Η Καταλονία σε πολιορκία

Καθώς στην Καταλονία αυξάνεται η καταστολή, η πολιτική ένταση ανάμεσα στην καταλανική και την ισπανική κυβέρνηση κλιμακώνεται εκ νέου.

Χθες ο Καταλανός ηγέτης Κάρλες Πουτζντεμόν απάντησε και πάλι μέσω επιστολής στον Ισπανό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι και του ανακοίνωσε ότι θα κηρύξει οριστικά την ανεξαρτησία αν η ισπανική κυβέρνηση καταλύσει τους αυτόνομους θεσμούς της Καταλονίας μέσω του άρθρου 155 του Συντάγματος.

Ωστόσο η ηγεσία του Λαϊκού Κόμματος δεν θέλει να κάνει πίσω και δηλώνει ότι θα προχωρήσει σε παρέμβαση στην αυτόνομη διακυβέρνηση της Καταλονίας από την ερχόμενη εβδομάδα.

«Η εφαρμογή του άρθρου 155 μπορεί να σημάνει την ακύρωση όλων των λειτουργιών της καταλανικής κυβέρνησης ή μόνο μερικών αρμοδιοτήτων, όπως ο έλεγχος επί της αστυνομίας και των οικονομικών εισφορών» εξηγεί η Αννα Μπαλβόνα, δημοσιογράφος στην εφημερίδα Pont-Avui.

Στο μεταξύ η απόφαση που ενδέχεται να πάρει η κυβέρνηση του Πουτζντεμόν είναι απρόβλεπτη. «Για να κερδίσει χρόνο, η τοπική κυβέρνηση θα μπορούσε να κηρύξει την ανεξαρτησία της Καταλονίας προτού πραγματοποιήσει έφοδο η ισπανική κυβέρνηση στις καταλανικές αρχές» σχολιάζει η δημοσιογράφος. 

Η όλη κατάσταση ξυπνά δυσάρεστες μνήμες στην Καταλονία. «Η ισπανική κυβέρνηση έχει ξεθάψει τις κατασταλτικές μεθόδους του φρανκισμού» λέει με θλίψη η ανθρωπολόγος Βικτόρια Πλάνας στο διαμέρισμά της στη συνοικία Ραβάλ, στο κέντρο της Βαρκελώνης.

Η Πλάνας, η οποία σήμερα εργάζεται ως ειδική πάνω στη διεθνή συνεργασία σε μια δημόσια καταλανική υπηρεσία, υπήρξε στέλεχος του BEAN (Εθνικοαπελευθερωτικό Μπλοκ της Αριστεράς) τη δεκαετία του ’70, όταν ήταν μόλις 18 χρονών κι έπαιρνε την πρώτη της γεύση από την πολιτική.

Το BEAN, με επικεφαλής τον Λουίς Μαρία Σιρινάτς -έναν ειρηνιστή ιερέα, ιστορικά αναγνωρισμένο για την αντιδικτατορική του δράση -, ήταν μια οργάνωση που κήρυττε την ανυπακοή και τη μη βίαιη κινητοποίηση ως μεθόδους για την αποκοπή από τις δομές της χούντας και την επίτευξη της εθνικής χειραφέτησης της Καταλονίας. 

Ωστόσο «την εποχή που τα ίχνη της δικτατορίας δεν είχαν ακόμα εξαφανιστεί ολοσχερώς, οι φιλειρηνικές και επαναστατικές θέσεις του BEAN έβρισκαν απήχηση μόνο σε μια μειοψηφία» εξηγεί η Βικτόρια Πλάνας.

Εκείνη τη στιγμή, κατά τη γνώμη της ανθρωπολόγου, «η πλειονότητα του καταλανικού πληθυσμού ψήφισε υπέρ του Συντάγματος του 1978 για να αφήσει πίσω της τη δικτατορία, να αποκτήσει κοινωνικά δικαιώματα και να κατακτήσει ορισμένες βασικές ελευθερίες».

