Κοντά στην Ακρόπολη: το πρόγραμμα της Φιλοσοφικής

Με έκπληξη πληροφορήθηκα από τον Τύπο και τα μέσα ενημέρωσης της 29-3-2017 ότι η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών προτείνει την οργάνωση τριετούς αγγλόφωνου προγράμματος προπτυχιακών σπουδών με δίδακτρα, υπό τον τίτλο «Σπουδές στην Αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία, Ιστορία και Αρχαιολογία».

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε φοιτητές εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, σύμφωνα μάλιστα με τις πληροφορίες των μέσων ενημέρωσης κυρίως στοχεύει στην προσέλκυση φοιτητών από την Κίνα.

Επειδή ζω καθημερινά την πραγματικότητα της Φιλοσοφικής Αθηνών, η οποία κάθε άλλο παρά ιδεώδης μπορεί να χαρακτηρισθεί, θα είχα να κάνω ορισμένες παρατηρήσεις.

Κάθε χρόνο σχεδόν, τα τμήματα της Φιλοσοφικής, αναγνωρίζοντας τη δυσκολία τους να εκπαιδεύσουν με επάρκεια τους φοιτητές που εισάγονται, ζητούν από το υπουργείο τη μείωση του αριθμού των εισακτέων.

Και πολύ σωστά κάνουν. Η πανθομολογούμενη έλλειψη κατάλληλων υποδομών, οι κακές συνθήκες στέγασης, ο μαρασμός των σπουδαστηρίων και των εργαστηρίων, τα οποία φυτοζωούν λόγω έλλειψης χρημάτων, επιτρέπουν άραγε να επιβαρυνθεί η Φιλοσοφική με τη διαχείριση ενός τέτοιου φιλόδοξου προγράμματος;

Είναι μήπως το υλικό που προσφέρεται στους φοιτητές της Φιλοσοφικής για τη διδασκαλία τους απόλυτα ικανοποιητικό από επιστημονική άποψη;

Ο καθένας δικαιούται να δώσει στα ερωτήματα αυτά την απάντηση που επιθυμεί, ωστόσο, όλοι, νομίζω, παραδεχόμαστε ότι προβλήματα υπάρχουν κι αυτά δεν λύνονται ως διά μαγείας. Πώς ξαφνικά θα δεχθεί η Φιλοσοφική επιπλέον ξένους φοιτητές;

Είναι τόσο ικανοποιημένη η διοίκηση της Φιλοσοφικής από το επίπεδο των σπουδών των δικών μας φοιτητών και σκέφτηκε να μεταδώσει τα φώτα του ελληνικού πολιτισμού στην Απω Ανατολή;

Μέχρι τώρα διακηρυσσόταν σε όλους τους τόνους από επίσημα χείλη ότι τα δίδακτρα σημαίνουν απαρχή ιδιωτικοποίησης, τουλάχιστον στο Τμήμα Φιλολογίας, από το οποίο προέρχεται η κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Ε. Καραμαλέγκου, η τυχόν επιβολή διδάκτρων απορριπτόταν μέχρι σήμερα απερίφραστα.

Πώς λοιπόν τώρα η ίδια η διοίκηση κάνει το πρώτο βήμα, που αναπόφευκτα θα ανοίξει τον δρόμο για την πλήρη ανατροπή του συνταγματικά κατοχυρωμένου αγαθού της δωρεάν δημόσιας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης;

Δεν είναι προφανές ότι μετά τους Κινέζους θα έρθει και η ώρα των Ελλήνων να πληρώσουν;

Οι αρχές της Φιλοσοφικής Αθηνών πρέπει να ασχολούνται διαρκώς με την αναβάθμιση των σπουδών εντός των τειχών της.

Οταν όλοι θα έχουμε συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης, μπορούμε να συζητάμε και για άλλα.

Είχε δίκιο επομένως ο υπουργός Παιδείας, που αρνήθηκε να προωθήσει ένα τέτοιο, αμφίβολης αξίας και ανεπαρκώς τεκμηριωμένης σκοπιμότητας, πρόγραμμα.

Καλή και χρυσή είναι η εξωστρέφεια των Πανεπιστημίων και υπάρχουν σίγουρα στη χώρα μας πολύ αξιόλογες Φιλοσοφικές Σχολές (Θεσσαλονίκης, Κρήτης, Ιωαννίνων), οι οποίες θα μπορούσαν αποφασιστικά να συμβάλουν στην προβολή του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό, πάντα όμως στο πλαίσιο των νόμων της πολιτείας, χωρίς αυτό να έχει αρνητικές συνέπειες για τη δημόσια εκπαίδευση.

Το Τμήμα Διεθνών Σπουδών της Θεσσαλονίκης, που αναφέρθηκε στη σχετική συζήτηση, έχει και τις επιστημονικές και τις νομικές δυνατότητες για την προώθηση τέτοιου είδους προγραμμάτων.

Το επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε στο δελτίο Τύπου της Κίνησης Πανεπιστημιακής Αναβάθμισης ότι η Φιλοσοφική Αθηνών βρίσκεται δίπλα στην Ακρόπολη και τους άλλους αρχαιολογικούς χώρους και συνεπώς δικαιολογείται και από αυτήν την άποψη η οργάνωση ενός τέτοιου προγράμματος από την ίδια, φαντάζει κάπως παράξενο.

Τα παλαιά και τετριμμένα επιχειρήματα και ιδεολογήματα για την προνομιακή σχέση των σύγχρονων Ελλήνων με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό φαίνεται πως δεν έχουν πεθάνει ακόμη, αφού ακόμη και μία Κίνηση Πανεπιστημιακής Αναβάθμισης, όπως θέλει να ονομάζεται, πιστεύει ότι η γειτνίαση με την Ακρόπολη δικαιολογεί την οργάνωση προγράμματος για ξένους με κεντρικό άξονα την αρχαία πολιτιστική παράδοση, η οποία σαφώς και είναι σεβαστή από όλους μας.

Με τη λογική όμως αυτή όποιος μη μουσουλμάνος θέλει να σπουδάσει τον ισλαμικό πολιτισμό εις βάθος, θα πρέπει να πάει στη Μέκκα, και όχι στο Σικάγο ή στο Leiden της Ολλανδίας, γνωστά κέντρα ανατολικών σπουδών από παλιά.

Οι Κινέζοι, αν ενδιαφέρονται όντως για τον κλασικό πολιτισμό, ξέρουν σίγουρα πού πρέπει να πάνε.

Στην Αμερική, στην Αγγλία και στη Γερμανία υπάρχουν κέντρα, πανεπιστημιακά ή μη, αρχαίων ελληνικών σπουδών με διεθνή ακτινοβολία και τεράστια παράδοση, και εκεί είναι βέβαιο ότι θα προσφύγουν.

*καθηγητής Βυζαντινής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών