Κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα και, δυστυχώς, του εικοστού πρώτου μέχρι στιγμής, υπήρξαν αμέτρητες περιπτώσεις μαζικής μετανάστευσης, κυμάτων προσφύγων, εκτοπισμών, εξοριών, εγκλεισμών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης κ.λπ. Μια από τις λιγότερο γνωστές τέτοιες περιπτώσεις είναι όλα όσα ακολούθησαν τον βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ από μαχητικά ιαπωνικά αεροπλάνα στις 7 Δεκεμβρίου του 1941. Και δεν αναφέρομαι στην είσοδο των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά σε όλα όσα υπέστησαν οι χιλιάδες Αμερικανοί πολίτες ιαπωνικής καταγωγής επί αμερικανικού εδάφους. Οι περισσότεροι συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης υπό άθλιες συνθήκες και χάνοντας το δικαίωμα επαφής με τον έξω κόσμο.

Η ζωγράφος και συγγραφέας Mine Okubo (1912-2001) ήταν ένα από τα αθώα θύματα αυτής της απάνθρωπης πολιτικής απόφασης. Μαζί με χιλιάδες άλλους οδηγήθηκε στο ιπποδρόμιο του Σαν Φρανσίσκο και εν συνεχεία σε ένα στρατόπεδο στη Γιούτα υπό συνεχή φρούρηση του αμερικανικού στρατού. Καθ’ όλη τη διάρκεια του διετούς εγκλεισμού της σχεδίαζε και έγραφε ασταμάτητα αυτά που ζούσε: τις ταπεινώσεις, την εξαθλίωση, την έλλειψη στοιχειωδών αγαθών, την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, τις ασθένειες, τον ρατσισμό. Το 1946, μετά τη λήξη του πολέμου και την απελευθέρωσή της, συγκέντρωσε όλο αυτό το υλικό και κυκλοφόρησε ένα συγκλονιστικό βιβλίο τιτλοφορώντας το με τον αριθμό που της είχαν δώσει αντί ταυτότητας οι δεσμοφύλακές της: «Citizen 13660».

Με δεδομένο ότι οι φωτογραφικές μηχανές και οι κάμερες ήταν αυστηρά απαγορευμένες στα στρατόπεδα, οι εικόνες και η αφήγησή της Okubo σε πρώτο πρόσωπο αποτελούν μια σπαρακτική, μοναδική καταγραφή και μια από τις ελάχιστες πηγές ενός από τα πιο μελανά σημεία του πολέμου επί αμερικανικού εδάφους. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η Okubo εξελίχθηκε σε μια σπουδαία και διάσημη καλλιτέχνιδα χωρίς ποτέ να ξεχνά τα χρόνια του πολέμου. Κι αν στις ΗΠΑ το γεγονός του μαζικού εγκλεισμού Αμερικανών πολιτών συχνά αποσιωπάται, το «Citizen 13660» πάντα θα το υπενθυμίζει.