Εκατοντάδες εμβληματικές μορφές των τεχνών και των λαϊκών αγώνων βοήθησαν από το 1975 ώστε το Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή να αποκτήσει τον χαρακτήρα του ετήσιου πολιτικού και καλλιτεχνικού «θεσμού». Ας θυμηθούμε μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της νεολαιίστικης γιορτής, την οποία έστησαν και επισκέφτηκαν εκατοντάδες χιλιάδες νέες και νέοι.
Ω, νεκρά παλικάρια, παιδιά του λαού / Που το αίμα σας στάζει στις πέτρες του βουνού / Σηκωθείτε κι αρπάξτε τουφέκι ξανά / Χαίρω χαίρε χρυσή λευτεριά!
Το συγκρότημα της μπουάτ «Ταμπούρι» ήταν εκείνο που στις 19 Σεπτεμβρίου 1975 άνοιξε τις εκδηλώσεις για το πρώτο Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή, που πραγματοποιήθηκε για τρεις ημέρες στο γήπεδο του Ζωγράφου. Οι χιλιάδες επισκέπτες συνέρρευσαν στον χώρο από τις 10 το πρωί, δύο ώρες πριν ανοίξει τις πύλες του το φεστιβάλ, προκειμένου να δουν τις εκθέσεις και να ακούσουν τις συναυλίες μεταξύ άλλων των Μαρίζα Κωχ, Χρήστου Λεοντή, Σωτηρίας Μπέλλου, Νίκου Ξυλούρη, Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Δόμνας Σαμίου και Τάνιας Τσανακλίδου.
Η επιτυχία του πρωτόλειου φεστιβάλ και η ανάγκη του λαού για πολιτιστική και πολιτική έκφραση οδήγησε στην τεράστια επιτυχία των επόμενων φεστιβάλ (το 2ο πραγματοποιήθηκε 9-12 Σεπτεμβρίου 1976 στην Καισαριανή), όπου πολλαπλασιάστηκαν οι καλλιτέχνες (χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις των Λοΐζου, Λεοντή, Μαρκόπουλου και Λ. Κηλαηδόνη), ενώ εκτέθηκαν για πρώτη φορά χαρακτικά και ζωγραφικά έργα του Γιάννη Ρίτσου.
Το 3ο Φεστιβάλ (15-18 Σεπτεμβρίου 1977, Αλσος Περιστερίου) αντιμετώπισε την εχθρικότητα του μεταπολιτευτικού κράτους, καθώς το υπουργείο Οικονομικών μίλησε για «καταπάτηση δημοσίου χώρου». Τελικά δόθηκε το πράσινο φως από την Εισαγγελία, καθώς εισακούστηκε η έκκληση πολιτικών αρχηγών και αγωνιστών και το φεστιβάλ «στήθηκε» μέσα σε τρεις ημέρες.
Το φεστιβάλ θα μείνει χαραγμένο στη μνήμη επειδή στη σκηνή του ανέβηκε ο Γιάννης Ρίτσος προκειμένου να απαγγείλει το ποίημά του «Τα παιδιά της ΚΝΕ».
Στη Σωτηρία Βασιλακοπούλου, την Κνίτισσα φοιτήτρια που έχασε τη ζωή της στις 28 Ιουλίου 1980 έξω από το εργοστάσιο της ΕΤΜΑ ενώ μοίραζε προκηρύξεις σε εργάτες, ήταν αφιερωμένο το 6ο Φεστιβάλ (11-14 Σεπτεμβρίου 1980, Αλσος Περιστερίου) με σύνθημα «Συντρόφισσα, σε σένα ανήκει η πιο τιμητική θέση». Ο Γιάννης Ρίτσος απήγγειλε στη μνήμη της ένα απόσπασμα από τις «Γειτονιές του Κόσμου».
Εννιά (ναι, εννιά!) ημέρες διήρκεσε το 14ο Φεστιβάλ (10-18 Σεπτεμβρίου 1988 – Αλσος Βεΐκου), γεγονός που δείχνει το μέγεθος της δραστηριότητας και της απήχησης που είχε η Αριστερά την περίοδο εκείνη. Η τότε διοργανώτρια ομάδα θέλησε μάλιστα τα φεστιβάλ εκείνης της εποχής να στραφούν σε άλλα ακροατήρια, καθώς στη σκηνή εκείνων των διοργανώσεων εμφανίστηκαν για παράδειγμα οι Ten Years After και ο Curtis Mayfield.
