάθηση της γλώσσας ή την απόκτηση βασικών επαγγελματικών δεξιοτήτων. «Οι πολιτικοί που λαμβάνουν αποφάσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι δεξιότητες που αποκτούν οι πρόσφυγες ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εγχώριας οικονομίας», ανέφερε ο Μπερκάι Μαντιράτσι, αναλυτής από τη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι πέρα από την Τουρκία, σοβαρά προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, στα ελληνικά νησιά, όπου τα κέντρα καταγραφής, υποδοχής και φιλοξενίας προσφύγων έχουν εδώ και καιρό ξεπεράσει τις δυνατότητές τους και χρήζουν επίσης στήριξης.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ / Deutsche Welle