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με την Πλάνας, η συναίνεση του 1978 έχει διαρραγεί προ πολλού. «Εχουμε γυρίσει σαράντα χρόνια πίσω, τότε που διεκδικούσαμε ελευθερία και αμνηστία για τους πολιτικούς κρατούμενους στις φυλακές του Φράνκο» σχολιάζει η ειδική στη διεθνή συνεργασία, η οποία την περασμένη Τρίτη συμμετείχε στη μαζική κινητοποίηση που έγινε στη Βαρκελώνη για την απελευθέρωση δύο ηγετών του κινήματος υπέρ της ανεξαρτησίας, του Ζόρντι Σάντσεθ και του Ζόρντι Κουσάρ. 

Η κατηγορία της «στάσης»

Την περασμένη Δευτέρα, όταν η καταλανική κυβέρνηση ζητούσε να ξεκινήσει διάλογος και να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την ισπανική κυβέρνηση, οι Σάντσεθ και Κουσάρ, επικεφαλής της Καταλανικής Εθνοσυνέλευσης (ANC) και του Òmnium Cultural αντίστοιχα, των δύο αντιπροσωπευτικών οντοτήτων της κοινωνίας των πολιτών που διοργανώνουν ειρηνικές διαδηλώσεις υπέρ της ανεξαρτησίας, κατηγορήθηκαν για «στάση» από τη Γενική Εισαγγελία της Μαδρίτης και οδηγήθηκαν προσωρινά στη φυλακή χωρίς εγγύηση.

«Οι κατηγορίες εναντίον των δύο ηγετών υπέρ της ανεξαρτησίας για στάση αποτελούν νομικό έκτρωμα, γιατί δεν αποδεικνύονται από κανένα στοιχείο» καταγγέλλει ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Μάρκο Απαρίθιο. 

Οι κατηγορίες κατά των Κουσάρ και Σάντσεθ σχετίζονται με τις κινητοποιήσεις υπέρ της ανεξαρτησίας στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου, όταν η ισπανική χωροφυλακή εισέβαλε σε ορισμένα κτίρια της κυβέρνησης (Ζενεραλιτάτ) για να εμποδίσει την προετοιμασία του δημοψηφίσματος της 1ης Οκτωβρίου και συνέλαβε 14 υψηλόβαθμα στελέχη της τοπικής κυβέρνησης.

«Η Γενική Εισαγγελία κατηγορεί τους Σάντσεθ και Κουσάρ για υποκίνηση της βίας κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, όμως οι κινητοποιήσεις ήταν απόλυτα ειρηνικές» εξηγεί ο Μάρκο Απαρίθιο.

Για τον ακαδημαϊκό «η φυλάκισή τους έχει να κάνει με την καταστολή για πολιτικά αίτια, με το γεγονός ότι είναι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας και με το ότι το ισπανικό κράτος δεν συμμερίζεται τις θέσεις τους». 

Για τη Βικτόρια Πλάνας, μετά τη φυλάκιση αυτών των δύο προσώπων που αποτελούν εξέχουσες φιγούρες της κοινωνίας των πολιτών, «το ισπανικό κράτος υπερέβη κι άλλη γραμμή: σαράντα χρόνια μετά η Καταλονία έχει και πάλι πολιτικούς κρατούμενους».

Προς το παρόν ο δικηγόρος τους προβλέπει ότι θα παραμείνουν αρκετούς μήνες σε προληπτική κράτηση, αν και η στέρηση της ελευθερίας τους υπό αυτό το καθεστώς θα μπορούσε να διαρκέσει έως και τέσσερα χρόνια.

«Οι φυλακίσεις αποδεικνύουν ότι το ισπανικό κράτος στερεί από τους πολίτες τα βασικότερα δικαιώματά τους» πιστεύει η Αννα Μπαλβόνα. «Φαίνεται ότι το ισπανικό κράτος θέλει να κρατήσει τον Σάντσεθ και τον Κουσάρ ως πολιτικούς ομήρους: τα θεμέλια του κράτους δικαίου, που μπήκαν, θεωρητικά, κατά τη μεταπολίτευση, δεν υπάρχουν πια» καταγγέλλει η δημοσιογράφος.

*Καταλανός δημοσιογράφος – @jmasautonell