Η μαζικοποίηση του κόμματος σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες συνοδεύτηκε όμως και από ουκ ολίγες αντιπαραθέσεις για το περιεχόμενο του φεστιβάλ. Μάρτυρες εκείνης της εποχής αναφέρουν σφοδρές αντιπαραθέσεις, παραιτήσεις των αρμόδιων επιτροπών της ΚΝΕ, βίαια επεισόδια, μέχρι και απόπειρες δολιοφθοράς από θερμόαιμους Κνίτες που αντιδρούσαν στα «αμερικανόφερτα» μουσικά σχήματα που προσκαλούνταν. Οπως και να ‘χει, η αντιπαράθεση στο εσωτερικό της νεολαίας και του κόμματος ξέσπασε αρχικά με επίκεντρο την οικονομική και πολιτιστική διαχείριση του φεστιβάλ.
Η οριστική ρήξη
Η συγκυβέρνηση, υπό τον Τζαννή Τζαννετάκη, της Ν.Δ. με τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου επιτάχυνε τη ρήξη στο εσωτερικό της ΚΝΕ. Η ηγεσία της οργάνωσης κατήγγειλε την «καθοδήγηση» της Θεσσαλονίκης για την ακύρωση των προφεστιβαλικών εκδηλώσεων του 15ου Φεστιβάλ (14-17 Σεπτεμβρίου 1989 – Αλσος Βεΐκου).
Στις 16 Σεπτεμβρίου ο τότε γραμματέας της ΚΝΕ, Γιώργος Γράψας, ανέβηκε στο βήμα και ανέφερε μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες μέλη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ πως η κυβέρνηση Τζαννετάκη «δημιούργησε αντικειμενικά ένα σοκ όχι μόνο για τον κόσμο της Αριστεράς, αλλά σχεδόν για το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας».
Σημείωσε δε πως «δεν είναι μυστικό ότι στην ΚΝΕ υπάρχει πλούτος προβληματισμών και απόψεων ή και διαφωνίες για σοβαρά ζητήματα. Και λοιπόν; Τα πολιτικά νεκροταφεία είναι γεμάτα ομοφωνίες και ομοψυχίες. Η ΚΝΕ είναι μόλις 21 χρόνων, στα καλύτερα της χρόνια, και δεν σκοπεύει να συνταξιοδοτηθεί σύντομα!»
Στον «σκεπτικισμό» της ηγεσίας της ΚΝΕ απάντησε ο Χαρίλαος Φλωράκης την επομένη, τελευταία ημέρα του φεστιβάλ. Ανέφερε πως υπάρχει μια «φιλόδοξη στην αντιδραστικότητά της προσπάθεια» κάποιων «κύκλων της άρχουσας τάξης να ξεκοπεί η ΚΝΕ από το ΚΚΕ». Λίγες ημέρες μετά, στις 21 Σεπτεμβρίου, η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ αποφάσιζε να «περάσουν» τα στελέχη της νεολαίας στο κόμμα, γεγονός που έφερε την καθαίρεση του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ, τον διορισμό 15μελούς προσωρινής επιτροπής και τη διεξαγωγή εκτάκτου συνεδρίου της ΚΝΕ.
«100 χρόνια από τις μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο – Το μέλλον δε θα ‘ρθει από μονάχο του… αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς». Τους στίχους του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι έβαλε ως τίτλο του 43ου Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή (Πάρκο Τρίτση 21-23 Σεπτεμβρίου) η ηγεσία της οργάνωσης, εορτάζοντας τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Σήμερα, τελευταία ημέρα του φεστιβάλ, αναμένεται να κορυφωθούν οι εκδηλώσεις με την κεντρική πολιτική συγκέντρωση. Στις 20.45 θα μιλήσει ο Δημήτρης Κουτσούμπας, γενικός γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ, ενώ νωρίτερα, στις 20.30, χαιρετισμό θα απευθύνει ο Νίκος Αμπατιέλος, γραμματέας του Κ.Σ. της ΚΝΕ.
