To «Αίμα των Σάμι» της Δανέζας Αμάντα Κέρνελ, μια ταινία για τους Σάμι, παραδοσιακά γνωστούς ως Λάπωνες, αυτόν τον ιθαγενή αρχαίο πληθυσμό του αρκτικού κύκλου (Σουηδία, Φινλανδία, Νορβηγία), κέρδισε χθές στο Στρασβούργο, το βραβείο Lux, που απονέμει κάθε χρόνο από το 2007 το Ευρωκοινοβούλιο. Ψηφίζουν οι ευρωβουλευτές, αφού πρώτα μια επιτροπή ειδικών προτείνει τρεις υποψήφιες ταινίες.
Κύριο μέλημα του Lux, που έχει εξελιχτεί σε βραβείο με κύρος, είναι η ανάδειξη των αρχών της ΕΕ σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανεκτικότητας και πολιτιστικού πλουραλισμού.
Με αυτή την έννοια το «Αίμα των Σάμι», συμπαραγωγή Δανίας, Σουηδίας και Νορβηγίας, είναι η τέλεια επιλογή, αφού ρίχνει φως σε μια ξεχασμένη ιστορία, την καταπίεση των Σάμι.
«Είμαστε ακόμα εδώ, υπάρχουμε ακόμα», δήλωσαν οι Σάμι ηθοποιοί Λένι Σεσίλια Σπάροκ και Μία Σπάροκ, πρωταγωνίστριες της ταινίας, παίρνοντας το βραβείο από τον πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι.
«Κάθε μέρα ο λαός μας ζει τα αποτελέσματα της αποικιοκρατίας και του ρατσισμού, αλλά και της κλιματικής αλλαγής. Ενα τεράστιο αιολικό πάρκο, που θα γίνει στη Νορβηγία, θα επηρεάσει αφάνταστα τις περιοχές όπου ζουν Σάμι. Ο ΟΗΕ θεωρεί τη γλώσσα μας σχεδόν πεθαμένη. Νιώθουμε το βραβείο σαν ένα είδος εκδίκησης των παλιών γενεών, που έζησαν σαν πολίτες β΄ κατηγορίας. Ελπίζουμε η Ευρωπαϊκή Ενωση να δώσει οριστικό τέλος σ’ αυτή την κατάσταση, έτσι ώστε να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε με όρους “εμείς” και “αυτοί”».
Η ταινία μάς γυρνάει στη Σουηδία της δεκαετίας του ’30, τότε που η 14χρονη Ελε Μάργια από τη φυλή των Σάμι, που ζουν εκτρέφοντας ταράνδους, αντιμετωπίζει στο οικοτροφείο φρικτές διακρίσεις – μέχρι και βιολογικές εξετάσεις για να αποδειχτεί αν μπορεί η μικρή ιθαγενής να ενταχθεί στην κοινωνία των λευκών.
Η Ελε, που ονειρεύεται μια άλλη ζωή, πρέπει να γίνει κάποια άλλη και να σπάσει όλους τους δεσμούς με την οικογένεια και την κουλτούρα της. Στην πραγματικότητα πρόκειται για την ιστορία της γιαγιάς της σκηνοθέτιδας.
Το «Αίμα των Σάμι» συμμετείχε στο περσινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αλλά δεν έχει βγει στις αίθουσες.
Ας ελπίσουμε ότι μετά το Lux θα αποκτήσει νέα ζωή, άλλωστε ένα από τα προνόμια του βραβείου είναι ο υποτιτλισμός της ταινίας στις 23 επίσημες γλώσσες της Ε.Ε. και η κυκλοφορία της σε dvd.
