Μόλις το αντικρίζεις μπαίνεις αμέσως… στο παραμύθι. Ενας επιβλητικός πύργος, πανέμορφο κτίριο του τέλους του 19ου αιώνα με νεογοτθικά, μπαρόκ και αρ νουβό στοιχεία, η οικία Κουλούρα στο Παλαιό Φάληρο είναι το νέο Μουσείο Μπενάκη Παιχνιδιών.
Επειτα από ανακαίνιση χρόνων ετοιμάζεται σε λίγες μέρες να υποδεχτεί μικρούς και μεγάλους, όσους θέλουν να μπουν στον μαγευτικό κόσμο των παιχνιδιών, σε ένα συναρπαστικό ταξίδι που ξεκινάει από την αρχαιότητα και φτάνει μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα, με σταθμούς σε αστικά σπίτια και σε λαϊκά πανηγύρια.
Κούκλες με παραδοσιακές φορεσιές αλλά και οι «γιαγιάδες» της Barbie, καρουζέλ, μολυβένια στρατιωτάκια με σιρίτια, λόγχες αλλά και με φουστανέλες, το ξύλινο αλογάκι που ο Ελευθέριος Βενιζέλος χάρισε στον εγγονό του, μια μικρογραφία του θωρηκτού «Αβέρωφ», ξύλινα κουκλοθέατρα, τσίγκινα αυτοκινητάκια, τρενάκια και αεροπλανάκια, μαριονέτες… Χρωματιστά, ελκυστικά, περιποιημένα μέσα στις προθήκες τους ή σε περίοπτες θέσεις, εξάπτουν την περιέργεια και τη φαντασία.
Πυρήνας του νέου μουσείου είναι η περίφημη συλλογή της Μαρίας Αργυριάδη -θεωρείται από τις 10 καλύτερες του είδους στην Ευρώπη- την οποία η ίδια εμπιστεύτηκε και δώρισε το 1990, όταν ήταν διευθυντής ο Αγγελος Δεληβορριάς, στο Μουσείο Μπενάκη. Περιλαμβάνει 20.000 παιχνίδια και αντικείμενα της παιδικής ηλικίας, προερχόμενα κυρίως από την Ελλάδα, καθώς και από Ευρώπη, Αμερική, Αφρική και από χώρες της Ανατολής.
Περίπου 3.000 θα εκτεθούν τώρα, με έμφαση στην ελληνική συλλογή με παιχνίδια από τους αρχαίους, τους ρωμαϊκούς και τους βυζαντινούς χρόνους, χειροποίητα παραδοσιακά, πανηγυριώτικα και αστικά εμπορικά του 20ού αιώνα, επιτραπέζια, εθιμικά εποχικά κ.ά. «Εχει ενδιαφέρον τα παιδιά να δουν ότι τα καινούργια παιχνίδια τους έχουν αναφορές στα παλιά», μας λέει η Νόρα Χατζοπούλου, υπεύθυνη της συλλογής στο νέο μουσείο. «Πώς για παράδειγμα ένα τόπι και το ποδόσφαιρο στην αλάνα έγινε επιτραπέζιο ποδοσφαιράκι και μετά ηλεκτρονικό.
»Πώς η κούκλα στην αρχαιότητα είχε ακόμα και κινητά μέλη, πώς την έφτιαχναν στο σπίτι με κομμάτια ύφασμα, πώς άλλαξε η μορφή της μέσα στον χρόνο. Πώς τα παιδιά έπαιζαν παλιά με τα ρούχα και τα κουζινικά της κούκλας ενώ σήμερα η ίδια διαδικασία γίνεται στον υπολογιστή».
Από το 1980, σχεδόν 40 χρόνια, η Μαρία Αργυριάδη δημιουργεί τη συλλογή της και ερευνά το παιχνίδι. «Επειδή ο άντρας μου ήταν παλαιοπώλης, ήμουν μέσα στην πηγή» λέει η ίδια στην «Εφ.Συν.». «Το πρώτο παιχνίδι της συλλογής μου ήταν ένα σκισμένο αρκουδάκι που βρήκα στα σκουπίδια. Το μάζεψα, το έραψα, του έβαλα κορδέλες… και έτσι άρχισαν όλα.
Στην αρχή συγκέντρωνα ξένα παιχνίδια, κάποτε όμως σε ένα συνέδριο στο εξωτερικό μια μελετήτρια μου είπε “γιατί δεν συλλέγεις ελληνικά, αφού είσαι Ελληνίδα;” Ετσι ανακάλυψα τους Ελληνες κατασκευαστές και τις βιοτεχνίες τους. Και είχαμε καλούς, ειδικά στα πανηγυριώτικα παιχνίδια. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ιστορία που κρύβεται πίσω από κάθε παιχνίδι, είτε του κατασκευαστή είτε του ανθρώπου που το είχε».
Βιβλία-μελέτες που αφορούν το παιδί και το παιχνίδι, αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, στοιχεία για Ελληνες κατασκευαστές παιχνιδιών, βιβλία παιδικής λογοτεχνίας και εκπαίδευσης συμπληρώνουν τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη Παιχνιδιών. Το κτίριο που το στεγάζει είναι επίσης δωρεά της Βέρας Κουλούρα, σύμφωνα με την επιθυμία του συζύγου της, Υδραίου ευεργέτη και πλοιάρχου Αθανάσιου Κουλούρα.
INFO: Οpen Day: Κυριακή 22 Οκτωβρίου, από τις 10.00 έως τις 18.00. Λεωφόρος Ποσειδώνος 14 & Τρίτωνος 1, Παλαιό Φάληρο, τηλ. 213-0258498. Εγκαίνια: 26 Οκτωβρίου.
