«Η γη για μας είναι ιερή». Αυτό είναι το μότο των ηγετών των ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής που περιοδεύουν με ένα λεωφορείο στην Ευρώπη για να κινητοποιήσουν τον κόσμο υπέρ της προστασίας των δασών του κόσμου εν όψει της συνόδου του ΟΗΕ για το Κλίμα στη Βόνη στις 6 Νοεμβρίου.
Στη σύνοδο αυτή θα μετάσχουν πολλές χιλιάδες άνθρωποι, εκπρόσωποι κρατών, οργανισμών. Ωστόσο, αυτοί που προσέρχονται με την περισσότερη ελπίδα, το μεγαλύτερο κουράγιο, αλλά και τον πιο βαθύ θυμό είναι οι 20 ηγέτες των αυτοχθόνων κοινοτήτων της Λατινικής Αμερικής που επί χρόνια είχαν περιθωριοποιηθεί, αλλά πλέον λόγω της κλιματικής αλλαγής αναγνωρίζεται ο ρόλος τους στην προστασία των δασών, των πνευμόνων του πλανήτη που κινδυνεύουν από την ανθρώπινη εκμετάλλευση.
Στη διάρκεια της περιοδείας τους ανά την Ευρώπη επισκέφθηκαν τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Γερμανία, όπου μίλησαν με πολιτικούς, περιβαλλοντικές ΜΚΟ και ενώσεις νεολαιών, ώστε να κερδίσουν τη συμπαράστασή τους στον αγώνα που κανουν για την προστασία των δασών, ο οποίος συχνά τους φέρνει αντιμέτωπους με αγροτοβιομηχανίες, επιχειρήσεις εξόρυξης μεταλλευμάτων, αλλά και την αστυνομία.
Όπως δήλωσε στον Observer ο Κάντιντο Μεσούα της Συμμαχίας των Λαών και των Φασών της Κεντρικής Αμερικής, αυτό που χρειάζεται είναι δούμε ξανά τις προτεραιότητές μας έναντι του περιβάλλοντος.
«Βλέπουμε με λύπη δισεκατομμύρια δολάρια να επενδύονται σε αγροτικές επιχειρήσεις και σε θεσμούς που βρίσκονται πίσω από την κρίση που βιώνουμε σήμερα, αλλά είναι ελάχιστα τα ποσά που κατευθύνονται προς τους αυτόχθονες πληθυσμούς που μπορούν να βοηθήσουν στην επίλυση του προβλήματος», λέει.
Και το επιχείρημά τους έχει βάση, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Παγκόσμιων Πλουτοπαραγωγικών Πηγών, οι ερευνητές του οποιου διαπίστωσαν ότι τα δάση των αυτοχθόνων κοινοτήτων έχουν σημαντική συνεισφορά στον περιορισμό του διοξειδίου του άνθρακα. Σε Βολιβία, Βραζιλία και Κολομβία τα οφέλη αυτά υπολογίζεται ότι θα είναι 25-34 δισ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, ποσό ισοδύναμο με το να σταματήσουν να κυκλοφορούν στους δρόμους 12,6 εκατ. αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης.
Σε συνάντηση μεταξύ των ηγετών των αυτοχθόνων, αλληλέγγυων και δημοσιογράφν, ο Αλέν Φρεσέτ του Ινστιτούτου για τα Δικαιώματα και τους Πόρους, τόνισε ότι «η γη που ανήκει σε κοινότητες απορροφά περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, έχει μικρότερα ποσοστά αποψίλωσης δασών, μεγαλύτερη βιοποικιλότητα και εξασφαλίζει τη διαβίωση περισσότερων ανθρώπων από τα ιδιωτικά ή τα δημόσια δάση».
Όπως τόνισε, αντί να ξοδεύουμε τεράστια ποσά για τεχνολογία που θα βοηθά στη συγκέντρωση και αποθήκευση των αερίων του θερμοκηπίου, θα βοηθούσε περισσότερο να προστατέψουμε τα δάση και τις κοινότητες που ζουν σ’ αυτά.
Άλλωστε, όπως δήλωσε η Μίνα Σέτρα, της Συμμαχίας των Αυτοχθόνων Λαών του Αρχιπελάγους, για τους ανθρώπους αυτούς «τα χρήματα δεν έχουν σημασία. Αυτό που ζητάμε είναι να μας αφήσουν στην ησυχία μας και να μη μας αντιμετωπίζουν σαν εγκληματίες επειδή προστατεύουμε τη γη μας».
Οι ηγέτες των αυτόχθονων ζητούν πολλά χρόνια τώρα μια θέση στο τραπεζι των διαπραγματεύσεων για το κλίμα και να μην τους αντιμετωπίζουν σαν «εξωτικά εκθέματα» με φανταχτερές παραδοσιακές φορεσιές, ο λόγος των οποίων δεν λαμβανόταν υπ’ όψιν.
Μετά τη Συμφωνία για το Κλίμα του Παρισιού το 2015 άρχισε αργά αλλά ουσιαστικά να αναγνωρίζεται ο ρόλος τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Εκεί γίνεται για πρώτη φορά αναφορά στα δικαιώματα που έχουν στη γη τους, αλλά και στη συμβολή του στην προστασία του πλανήτη.
Ωστόσο, ακόμη τα αποτελέσματα είναι πενιχρά: συχνά οι αυτόχθονες κοινότητες εγκλωβίζονται σε δικαστικές διαμάχες για την ιδιοκτησία εδαφών, τα μέλη τους δέχονται δολοφονικές επιθέσεις ή διώκονται δικαστικά όταν αντιδρούν να εγκαταλείψουν τη γη τους ώστε να αποψιλωθεί και να γίνει αγροτική ή φάρμες για την εκτροφή ζώων, ορυχεία ή κρατικές υποδομές χάριν της ανάπτυξης.
Πηγαίνοντας στη Βόνη, αυτό που θα επιδιώξουν είναι να πετύχουν μια συμφωνία με συγκεκριμένα βήματα για την προστασία των δασών. Μεταξύ αυτών θα είναι μέτρα ώστε να σταματήσει η προγραμματισμένη εξόρυξη χρυσού και τιτανίου στη Γαλλική Γουιάνα.
Μένει να φανεί αν ο Γάλλος πρόεδρος είναι έτοιμος να ακούσει τα αιτήματά τους, αν οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές πολιτικές ηγεσίες ενδιαφέρονται πραγματικά και θέλουν να λάβουν υπ’ όψιν τους τις ανησυχίες των αυτοχθόνων.
Άλλωστε, ακόμη δεν έχουν ξεχάσει τα καραβάνια των αποίκων που έφτασαν πριν από αιώνες στα εδάφη τους και μέχρι σήμερα τα εκμεταλλεύονται.
Ένας νεαρός από Νικαράγουα είπε: «Όλος ο θάνατος και η καταστροφή στη χώρα μου ήρθε από την Ευρώπη. Διαισθάνομαι ότι οι άνθρωποι κατανοούν μόνο επιφανειακά το μήνυμά μας. Αλλά είναι ανάγκη να διατηρήσουμε την πνευματική μας σύνδεση με το δάσος».
